Cảnh báo El Nino mạnh: Nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng

El Nino có khả năng quay trở lại từ giữa năm 2026, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và tác động lớn đến sản xuất

Báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Trưởng ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia cho thấy, hệ thống ENSO đang bước vào giai đoạn chuyển pha quan trọng, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với sản xuất nông nghiệp và an ninh nguồn nước trong thời gian tới.

Theo dữ liệu quan trắc và các mô hình dự báo khí hậu, ENSO đang chuyển từ trạng thái La Nina sang trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong khoảng từ tháng 6 đến tháng 8/2026, với xác suất lên tới 80 - 90%. Đáng chú ý, hiện tượng này được dự báo sẽ tiếp tục phát triển, có thể đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026.

Thậm chí, không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh, với xác suất khoảng 20 - 25% trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026 và kéo dài sang năm 2027. Đây là kịch bản từng gây ra nhiều hệ lụy lớn trong quá khứ, đặc biệt là hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trên diện rộng.

Mặc dù các mô hình dự báo dài hạn vẫn tồn tại những bất định nhất định, song việc đưa ra các nhận định sớm được đánh giá là cần thiết nhằm phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo, điều hành phòng chống thiên tai và phát triển kinh tế - xã hội.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy những dấu hiệu ban đầu của chu kỳ khô hạn đã xuất hiện từ đầu năm 2026. Nắng nóng đến sớm và có xu hướng gia tăng so với trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10 - 40% so với trung bình nhiều năm trên phạm vi cả nước.

Đáng lo ngại hơn, dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông đã xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ, phát đi tín hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa khô.

Trong bối cảnh El Nino có khả năng hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước được nhận định sẽ tiếp tục cao hơn bình thường. Số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn so với năm 2025, gây áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là các vùng phụ thuộc nhiều vào nguồn nước tự nhiên.

Lượng mưa trong các tháng mùa khô năm 2026 được dự báo tiếp tục thiếu hụt, đặc biệt trong giai đoạn cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức giảm phổ biến từ 25 - 50%. Đồng thời, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm hơn trung bình nhiều năm, làm gia tăng nguy cơ hạn hán kéo dài.

Một trong những tác động đáng chú ý của El Nino là sự suy giảm nguồn nước trên các lưu vực sông. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng lượng dòng chảy tại nhiều hệ thống sông lớn, đặc biệt là hệ thống sông Đà, trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026 có khả năng thiếu hụt từ 10 - 25% so với trung bình nhiều năm.

Nguy cơ thiếu hụt nguồn nước không chỉ đến từ sự suy giảm lượng mưa trong nước, mà còn do dòng chảy từ ngoài lãnh thổ giảm. Điều này đặt ra thách thức lớn đối với việc bảo đảm cấp nước hạ du và an ninh năng lượng, nhất là trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất và sinh hoạt ngày càng tăng.

Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ cao xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026 - 2027, đặc biệt tại các khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Tình trạng thiếu nước có thể lan rộng trên nhiều vùng trong những tháng đầu năm 2027, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Đáng lưu ý, El Nino không chỉ gây ra khô hạn mà còn tiềm ẩn những diễn biến thời tiết cực đoan. Dù tổng lượng mưa giảm, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ trong thời gian ngắn, gây lũ quét, sạt lở đất và ngập úng đô thị.

Hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được dự báo có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, các cơn bão có thể mạnh hơn, quỹ đạo phức tạp và khó dự báo, gây tác động lớn trong thời gian ngắn, đòi hỏi công tác phòng chống thiên tai phải được chuẩn bị kỹ lưỡng.

Trước những diễn biến khó lường của thời tiết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị chuyên môn theo dõi chặt chẽ tình hình khí tượng thủy văn, đặc biệt là diễn biến ENSO, nguồn nước và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm.

Các bản tin dự báo, cảnh báo sẽ được cập nhật thường xuyên, kịp thời cung cấp thông tin phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp nâng cao năng lực ứng phó, giảm thiểu thiệt hại trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.