Canada biến đa dạng hóa thị trường thành động lực tăng trưởng

Container hàng hóa được xếp tại khu vực cảng Centerm ở Vancouver, Canada. Ảnh: THX/TTXVN

Chiến lược này vừa được New Brunswick hưởng ứng và nó cho thấy đã có những bước đi cụ thể, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào hạ tầng, năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ngày 9/11, New Brunswick đã công bố chiến lược đến năm 2030 tăng 15,9% giá trị xuất khẩu hàng hóa thuộc các ngành trọng điểm sang thị trường ngoài Mỹ, từ 1,14 tỷ CAD năm 2025 lên 1,32 tỷ CAD. Tỉnh bang này cũng đặt mục tiêu tăng số doanh nghiệp xuất khẩu sang châu Âu và châu Á bình quân 3% mỗi năm. Các lĩnh vực được chú trọng gồm chế tạo, thực phẩm và thủy sản, quốc phòng, công nghệ thông tin và truyền thông.

Kế hoạch bao gồm việc hỗ trợ doanh nghiệp sẵn sàng xuất khẩu, tăng cường các hoạt động xúc tiến và thành lập văn phòng thúc đẩy tăng trưởng tại Liên minh châu Âu (EU). Thủ hiến Susan Holt dự kiến dẫn đoàn xúc tiến thương mại tới Campuchia và Hàn Quốc trong tháng 11 này. Những biện pháp trên hướng tới việc giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng và đối tác, thay vì chỉ xác định thêm thị trường tiềm năng.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, GS Vũ Mạnh Chiến của Đại học Québec cho rằng việc đa dạng hóa cần được chuyển thành hoạt động kinh doanh thực sự. Ký hiệp định thương mại mới chỉ là mở cửa; để bước qua cánh cửa đó, doanh nghiệp còn cần khách hàng, sản phẩm phù hợp, vận tải thuận tiện và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn.

Cách tiếp cận của New Brunswick thể hiện khá rõ yêu cầu này. Tỉnh bang xác định việc kết nối doanh nghiệp với thông tin thị trường, cơ hội giao thương và đối tác phù hợp là phương thức chuyển mục tiêu mở rộng thị trường thành tăng trưởng, đầu tư và việc làm. Chiến lược đồng thời chú trọng thương mại với các tỉnh bang khác và củng cố chuỗi cung ứng trong nước.

Ở cấp độ quốc gia, đa dạng hóa đang gắn ngày càng chặt với yêu cầu tăng năng lực tự chủ kinh tế. Trang Policy Magazine vừa có bài phân tích cho rằng vấn đề đặt ra đối với Canada là liệu các quan hệ thương mại và đầu tư có mở rộng khả năng lựa chọn của nước này hay chỉ khiến nền kinh tế chịu rủi ro quá lớn từ những quyết định bên ngoài. Theo bài viết, duy trì một nền kinh tế mở là cần thiết, nhưng phải đi cùng với việc giảm những điểm dễ bị tổn thương.

Điều này không đồng nghĩa với việc Canada có thể nhanh chóng tìm được các thị trường thay thế cho nước láng giềng. GS Chiến phân tích: lợi thế địa lý và quy mô thị trường khiến Mỹ sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Nhiều nhà máy, tuyến vận chuyển và mạng lưới cung ứng của Canada được xây dựng để phục vụ khách hàng Mỹ. Một doanh nghiệp cung cấp linh kiện cho nhà máy ô tô ở Mỹ không thể ngay lập tức chuyển sang bán tại châu Âu, bởi phải tìm khách hàng, đáp ứng tiêu chuẩn khác và chịu thêm chi phí vận chuyển.

Vì vậy, Canada cần đồng thời duy trì khả năng tiếp cận thị trường Mỹ và phát triển những lựa chọn khác. Theo GS Chiến, có thêm khách hàng cũng giúp cải thiện khả năng thương lượng. Đa dạng hóa vì thế vừa phục vụ mục tiêu tăng doanh thu, vừa tạo dư địa ứng phó khi điều kiện tại thị trường chủ lực thay đổi.

Điều thách thức là quá trình này đòi hỏi thời gian và nguồn lực. Doanh nghiệp phải cân nhắc chi phí điều chỉnh sản phẩm, chứng nhận, tìm đối tác và tổ chức phân phối. Một thị trường có quy mô lớn hoặc được hưởng ưu đãi thuế chưa chắc đem lại hiệu quả nếu chi phí đưa hàng tới khách hàng quá cao.

Canada cũng từng gặp khó khăn trong việc chuyển những mục tiêu công nghiệp thành năng lực thực tế. Ưu đãi thuế tự nó chưa tạo ra cơ sở chế biến, hạ tầng hoặc doanh nghiệp có sức cạnh tranh toàn cầu. Chính phủ có thể hỗ trợ bằng hành lang vận tải, giảm chi phí vốn, mở thị trường và giảm bất định về quy định, nhưng quyết định kinh doanh cuối cùng vẫn thuộc về doanh nghiệp.

Từ góc độ này, hiệu quả của việc đa dạng hóa cần được đánh giá bằng cả khả năng doanh nghiệp có duy trì được khách hàng và tạo thêm giá trị. Nếu việc mở thị trường chỉ dựa vào những đơn hàng ngắn hạn hoặc biến động giá hàng hóa, đóng góp cho tăng trưởng sẽ khó bền vững. Ngược lại, quan hệ kinh doanh ổn định có thể tạo cơ sở để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, cải tiến sản phẩm và phát triển mạng lưới cung ứng.

Theo GS Chiến, các biện pháp trong nước có vai trò quan trọng đối với quá trình này. Giảm quy định chồng chéo giữa các tỉnh bang, cải thiện cảng biển và vận tải, nâng kỹ năng lao động và ứng dụng công nghệ phù hợp đều giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn. Những cải thiện đó giảm chi phí cho cả hàng xuất sang Mỹ lẫn hàng bán tới các thị trường khác.

Một yêu cầu khác là làm cho ưu đãi thương mại trở nên dễ sử dụng hơn. Doanh nghiệp có thể biết hàng hóa được hưởng thuế ưu đãi nhưng vẫn thiếu thông tin về tiêu chuẩn, chứng nhận hoặc khách mua. Khoảng cách giữa cam kết mở cửa và giao dịch thực tế chỉ được thu hẹp khi hỗ trợ thị trường đi cùng khả năng đáp ứng yêu cầu của khách hàng.

Chiến lược của New Brunswick là một bước cụ thể hóa hướng đi này, nhưng các mục tiêu mới vẫn cần thời gian kiểm chứng. Với Canada, phép thử không chỉ là tăng số điểm đến xuất khẩu, mà còn là xây dựng được năng lực cung ứng và quan hệ kinh doanh đủ bền vững để biến việc giảm phụ thuộc thành nguồn tăng trưởng mới.