Cần linh hoạt cơ chế điều hành giá xăng dầu trong nước trước biến động Trung Đông

Ông Cao Hoài Dương - Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cho biết, trong điều kiện bình thường, nguồn xăng dầu của PVOIL khoảng 70 - 80% đến từ các nhà máy lọc dầu trong nước, phần còn lại là nhập khẩu. Trước khi chiến sự xảy ra, PVOIL đã chốt các hợp đồng kỳ hạn (Term) và hợp đồng giao ngay (Spot) để đảm bảo nhu cầu cho tháng 3 và có sự chuẩn bị cho tháng 4.

Khi xảy ra chiến sự Trung Đông, PVOIL đã làm việc lại với hai nhà máy (NMLD Dung Quất và NMLD Nghi Sơn), hiện tại, cả hai nhà máy đều xác nhận nguồn cung tháng 3 vẫn ổn định nhờ lượng dầu thô dự trữ sẵn có. Tuy nhiên, diễn biến tháng 4 vẫn là một biến số khó lường tùy thuộc vào tình hình chiến sự. Để ứng phó, PVOIL đã chủ động mở thêm các lô thầu nhập khẩu mới, dự kiến tăng cường thêm 20% – 30% lượng hàng so với kế hoạch ban đầu.

PVOIL chủ động triển khai các giải pháp để đảm bảo nguồn cung xăng dầu trước biến động Trung Đông

Song song với việc đa dạng hóa nguồn nhập, giải pháp đẩy mạnh xăng sinh học E10 cũng được xem là một phương án khả thi. Với năng lực, cơ sở pha chế và hệ thống kho bãi đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, việc pha thêm 10% ethanol sẽ giúp giảm bớt áp lực tương ứng lên lượng xăng khoáng. PVOIL khẳng định hoàn toàn tự tin và sẵn sàng triển khai diện rộng phương án này theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và các bộ, ngành liên quan.

Một thách thức khác hiện nay là độ trễ trong điều hành giá khi mức giá bán lẻ do Nhà nước quy định và điều chỉnh theo chu kỳ một tuần/lần. Trong bối cảnh giá thế giới tăng đột biến từng ngày, việc giá bán lẻ trong nước không theo kịp đà tăng dẫn đến tình trạng nhập khẩu về bị lỗ sâu. Điều này có thể khiến các doanh nghiệp tư nhân ngần ngại, thậm chí dừng nhập hàng, gây thiếu hụt nguồn cung, gánh nặng thị trường sẽ đổ dồn lên vai các thương nhân đầu mối Nhà nước, tạo ra áp lực quá tải.

Việc này cũng đã từng xảy ra vào năm 2022, khi hàng loạt cây xăng tư nhân đóng cửa để giảm thua lỗ, khách hàng đổ xô về hệ thống của Nhà nước gây ra tình trạng khan hiếm cục bộ và mất cân bằng hệ thống.

Do đó, ông Cao Hoài Dương cho rằng, cần có cơ chế điều chỉnh giá trong nước kịp thời, phù hợp, sát với diễn biến thị trường. Việc đảm bảo giá bán phản ánh đúng chi phí không chỉ giúp giảm bớt thua lỗ cho các đầu mối nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu mà còn là động lực để các doanh nghiệp duy trì nhập khẩu, từ đó đảm bảo nguồn cung bền vững cho thị trường.

Dưới góc nhìn chuyên gia, TS. Giang Chấn Tây nhận định, quy định dự trữ theo Nghị định 95/2021/NĐ-CP giúp đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài cần tiếp cận vấn đề ở tầm an ninh năng lượng quốc gia. Trong giai đoạn rủi ro địa chính trị gia tăng, cần xem xét nâng mức dự trữ cao hơn và tăng tỷ trọng nhiên liệu sinh học trong tiêu thụ để giảm sự phụ thuộc vào xăng dầu truyền thống.

Đặc biệt, việc sửa đổi nghị định điều hành thị trường xăng dầu cần được thực hiện mạnh dạn theo hướng thị trường có điều tiết. Các cơ quan quản lý nên nghiên cứu phương án để doanh nghiệp đầu mối chủ động quyết định giá bán buôn trên cơ sở minh bạch chi phí và cạnh tranh lành mạnh. Đồng thời, việc cho phép doanh nghiệp bán lẻ định giá trong một biên độ hợp lý sẽ giúp cân bằng lợi ích giữa các khâu, tạo nền tảng thị trường ổn định và nâng cao sức chống chịu trước các biến động từ kinh tế toàn cầu.

Mai Phương