Cân đối 'chiếc bánh' ngân sách cho Hà Nội và các tỉnh, thành

Chuyển sang tư duy “Hà Nội là trung tâm lan tỏa”

Sáng 12/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội thảo luận tại hội trường về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) và Dự án Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Cho ý kiến về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Tạ Văn Hạ, đoàn Đà Nẵng khẳng định việc xây dựng luật nhằm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, đồng thời nhấn mạnh vai trò đặc biệt của Hà Nội - trung tâm chính trị, hành chính quốc gia của cả nước. Đại biểu ví von, “Hà Nội là trái tim của cả nước. Trái tim có khỏe, có mạnh thì cơ thể mới khỏe, mới mạnh”.

Theo đại biểu, Hà Nội không chỉ là đầu tàu tăng trưởng mà còn là trung tâm dẫn dắt phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, khoa học và đổi mới sáng tạo của cả nước; đồng thời là nơi khởi xướng, thử nghiệm các chính sách mới, kể cả những cơ chế chưa có trong hệ thống pháp luật hiện hành. Việc sửa đổi Luật Thủ đô vì thế mang ý nghĩa trao cho Hà Nội một sứ mệnh và cơ hội lịch sử để hiện thực hóa khát vọng phát triển, vươn mình.

Đại biểu Tạ Văn Hòa đề xuất, sửa đổi Luật Thủ đô cần chuyển tư duy phát triển từ “Hà Nội là trung tâm” sang “Hà Nội là trung tâm lan tỏa”.

Đại biểu bày tỏ đồng tình với các nhóm chính sách trong dự thảo luật, đặc biệt là định hướng phân quyền, phân cấp mạnh mẽ cho chính quyền thành phố. Theo đó, Hà Nội được trao tổng cộng 192 thẩm quyền, gồm 50 thẩm quyền kế thừa, 57 thẩm quyền từ cấp trên và 85 thẩm quyền mới - một bước đi được đánh giá là đột phá, thể hiện quyết tâm trao quyền thực chất cho địa phương.

Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) phân quyền mạnh phải đi đôi với kiểm soát chặt. Hà Nội cần đánh giá đầy đủ năng lực thực thi của bộ máy, nhất là đội ngũ tham mưu xây dựng chính sách pháp luật; đồng thời có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, thu hút nhân lực chất lượng cao. Cùng với đó là thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát hiệu quả, bảo đảm công khai, minh bạch và gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Một nội dung quan trọng khác được đại biểu đề cập là cần làm rõ cơ chế đánh giá, tổng kết các mô hình thí điểm, bảo đảm chính sách khi triển khai phải có kiểm soát, có sơ kết kịp thời để hoàn thiện và nhân rộng phù hợp.

Đối với quy định về liên kết, phát triển vùng Thủ đô tại Chương VII, đại biểu nhấn mạnh cần đặc biệt lưu ý các yếu tố xã hội như an sinh, lao động, giá cả - những biến số có tác động lớn đến sự phát triển bền vững. Nếu không được kiểm soát tốt, Hà Nội có thể trở thành “thỏi nam châm” quá mạnh, gây mất cân bằng phát triển trong toàn vùng.

Thực tế cho thấy, khi liên kết vùng được đẩy mạnh, giá cả tại Hà Nội có xu hướng tăng, kéo theo áp lực đối với người thu nhập thấp, công nhân, đặc biệt là khả năng tiếp cận nhà ở của đối tượng này. Không chỉ dừng ở phạm vi thành phố, mặt bằng giá này còn có thể lan sang các địa phương lân cận.

Bên cạnh đó, vấn đề cạnh tranh và điều tiết nguồn nhân lực cũng được đặt ra. Với sức hút lớn, thành phố Hà Nội có thể thu hút mạnh nguồn nhân lực chất lượng cao, trong khi các địa phương khác, nhất là những tỉnh còn khó khăn như Lai Châu, Điện Biên sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhân lực.

Từ đó, đại biểu đề xuất cần chuyển tư duy phát triển từ “Hà Nội là trung tâm” sang “Hà Nội là trung tâm lan tỏa”, lấy người dân toàn vùng Thủ đô làm thước đo cho mọi chính sách, dự án và hoạt động liên kết nhằm bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững.

Cân đối ngân sách cho Hà Nội và các tỉnh, thành

Cùng góp ý vào Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa, đoàn Đồng Tháp nêu quan điểm về một số nội dung còn nhiều ý kiến khác nhau.

Một trong những nội dung được đại biểu đặc biệt quan tâm là đề xuất giao HĐND thành phố Hà Nội quy định các trường hợp cụ thể về việc cắt điện, nước. Theo đại biểu, nội dung này trước đây đã từng được đề xuất nhưng chưa được Quốc hội chấp thuận. Vì vậy, việc tiếp tục đưa vào dự thảo luật lần này cần được làm rõ cơ sở thực tiễn, cơ quan soạn thảo cần có báo cáo giải trình cụ thể về hiệu quả, tính cần thiết của biện pháp này trong quá trình quản lý.

Đại biểu Quốc hội Phạm Văn Hòa đề xuất quan tâm đến nguồn ngân sách phân bổ cho Hà Nội và các tỉnh, thành, xử lý vấn đề ô nhiễm môi trường...

Về vấn đề môi trường, đại biểu đặc biệt lưu ý tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội đang ở mức đáng lo ngại. Để giải quyết tận gốc, cần các giải pháp mang tính căn cơ, lâu dài. Ngoài yếu tố khách quan, đại biểu cho rằng nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực dân số lớn, mật độ cao ốc, nhà máy, trường học… tập trung dày đặc tại khu vực nội đô.

Từ thực tiễn đó, đại biểu đề xuất cần đẩy mạnh giãn dân, từng bước di dời các cơ sở sản xuất công nghiệp ra khỏi khu vực trung tâm. Đối với các chung cư, nhà cao tầng đã xuống cấp, không nên chỉ dừng ở cải tạo, sửa chữa mà cần nghiên cứu phương án di dời ra khu vực ngoại thành để giảm áp lực hạ tầng và môi trường.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng chỉ ra thực trạng sử dụng năng lượng, nhiên liệu ở mức cao từ cả khu dân cư lẫn khu công nghiệp, góp phần làm gia tăng ô nhiễm. Vì vậy, việc quy hoạch, sắp xếp lại không gian phát triển đô thị, gắn với di dời các cơ sở sản xuất, được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng môi trường sống.

Đại biểu nhấn mạnh, phát triển Thủ đô cần đặt trong tổng thể giải quyết các vấn đề nền tảng. Bởi khi Hà Nội bị ô nhiễm, tác động lan tỏa sẽ ảnh hưởng đến các địa phương lân cận.

Liên quan đến nguồn lực, đại biểu cũng đề nghị cần cân đối hài hòa ngân sách nhà nước phân bổ cho Hà Nội và các tỉnh, thành.

Theo đại biểu, ngân sách hiện nay như một “chiếc bánh”, nếu chia cho nhiều con, thì con cả được nhiều, các con út được ít. Vì vậy, cần cân đối hài hòa “chiếc bánh” ngân sách, dù Thủ đô cần được ưu tiên để phát huy vai trò đầu tàu, song việc phân bổ nguồn lực cũng phải bảo đảm, tạo động lực phát triển cho các địa phương khác.

Đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh, việc xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội cần hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng môi trường sống, tạo dựng không gian đô thị xanh, sạch, văn minh, đáp ứng kỳ vọng của người dân cả nước.