Tập trung ứng phó hạn, mặn:Sẵn sàng ứng phó

Trạm bơm Xuyên Đông (nằm trên địa bàn xã Nam Phước) sẵn sàng phương án ứng phó hạn, mặn trong vụ hè thu. Ảnh: HỒ QUÂN

Chủ động từ khâu sản xuất

Vụ đông xuân năm nay, Hợp tác xã Nông nghiệp Điện Hồng 2 (xã Điện Bàn Tây) tổ chức sản xuất trên diện tích hơn 300ha lúa và khoảng 50ha hoa màu, trong đó cây lúa vẫn giữ vai trò chủ lực. Tuy nhiên, vào các thời điểm cuối vụ, mực nước tại nhiều tuyến kênh nội đồng giảm rõ rệt do nguồn nước trên sông Yên xuống thấp.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc hợp tác xã cho biết, từ đầu vụ, hợp tác xã đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động xã viên sử dụng nước tiết kiệm; chủ động chuyển đổi cơ cấu giống ở những khu vực có nguy cơ thiếu nước, khuyến khích sử dụng các giống lúa ngắn ngày, có khả năng chịu hạn tốt nhằm thích ứng với điều kiện sản xuất ngày càng biến động.

"Riêng đối với vụ hè thu sắp tới, để phục vụ sản xuất tốt nhất, hợp tác xã sẽ theo dõi sát biến động lượng nước trên sông Yên, sông Lạc Thành. Ngoài ra, duy trì nạo vét kênh mương, kiểm tra hệ thống công trình thủy lợi và phối hợp chặt chẽ với xã viên để công bố lịch thời vụ phù hợp”, ông Hùng chia sẻ.

Hợp tác xã Nông nghiệp Điện Hồng 2 chủ động chuyển đổi cây trồng đối với diện tích không chủ động nước tưới. Ảnh: HỒ QUÂN

Hiện nay, tổng diện tích gieo trồng của thành phố Đà Nẵng khoảng 152.533ha, trong đó cây lúa đóng vai trò chủ lực với 87.676ha. Hầu hết địa phương đã thực hiện tốt cơ cấu giống lúa theo hướng sử dụng các giống trung và ngắn ngày, chiếm 92,5% tổng diện tích sản xuất.

Từ đầu vụ, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã tuyên truyền sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu, tập trung hướng dẫn áp dụng các tiến bộ kỹ thuật như tưới nước “ướt - khô xen kẽ”, “1 phải 5 giảm” (phải sử dụng giống xác nhận; giảm giống, giảm phân bón, giảm thuốc bảo vệ thực vật, giảm nước tưới, giảm thất thoát sau thu hoạch), IPM, IPHM, SRI...; triển khai các nội dung giảm phát thải khí nhà kính, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, hướng tới cấp tín chỉ carbon trên cây lúa.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, năm 2025 toàn thành phố có hơn 1.156ha chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa, trong đó vụ hè thu chiếm 940ha, chủ yếu là các loại cây như dưa, bắp, đậu phộng, rau màu, sen… Đa số diện tích chuyển đổi cho lợi nhuận tăng bình quân 20-30% so với trồng lúa trong cùng thời vụ, trên cùng chân đất. Riêng một số diện tích chuyển sang trồng sen cho thu nhập cao gấp 2-3 lần.

Do đó, vụ hè thu 2026 này, đối với diện tích sản xuất lúa khó khăn về nước tưới nhà nông cần chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chú trọng các loại cây có nhu cầu nước ít để đảm bảo hiệu quả năng suất.

Sẵn sàng ứng phó các cấp độ hạn, mặn

Ông Nguyễn Thế Hùng, Cụm trưởng Cụm Quản lý thủy nông Phú Đông (thuộc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng) cho biết, đơn vị đang quản lý, vận hành kênh N30 - Bắc Phú Ninh, trạm bơm Xuyên Đông, trạm bơm Châu Hiệp và đập ngăn mặn Duy Thành. Riêng trạm bơm Xuyên Đông phụ trách tưới tiêu 510ha đất lúa, chủ yếu sử dụng nguồn nước Phú Ninh dẫn từ kênh N30 - Bắc Phú Ninh.

Để các trạm bơm vận hành hiệu quả rất cần các đập thủy điện thượng nguồn lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn xả nước về hạ lưu đúng theo quy trình. Ảnh: PHAN VINH

“Do kênh N30 - Bắc Phú Ninh nằm ở cuối dòng nên một số thời điểm không đảm bảo lưu lượng, nhất là trong vụ hè thu. Để ổn định nguồn nước tưới, trước mắt đơn vị ưu tiên sử dụng nguồn nước Phú Ninh. Nếu lưu lượng không đủ sẽ vận hành hỗ trợ từ trạm bơm Châu Hiệp. Trường hợp tại cầu Gò Nổi chưa bị xâm nhập mặn thì sử dụng nguồn nước từ sông Bến Giá về bể hút trạm bơm Xuyên Đông để bơm bổ sung”, ông Hùng cho biết.

Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng được giao quản lý 36 hồ chứa nước, 53 trạm bơm điện cố định, 11 trạm bơm điện chống hạn, 2 hệ thống bơm nước giếng ngầm, 56 đập dâng các loại, đảm nhận tưới cho hơn 55.708ha. Hiện nay, mực nước các hồ chứa vẫn đảm bảo tưới vụ đông xuân.

Tuy nhiên, vụ hè thu có khả năng thiếu nước tại các hồ Đông Tiển, Phước Hà, Cây Thông, Thạch Bàn, Thái Xuân và vùng cuối kênh các hồ Phú Ninh, Cao Ngạn, Trung Lộc, Hố Giang, Việt An, An Long, Vĩnh Trinh, Phú Lộc... Riêng kênh N22-1 Bắc Phú Ninh do tuyến kênh dài, nhiều đoạn xuống cấp, đi ngầm qua khu dân cư và vùng đất cát nên gặp khó khăn trong cấp nước cho vùng cuối kênh xã Thăng An.

Ông Đào Văn Thiên, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác thủy lợi Đà Nẵng cho biết, từ tháng 1 đến tháng 6, các sông trên địa bàn thành phố biến đổi chậm và có xu thế hạ thấp dần. Vụ hè thu sắp tới, diện tích tưới do công ty phụ trách hơn 28.120ha, trong đó diện tích bị hạn, thiếu nước dự kiến khoảng 7.287ha.

Bám sát diễn biến thời tiết, tính toán cân đối nguồn nước tại các hồ chứa và vận hành các trạm bơm, công ty đã đề xuất nhiều giải pháp công trình như sửa chữa máy bơm; nạo vét kênh mương dẫn dòng, kênh tưới, kênh tiêu, bể hút; lắp đặt trạm bơm điện, bơm dầu; đắp đập tạm… tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước.

Đáng chú ý, công ty sẽ vận hành luân phiên các trạm bơm trong hệ thống thủy lợi An Trạch khi mực nước sông Vu Gia tại Ái Nghĩa thấp hơn +2,50m; thực hiện phương án giữ nước tại các đập dâng Bàu Nít, Hà Thanh và điều tiết nguồn nước từ sông Vu Gia sang sông Vĩnh Điện qua đập dâng Thanh Quýt để hỗ trợ hòa mặn. Đồng thời vận hành tổ hợp công trình ngăn mặn, lấy ngọt Xuyên Đông - Duy Thành để điều phối nguồn nước hợp lý giữa hai công trình.

Đối với các khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng do xâm nhập mặn, đặc biệt là các khu tưới thuộc trạm bơm Túy Loan (xã Bà Nà), Miếu Ông, Dương Sơn (xã Hòa Tiến), đơn vị thường xuyên theo dõi độ mặn, chỉ vận hành bơm khi đảm bảo ngưỡng cho phép.

Ngoài ra, công ty đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương trong quản lý nguồn nước, thông báo kịp thời lịch cấp nước để người dân chủ động sản xuất; vận động các hợp tác xã và người dân sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; khơi thông, nạo vét kênh mương nội đồng; đắp bờ giữ nước trên ruộng chống thất thoát. Đặc biệt, đề nghị các đập thủy điện thượng nguồn lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn có kế hoạch xả nước về hạ lưu đúng theo quy trình.