Can thiệp trái phép, xóa, làm sai lệch dữ liệu quan trắc môi trường có thể bị rút giấy phép hành nghề vĩnh viễn

Tăng cường dự báo, cảnh báo ô nhiễm môi trường

Trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường sáng 24/10, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo đã sửa đổi, bổ sung 79/171 điều của Luật Bảo vệ môi trường hiện hành, trong đó, bổ sung 3 điều mới.

Dự thảo luật cắt giảm đối tượng phải thực hiện đánh giá tác động môi trường và đối tượng phải có giấy phép môi trường; đơn giản hóa hồ sơ, nội dung và trình tự thực hiện; chuyển một số đối tượng sang đăng ký môi trường. Thực hiện thẩm định đánh giá tác động môi trường, cấp và điều chỉnh giấy phép môi trường trên môi trường điện tử trực tuyến. Trong đó, quy định nguyên tắc phân định thẩm quyền thẩm định đánh giá tác động môi trường theo mức độ nguy cơ tác động xấu đến môi trường và tính chất đặc thù của dự án; tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình

Bên cạnh đó, dự thảo luật đã quy định tiếp cận quản trị môi trường dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; yêu cầu doanh nghiệp tạo lập, cập nhật dữ liệu điện tử; Bổ sung cơ chế giám sát nguy cơ ô nhiễm, suy thoái, sự cố môi trường dựa trên thông tin, dữ liệu công nghệ số và đánh giá tại hiện trường nhằm nhận diện sớm, cảnh báo và phòng ngừa rủi ro. Tăng cường dự báo, cảnh báo ô nhiễm môi trường...

Ngoài ra, dự thảo luật còn bổ sung nguyên tắc tổ chức phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại hộ gia đình, cá nhân và giao Chính phủ quy định lộ trình thực hiện; quy định trách nhiệm cập nhật dữ liệu về phát sinh, thu gom, vận chuyển, tái chế và xử lý; Sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý chất thải nhằm thúc đẩy tái chế, tái sử dụng chất thải và quản lý vật liệu tái chế, thu hồi từ chất thải; giao Chính phủ quy định lộ trình tái chế trong sản phẩm, hàng hóa.

Đặc biệt, dự thảo còn bổ sung quy định về dự báo, tăng cường kiểm kê khí thải, thiết lập vùng phát thải thấp, hoàn thiện quy định ứng phó với biến đổi khí hậu, hoàn thiện quy định về phân bổ hạn ngạch phát thải…

Có hành vi can thiệp phần mềm làm sai lệch số liệu quan trắc gây thiệt hại lớn

Thẩm tra về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Uỷ ban) của Quốc hội tán thành với sự cần thiết sửa đổi dự án luật.

Về phân loại dự án và đánh giá tác động môi trường, Ủy ban tán thành chủ trương phân loại dự án theo mức độ rủi ro (thu gọn lại còn 3 nhóm) và mở rộng một số trường hợp không phải thực hiện đánh giá tác động môi trường ĐTM. Tuy nhiên, cắt giảm thủ tục phải đi cùng với phân loại rủi ro chính xác, định lượng các yếu tố nhạy cảm và hậu kiểm hiệu quả.

Uỷ ban đề nghị đánh giá thận trọng khi bỏ các yếu tố nhạy cảm về môi trường như khu dân cư tập trung, nguồn nước cấp sinh hoạt và tiêu chí loại hình, quy mô của nguồn thải đối với sức khỏe cộng đồng; Không đưa các dự án thứ cấp trong khu/cụm công nghiệp khi có nguồn thải lớn, chất thải độc hại hoặc nhập khẩu phế liệu vào diện miễn ĐTM, qua đó vừa giảm thủ tục cho dự án rủi ro thấp vừa kiểm soát chặt dự án rủi ro cao.

Về giấy phép môi trường và đăng ký môi trường. Dự thảo đã sửa theo hướng đơn giản hóa và tăng cường sử dụng phương thức điện tử. Tuy nhiên, Uỷ ban đề nghị chuyển từ tư duy cấp giấy phép xả thải sang cấp giấy phép vận hành môi trường. Giấy phép phải quy định rõ nghĩa vụ, điều kiện phát thải, vận hành công trình bảo vệ môi trường, quan trắc tự động và quản lý rủi ro; thực hiện 100% thủ tục trên môi trường điện tử và không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu đã được xác thực trên hệ thống quốc gia. Cách tiếp cận này sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, chuyển trọng tâm từ kiểm tra hồ sơ sang giảm thiểu rủi ro.

Quang cảnh phiên họp

Về phân loại chất thải rắn sinh hoạt, để khả thi, Uỷ ban đề nghị bổ sung trách nhiệm riêng của từng đơn vị (thu gom, vận chuyển và cơ sở xử lý), cho phép địa phương trước mắt áp dụng mô hình phân loại thành 2 nhóm (rác tái chế và rác khác)..

Về quan trắc và tính toàn vẹn của dữ liệu môi trường, thực tế đã xuất hiện hành vi can thiệp phần mềm làm sai lệch số liệu quan trắc gây thiệt hại lớn. Mặc dù dự thảo luật đã sửa để bảo đảm chặt chẽ hơn, song theo Uỷ ban, cần bổ sung quy định về quản lý toàn bộ chuỗi dữ liệu (không chỉ quản lý thiết bị và tổ chức quan trắc).

Dữ liệu từ thiết bị đo đến hệ thống tiếp nhận phải có mã định danh, dấu thời gian và nhật ký điện tử; mọi thao tác chỉnh sửa phải được lưu vết, đảm bảo dữ liệu có độ tin cậy và giá trị pháp lý hậu kiểm để xử lý vi phạm. Hành vi can thiệp trái phép, xóa, làm sai lệch dữ liệu cần được xác định là một hành vi độc lập và có chế tài tương xứng, kể cả rút giấy phép hành nghề có thời hạn hoặc vĩnh viễn.