Canh bạc nhân sự sau chính sách nghỉ việc tự nguyện của Microsoft

Microsoft áp dụng chính sách nghỉ việc tự nguyện trong năm nay. Ảnh: Reuters.

Các chương trình nghỉ việc tự nguyện đang được chú ý tại Thung lũng Silicon (Mỹ), khi nhiều tập đoàn công nghệ tiếp tục tìm cách tinh gọn bộ máy sau các đợt cắt giảm nhân sự kéo dài. Thay vì trực tiếp sa thải, doanh nghiệp đưa ra các gói hỗ trợ để khuyến khích nhân viên chủ động rời đi.

Ngày 26/10, Microsoft tiếp tục triển khai chương trình hỗ trợ nghỉ việc tự nguyện cho một bộ phận nhân viên, lần thứ hai trong năm nay. Trước đó, hồi tháng 4, hãng lần đầu áp dụng chương trình nghỉ hưu tự nguyện trên diện rộng tại Mỹ, hướng đến hàng nghìn nhân viên lâu năm, theo Reuters.

Tại Google, mùa hè năm nay, nhân viên đề xuất đưa các gói nghỉ việc tự nguyện thành bước cần thực hiện trước mỗi đợt cắt giảm nhân sự. Họ cũng kêu gọi mở rộng chương trình cho toàn bộ nhân viên thuộc nhóm bị ảnh hưởng, thay vì giới hạn theo thâm niên công tác.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện trong ngành công nghệ. Hôm 26/10, Skydance, công ty hợp nhất sau khi Paramount hoàn tất thương vụ mua lại Warner Bros. Discovery, cũng thông báo yêu cầu nhân viên làm việc tại văn phòng 5 ngày mỗi tuần. Những người không muốn tuân thủ chính sách này có thể lựa chọn gói hỗ trợ nghỉ việc tự nguyện, theo Business Insider.

Laszlo Bock, cựu giám đốc nhân sự Google, nhận định rằng đây là phương án ngày càng phù hợp với những doanh nghiệp lâu năm tại Thung lũng Silicon.

Big Tech đổi cách giảm nhân sự

Tháng 7, gần 100 nhân viên Google tập trung bên ngoài trụ sở công ty tại Mountain View (bang California, Mỹ) để yêu cầu thay đổi chính sách cắt giảm nhân sự. Họ cho rằng các gói nghỉ việc tự nguyện cần được áp dụng rộng rãi và nhất quán hơn, nhằm tạo thêm lựa chọn cho người lao động trước nguy cơ mất việc. Tại sự kiện, công đoàn Alphabet Workers Union trao kiến nghị có chữ ký của hơn 4.500 nhân viên Google, kêu gọi tăng cường các biện pháp bảo vệ người lao động. Alphabet là công ty mẹ của Google.

Khuôn viên của Google tại Mountain View (bang California, Mỹ). Ảnh: David Paul Morris/Bloomberg.

Emma Jackson, nhân viên Google có hơn 20 năm công tác và là lãnh đạo công đoàn, nói với Business Insider rằng các gói nghỉ việc tự nguyện giúp người lao động có quyền chủ động lựa chọn thời điểm rời công ty. Theo bà, nếu Google áp dụng phương án này trong những đợt cắt giảm trước đây, một số nhân viên gần tuổi nghỉ hưu có thể đã tự nguyện rời đi, qua đó giảm số trường hợp phải chấm dứt hợp đồng ngoài ý muốn.

Bà đánh giá đây là cách tiếp cận “nhân văn hơn”. Tuy nhiên, việc triển khai các chương trình này cũng cần được đặt trong bối cảnh nhu cầu điều chỉnh quy mô nhân sự của doanh nghiệp. Alphabet cho biết lực lượng lao động của tập đoàn tăng gần 12.000 người trong vòng một năm, đạt khoảng 199.000 nhân viên vào cuối tháng 6.

Tại Microsoft, khoảng 60.000 nhân viên, tương đương hơn 1/4 lực lượng lao động, đủ điều kiện tham gia chương trình mới nhất. Theo công ty, các điều khoản hỗ trợ tương tự chính sách trợ cấp thôi việc tiêu chuẩn. Nhân viên có thời hạn đến đầu tháng 12 để đưa ra quyết định. Người phát ngôn của Microsoft cho biết hãng hiện chưa có kế hoạch triển khai thêm chương trình tương tự.

Trong đợt nghỉ hưu tự nguyện hồi mùa xuân, Microsoft áp dụng tiêu chí tổng tuổi đời và số năm công tác đạt ít nhất 70. Theo đó, một số nhân viên có thể tham gia chương trình trước tuổi nghỉ hưu thông thường.

Rủi ro mất nhân tài

Dù giúp người lao động có thêm lựa chọn, nghỉ việc tự nguyện không phải phương án tối ưu trong mọi trường hợp. Doanh nghiệp có thể giảm được tác động tiêu cực đến tinh thần nhân viên, nhưng khó kiểm soát chính xác số người rời đi cũng như cơ cấu nhân sự sau chương trình.

Josh Bersin, chuyên gia phân tích và tư vấn nhân sự, chia sẻ với Business Insider rằng các chương trình nghỉ việc tự nguyện ngày càng trở nên hợp lý hơn. Việc buộc những nhân viên lâu năm rời đi thông qua sa thải có thể tạo ra thái độ bất mãn kéo dài.

Peter Rahbar, luật sư lao động tại New York và người đồng dẫn chương trình podcast Across the Bar, cho rằng phương án tự nguyện không giúp doanh nghiệp giảm thiểu số lượng nhân sự nhanh như sa thải hàng loạt. Tuy nhiên, cách làm này hạn chế tổn thất về tinh thần đối với những người ở lại và các ứng viên tương lai.

“Cách bạn đối xử với nhân viên khi họ rời đi chắc chắn là điều khiến người khác cân nhắc lúc quyết định gia nhập”, ông nói.

Khoảng 60.000 nhân viên Microsoft đủ điều kiện nhận đề nghị nghỉ việc tự nguyện. Ảnh: David Ryder/Reuters.

Một hạn chế khác là doanh nghiệp không thể dự đoán chính xác số nhân viên sẽ chấp nhận đề nghị. Jay Zagorsky, giáo sư tại Trường Kinh doanh Questrom thuộc Đại học Boston, nhận định rằng nếu số người tự nguyện rời đi thấp hơn mục tiêu, công ty vẫn có thể phải tiến hành sa thải để đạt kế hoạch cắt giảm.

Ngược lại, nếu chương trình được mở rộng cho nhiều nhóm nhân viên, doanh nghiệp có nguy cơ mất cả những người giữ vai trò quan trọng. Bock cảnh báo nhân viên giỏi có thể chấp nhận gói hỗ trợ rồi chuyển sang làm việc cho đối thủ cạnh tranh, theo Business Insider.

Rủi ro này đáng quan ngại hơn với các công ty sở hữu nhóm nhân sự tạo ra giá trị vượt trội so với phần còn lại. Nếu một số ít người đóng vai trò quan trọng trong hoạt động kinh doanh, việc họ rời đi dễ gây tác động lớn.

Về phía người lao động, Rahbar khuyến nghị cần tìm hiểu kỹ tác động của việc chấp nhận gói nghỉ việc đối với quyền lợi hưu trí, cổ phiếu thưởng, khoản thù lao trả chậm và bảo hiểm y tế.

Theo Reuters, các gói nghỉ việc tự nguyện thường có mức hỗ trợ cao hơn trợ cấp thôi việc thông thường. Quan trọng hơn, việc tự quyết định rời đi tạo ra khác biệt về tâm lý so với trường hợp bị thông báo chấm dứt hợp đồng. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ tiếp tục điều chỉnh quy mô, nghỉ việc tự nguyện được xem là một lựa chọn có thể giúp giảm bớt sức ép đối với nhân viên và duy trì hình ảnh doanh nghiệp, dù vẫn còn những hạn chế nhất định.