Cần xử lý nghiêm các vi phạm đến quản lý đất đai, xây dựng tại địa phương

Theo ghi nhận của phóng viên, hộ ông Phan Mạnh Cư, xóm Nà Tổng, xã Hồng Nam (trước khi sáp nhập các xã, phường) đã tiến hành xây dựng công trình từ năm 2024. Công trình được xây dựng móng nhà khi chưa xin phép chính quyền địa phương. Sau khi kiểm tra, UBND xã Hồng Nam đã lập biên bản yêu cầu tạm dừng thi công. Tuy nhiên đến nay, công trình vẫn tiếp tục được xây dựng với nhiều hạng mục đã hoàn thiện và còn phát sinh thêm một công trình xây dựng trái phép khác.

Công trình xây dựng móng nhà khi chưa xin phép đã tạm dừng thi công (Ảnh chụp ngày 8/6/2025).

Ông Nông Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Đồng (nguyên Chủ tịch UBND xã Hồng Nam, huyện Hòa An cũ) cho biết: Thời điểm phát hiện ông Phan Mạnh Cư xây dựng nhà ở trái phép, chính quyền xã đã đến thực địa kiểm tra, xác minh và chỉ đạo lập biên bản vào ngày 4/10/2024, yêu cầu tạm dừng xây dựng căn nhà có kích thước 11 m x 5 m, do công trình nằm trên thửa đất chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng, chưa nằm trong quy hoạch và xây dựng sát đầu cầu. Thời điểm đó, gia đình ông Phan Mạnh Cư lý giải chỉ có ý định xây kè để ngăn chặn sạt lở, chống xói mòn và cam kết không thực hiện xây dựng nhà ở.

Tuy nhiên, theo phản ánh của người dân và ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy, sau thời điểm lập biên bản, công trình vẫn tiếp tục được xây dựng. Cụ thể, trong năm 2025, khi tỉnh Cao Bằng thực hiện sáp nhập các xã, phường, thành lập xã Kim Đồng trên cơ sở nhập nguyên trạng 3 đơn vị hành chính gồm: xã Kim Đồng, xã Thái Cường (huyện Thạch An) và xã Hồng Nam (huyện Hòa An), ông Phan Mạnh Cư tiếp tục tập kết vật liệu, đổ trụ bê tông cốt thép, xây tường gạch đối với công trình đã bị UBND xã Hồng Nam yêu cầu tạm dừng xây dựng từ ngày 4/10/2024. Ngoài ra, ông Cư tiếp tục làm móng và xây dựng căn nhà thứ hai ngay gần căn nhà thứ nhất với kích thước khoảng 6 m x 13 m.

Đến ngày 8/1/2026, chính quyền xã Kim Đồng thành lập đoàn công tác gồm các phòng, ban chuyên môn đến kiểm tra hiện trạng công trình xây dựng của ông Cư và lập biên bản hiện trạng. Qua kiểm tra xác định có 2 căn nhà đang được xây dựng.

Thông báo đình chỉ thi công xây dựng vi phạm trên đất nông nghiệp đối với ông Phan Mạnh Cư, xóm Nà Tổng, xã Kim Đồng.

Ngay sau đó, ngày 10/1/2026, UBND xã Kim Đồng ban hành Thông báo số 37/UBND-KT về việc đình chỉ thi công xây dựng vi phạm trên đất nông nghiệp đối với ông Phan Mạnh Cư, xóm Nà Tổng, xã Kim Đồng, tỉnh Cao Bằng.

Theo thông báo, UBND xã yêu cầu ông Phan Mạnh Cư dừng ngay mọi hoạt động thi công xây dựng tại 2 công trình nhà ở tại khu vực cầu treo Sông Bằng, xã Kim Đồng, gồm: Nhà thứ nhất có kích thước 11 m x 5 m; nhà thứ hai có kích thước 6 m x 13 m (theo biên bản làm việc ngày 8/1/2026).

Lý do đình chỉ được xác định do các công trình xây dựng trên đất nông nghiệp, không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt tại Quyết định số 1963/QĐ-UBND ngày 31/12/2024 của UBND tỉnh Cao Bằng. Việc tự ý chuyển mục đích sử dụng đất và xây dựng công trình khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép là vi phạm các quy định của pháp luật về đất đai và xây dựng.

Căn nhà thứ 2 xây dựng trái phép có kích thước 6 m x 13 m.

Chính quyền địa phương yêu cầu ông Phan Mạnh Cư chấp hành việc dừng thi công ngay sau khi nhận được thông báo; giữ nguyên hiện trạng, không tiếp tục cơi nới, hoàn thiện công trình vi phạm; đồng thời khẩn trương liên hệ với các cơ quan chức năng để thực hiện các thủ tục đất đai, xây dựng theo quy định hiện hành. Mọi hành vi cố tình tiếp tục xây dựng sẽ bị xử lý theo quy định, xử phạt vi phạm hành chính và thực hiện biện pháp cưỡng chế tháo dỡ theo quy định của pháp luật.

Ông Phan Mạnh Cư không thực hiện thông báo của UBND xã Kim Đồng tiếp tục làm giàn giáo, đan sắt thép để đổ mái, nâng tầng công trình thứ nhất (Ảnh chụp ngày 16/5/2026).

Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, khoảng tháng 5/2026, ông Phan Mạnh Cư tiếp tục không chấp hành thông báo của UBND xã Kim Đồng. Gia đình tiếp tục mua vật liệu xây dựng, làm giàn giáo, đan sắt thép để đổ mái, nâng tầng công trình thứ nhất và lợp mái hoàn thiện công trình thứ hai.

Ngày 18/5/2026, sau khi nhận được thông tin phản ánh, UBND xã Kim Đồng tiếp tục thành lập đoàn công tác đến kiểm tra hiện trạng và lập biên bản đình chỉ, yêu cầu ông Phan Mạnh Cư dừng xây dựng công trình kể từ 18 giờ cùng ngày.

Ông Vũ Tuấn Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Đồng cho biết: Sau khi nắm được thông tin ông Phan Mạnh Cư tiếp tục xây dựng công trình trái phép, xã đã thành lập đoàn công tác đến kiểm tra hiện trạng và lập biên bản đình chỉ thi công đối với các công trình vi phạm. Đồng thời, xã đề nghị gia đình phối hợp cung cấp các giấy tờ liên quan để thực hiện thủ tục chứng nhận quyền sử dụng đất và chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định. Đối với các trường hợp xây dựng trái phép, UBND xã sẽ có biện pháp xử lý quyết liệt; đồng thời có phương án hỗ trợ người dân trong quá trình thực hiện các thủ tục đất đai.

Có thể thấy, việc người dân xây dựng nhà ở phục vụ nhu cầu sinh hoạt là chính đáng. Tuy nhiên, mọi hoạt động xây dựng đều cần tuân thủ đúng quy định của pháp luật về đất đai và trật tự xây dựng. Vụ việc đặt ra yêu cầu cần tăng cường hơn nữa công tác quản lý của chính quyền cơ sở; kịp thời phát hiện, xử lý dứt điểm các trường hợp vi phạm ngay từ đầu, tránh tình trạng vi phạm kéo dài.

Thực tế cho thấy, nếu không được ngăn chặn kịp thời, các công trình xây dựng trái quy định thường diễn ra theo kiểu “làm từng phần”, mở rộng dần theo thời gian. Từ một hạng mục nhỏ ban đầu, công trình có thể hoàn thiện thành quy mô lớn, gây khó khăn cho công tác xử lý, cưỡng chế về sau.

Lãnh đạo UBND xã Kim Đồng kiểm tra tại công trình xây dựng trái phép của gia đình ông Phan Mạnh Cư.

Không chỉ ảnh hưởng đến trật tự quản lý đất đai, xây dựng tại địa phương, việc xử lý không nghiêm hoặc để vi phạm kéo dài còn dễ tạo tâm lý so bì trong nhân dân, phát sinh suy nghĩ “người khác làm được thì mình cũng làm được”. Nếu tình trạng này xảy ra ở nhiều nơi sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực quản lý nhà nước, gây khó khăn cho chính quyền cơ sở trong công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng và giữ gìn kỷ cương pháp luật tại địa phương.