Cần sớm gỡ vướng Nghị định 46 để hàng nông sản thông quan

Lúa được nhập từ Campuchia về Việt Nam qua cửa khẩu tỉnh Đồng Tháp. Hình minh họa: Trung Chánh

Tính đến chiều ngày 31-1, tình trạng ách tắc hàng hóa tại nhiều cửa khẩu đang cơ bản được giải quyết, theo TTXVN dẫn lại báo cáo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Cũng theo đó, Bộ sẽ có báo cáo gửi Bộ Y tế, cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm để tổng hợp, báo cáo Chính phủ trong ngày 1-2-2026 về các khó khăn, vướng mắc phát sinh và kiến nghị Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương sớm có văn bản hướng dẫn nhằm tháo gỡ, bảo đảm việc triển khai Nghị định 46 của Chính phủ hiệu quả.

Nghị định 46 ban hành ngày 26-1-2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm, nhưng chưa có văn bản hướng dẫn chi tiết về việc kiểm tra; đồng thời chưa có quy định chuyển tiếp đối với các lô hàng đã nhập khẩu hoặc đang làm thủ tục trước thời điểm nghị định có hiệu lực.

Điều này dẫn đến việc ách tắc hàng hóa khi phương thức mới có thời gian trả kết quả từ 5-7 ngày, gây áp lực lên cơ quan nhà nước và các doanh nghiệp, trong khi hàng hóa nông dễ hư hỏng, đặc biệt là các mặt hàng tươi sống.

Báo cáo của Cục Hải quan ngày 31-1 cho biết theo thống kê nhanh, chỉ tính riêng trong ngày 30-1, có hơn 1.300 phương tiện (xe, ghe thuyền) chở nông sản tươi sống, thực phẩm chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm, đang bị ách tắc tại các cửa khẩu biên giới đường bộ, đường thủy.

Chẳng hạn tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo; cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) có 251 xe chở mặt hàng sắn lát chuối. Ngoài ra còn nhiều cửa khẩu khác cũng ách tắc thực phẩm như Lao Bảo (50 xe), Dinh Bà (100 xe), Vĩnh Xương (200 ghe thuyền), Tịnh Biên (200 xe)…

Nguyên nhân của việc chưa thông quan là do tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật, theo Nghị định mới.

Theo Cục Hải quan, hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt các cửa khẩu biên giới chủ yếu là hàng nông sản, hoa quả tươi sống, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn ngày, nếu không được thông quan ngay trong ngày sẽ gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu công, lưu bãi, phạt do đình trệ giao hàng…

Mặt khác, nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện cũng tiềm ẩn các nguy cơ gây mất an toàn, an ninh khu vực biên giới đặc biệt trong đợt cao điểm Tết nguyên đán cận kề”, đại diện Cục Hải quan nhấn mạnh.

Trước đó nhiều doanh nghiệp, hiệp hội thực phẩm cũng đã kiến nghị cơ quan quản lý, phản ánh bất cập trong NGhị định 46 khiến hoạt động nhập khẩu thực phẩm, bao gồm cả thành phần, nguyên liệu, bao bì dùng cho sản xuất bị ách tắc tại cảng.

D. Nguyễn