Cảnh giác với các khối u ổ bụng ở trẻ em

Ê kíp bác sĩ Khoa Ngoại, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng tiến hành phẫu thuật cho bệnh nhi. Ảnh: K.H

Trong những ngày gần đây, Khoa Ngoại, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng tiếp nhận và phẫu thuật liên tiếp 3 bệnh nhi trú tại tỉnh Quảng Ngãi bị u ổ bụng. Theo đó, bệnh nhi D.N.T.L (14 tháng tuổi) bị u nguyên bào thận (Wilms tumor) phải cắt bỏ cả quả thận; bệnh nhi N.K.H (4 tuổi) bị u nguyên bào thần kinh (Neuroblastoma) đã di căn và bệnh nhi Đ.N.B (5 tháng tuổi) bị quái ổ bụng (Teratoma), khối u âm thầm lớn lên như một “quả bom hẹn giờ”. Theo các bác sĩ, tất cả các trường hợp đều được phát hiện khi tuổi còn nhỏ nhưng u đã phát triển quá to hoặc đã di căn.

BS.CK II Nguyễn Phi Phong, Trưởng khoa Ngoại, Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng cho biết, u nguyên bào thận là khối u thận ác tính thường gặp nhất ở trẻ em, chiếm khoảng 5-7% các loại ung thư nhi khoa và độ tuổi thường gặp 2-5 tuổi; u nguyên bào thần kinh là u ác tính xuất phát từ hệ thần kinh giao cảm, chiếm khoảng 7-10% ung thư trẻ em, nhưng gây tỷ lệ tử vong cao, có thể xuất hiện ở ổ bụng, trong ngực hoặc cổ; u quái ổ bụng là khối u từ tế bào mầm, có thể lành tính hoặc ác tính, thường phát hiện muộn do diễn tiến âm thầm.

Các khối u ổ bụng ở trẻ em có đặc điểm chung là khối u nằm sâu trong ổ bụng nên khó phát hiện sớm; triệu chứng nghèo nàn hoặc không rõ ràng. Khi phát hiện thường đã là khối u kích thước lớn, gây chèn ép cơ quan lân cận, thậm chí đã di căn. Đây là lý do nhiều trường hợp khi đến viện đã ở giai đoạn muộn, làm tăng độ phức tạp trong điều trị.

Theo BS.CK II Nguyễn Phi Phong, nếu bệnh lý được phát hiện sớm thì phẫu thuật sẽ nhẹ nhàng hơn, tỷ lệ điều trị sẽ thành công cao, có thể bảo tồn cơ quan, giảm nguy cơ biến chứng và di căn, tăng cơ hội sống. Nhưng nếu phát hiện muộn thì phẫu thuật phức tạp hơn, cần phối hợp điều trị đa mô thức (phẫu thuật - hóa trị - xạ trị), ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng sống của trẻ…

Vì vậy, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám khi có một trong các dấu hiệu sau: bụng to bất thường, sờ thấy khối cứng; đau bụng kéo dài hoặc tái diễn; trẻ ăn kém, nhanh no, sụt cân; trẻ thường nôn ói không rõ nguyên nhân, biểu hiện mệt mỏi, xanh xao. Tuy nhiên vẫn có nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi bệnh tiến triển nặng.

Vì vậy, để phát hiện sớm các bệnh lý u ổ bụng ở trẻ em, bác sĩ khuyến cáo, phụ huynh cần khám và kiểm tra sức khỏe định kỳ cho con trẻ và không nên chủ quan với dấu hiệu nhỏ. Bất kỳ thay đổi bất thường nào của trẻ cũng cần được chú ý và kiểm tra. Đặc biệt, đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa khi nghi ngờ; tránh trì hoãn vì có thể làm mất “thời điểm vàng” điều trị.

“Phần lớn các bệnh lý u ở trẻ em có thể điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Sự chủ động của gia đình chính là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và tương lai của trẻ. Hãy kiểm tra sức khỏe định kỳ cho con vì có những bệnh lý phát triển âm thầm nhưng hậu quả không hề âm thầm”, bác sĩ Phong nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia y tế, khối u ở bụng của trẻ có thể do nhiều nguyên nhân, phổ biến nhất là các khối u lành tính, nang (như u nang buồng trứng), thận ứ nước, hoặc các loại bướu ác tính như u nguyên bào thần kinh (neuroblastoma) và u Wilms. Nguyên nhân thường liên quan đến dị tật bẩm sinh, bất thường nhiễm sắc thể, hoặc sự phát triển quá mức của tế bào. Trẻ gái có thể gặp u nang buồng trứng, u quái buồng trứng, lành tính. Trẻ trai hay gặp khối u tinh hoàn lành tính.

Những khối u ác tính vùng bụng có thể gặp như u thượng thận, u gan, u quái vùng buồng trứng, ổ bụng, khối u tinh hoàn, u do sự lệch vị trí như thận lạc chỗ, dị tật thận, u ở các bệnh hệ thống. Nếu có nghi ngờ khói u ổ bụng, việc cần làm của cha mẹ là đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa để được thăm khám đánh giá u lành tính hay ác tính.

Ở giai đoạn sớm, u ổ bùng dễ bị chẩn đoán nhầm lẫn với các bệnh về tiêu hóa. Các loại u này lại phát triển rất nhanh, chỉ sau 1-2 tháng kể từ khi trẻ có dấu hiệu đầu tiên, u đã lớn đến mức có thể sờ thấy. Vì vậy, đa số bệnh nhân được phát hiện bệnh và điều trị ở giai đoạn muộn, khi u đã lớn... Các chuyên gia y tế cho rằng, ngày nay, nhờ tiến bộ của các kỹ thuật siêu âm chẩn đoán trước sinh cho phép phát hiện khối u từ trong bào thai, sau sinh được theo dõi, chẩn đoán dễ dàng tại cơ sở y tế chuyên khoa.

LÊ HÙNG