Sửa Luật Thủ đô: Cần giải bài toán ô nhiễm, giãn dân và ùn tắc giao thông

Đẩy mạnh giãn dân, giảm áp lực nội đô

Quan tâm đến vấn đề môi trường và chất lượng không khí, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng tình trạng ô nhiễm không khí tại Hà Nội thời gian qua ở mức đáng lo ngại.

Theo đại biểu, bên cạnh các yếu tố khách quan, nguyên nhân chủ yếu vẫn xuất phát từ con người, khi mật độ dân cư quá cao, các khu nhà cao tầng, cơ sở sản xuất, bệnh viện, trường học và cơ quan tập trung dày đặc trong khu vực nội đô.

ĐBQH Phạm Văn Hòa.

Từ thực tế đó, đại biểu kiến nghị cần có giải pháp căn cơ, trong đó trọng tâm là đẩy mạnh giãn dân, di dời dân cư cùng các cơ sở sản xuất, nhà máy ra khỏi nội đô. Đồng thời, cần đẩy nhanh tiến độ di dời, cải tạo các khu chung cư xuống cấp, thay vì tiếp tục kéo dài việc sửa chữa. Việc này phải gắn với phát triển nhà ở xã hội để phục vụ tái định cư, từng bước cải thiện điều kiện sống tại các khu dân cư chật hẹp, hạ tầng yếu kém.

"Cần làm sao để người dân khắp mọi miền khi về Thủ đô được hưởng không khí trong lành, môi trường sống an toàn, bền vững", đại biểu nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, đại biểu Tạ Đình Thi (đoàn Hà Nội) đánh giá cao quy định trong dự thảo luật cho phép hỗ trợ di dời các cơ sở làng nghề gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư. Đây là chính sách phù hợp với thực tiễn, khi hiện nay tỷ lệ cụm công nghiệp, làng nghề có hệ thống xử lý nước thải còn thấp (chỉ khoảng 31,5% cụm công nghiệp và 16,6% làng nghề).

ĐBQH Tạ Đình Thi - Đoàn ĐBQH TP Hà Nội.

Tuy nhiên, theo đại biểu, để chính sách đi vào cuộc sống, cần thiết kế cơ chế tài chính đủ mạnh. Ông đề xuất cho phép Hà Nội được giữ lại phần lớn hoặc toàn bộ nguồn thu từ các loại phí bảo vệ môi trường, như phí khí thải, nước thải, đồng thời trích tối thiểu 20% phần tăng thu ngân sách từ đất để hình thành Quỹ phát triển xanh của Thủ đô. Quỹ này sẽ ưu tiên cho công tác di dời, tái định cư và cải thiện môi trường sống.

Bên cạnh đó, đại biểu nhấn mạnh việc phát triển các vùng phát thải thấp và giao thông xanh. Dự thảo luật đã giao HĐND thành phố quyết định phạm vi, lộ trình hạn chế phương tiện cá nhân, song để tránh tác động đột ngột đến người dân, cần đầu tư đồng bộ các hạ tầng thay thế như đường sắt đô thị, xe buýt nhanh. Hạ tầng này cần đi trước hoặc triển khai song song với các biện pháp hạn chế phương tiện cá nhân, phấn đấu hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị vào năm 2030 theo mục tiêu đã đề ra.

Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung cơ chế tài chính liên vùng mang tính bắt buộc, gắn trách nhiệm đóng góp với mức độ gây ô nhiễm; đồng thời xây dựng hệ thống quan trắc môi trường liên vùng theo thời gian thực và công khai dữ liệu để tăng cường giám sát.

Loạt đề xuất giảm ùn tắc giao thông

Ở góc độ giao thông đô thị, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (đoàn Gia Lai) tập trung đề xuất các giải pháp giảm ùn tắc tại Hà Nội. Theo đại biểu, cần đẩy mạnh xây dựng các bãi đỗ xe ngầm và bãi đỗ xe cao tầng nhằm nâng cao tỷ lệ giao thông tĩnh, đáp ứng nhu cầu đỗ xe ngày càng tăng, đồng thời góp phần chỉnh trang đô thị.

Dự thảo luật đã có quy định ưu đãi cho nhà đầu tư khi cho phép sử dụng tối đa 25% diện tích sàn để khai thác dịch vụ hỗ trợ trông giữ xe. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng chính sách này chưa đủ hấp dẫn, cần mở rộng theo hướng cho phép sử dụng diện tích này để phát triển các dịch vụ thương mại, dịch vụ đi kèm, từ đó tăng tính khả thi của dự án.

ĐBQH Nguyễn Văn Cảnh - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai.

Ngoài ra, đại biểu cũng đề xuất bổ sung quy định cho phép tổ chức đỗ xe một phần trên vỉa hè tại những khu vực chưa có bãi đỗ xe tập trung nhưng nhu cầu cao, với điều kiện không ảnh hưởng đến hạ tầng kỹ thuật, cây xanh, lối đi bộ và quyền lợi của người dân.

Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh còn đề xuất áp dụng phương pháp nhập làn xe luân phiên, một giải pháp đã được triển khai tại nhiều quốc gia nhằm giảm ùn tắc tại các điểm giao cắt. Đồng thời, cần cho phép Hà Nội chủ động áp dụng các phương pháp tổ chức giao thông mới mà pháp luật hiện hành chưa quy định, trên cơ sở thí điểm và đánh giá hiệu quả.

Các ý kiến tại phiên thảo luận cho thấy yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế đặc thù cho Thủ đô, nhằm giải quyết đồng bộ các vấn đề môi trường, dân cư và hạ tầng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để Hà Nội phát triển bền vững, xứng tầm là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước.