Cao tốc Nha Trang - Đà Lạt mở lối bứt tốc cho hạ tầng liên vùng

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh vừa dẫn đầu đoàn công tác làm việc với UBND tỉnh Khánh Hòa về công tác quy hoạch, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và xây dựng. Tâm điểm của buổi làm việc không chỉ là tiến độ các dự án trọng điểm đang triển khai, mà còn là những quyết sách mang tính chiến lược cho phát triển liên vùng Nam Trung Bộ - Tây Nguyên trong giai đoạn mới, đặc biệt là dự án cao tốc Nha Trang - Đà Lạt với mục tiêu khởi công trong vòng 4 tháng tới.

Cao tốc vượt núi: Trục kết nối chiến lược giữa biển và cao nguyên

Tại buổi làm việc, Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Nghiêm Xuân Thành kiến nghị Bộ Xây dựng tiếp tục quan tâm, hỗ trợ địa phương triển khai các dự án hạ tầng giao thông liên vùng, trong đó nhấn mạnh yêu cầu sớm triển khai tuyến cao tốc Nha Trang - Đà Lạt. Theo lãnh đạo tỉnh, đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc mở rộng không gian phát triển kinh tế xã hội, tăng khả năng kết nối giữa miền núi và ven biển, đồng thời tạo đòn bẩy cho du lịch, logistics và thu hút đầu tư.

Trước kiến nghị này, Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu hai tỉnh Khánh Hòa và Lâm Đồng khẩn trương thống nhất phương án giao một địa phương làm đơn vị chủ quản để trình Thủ tướng Chính phủ quyết định. Bộ trưởng đồng thời giao Cục Đường bộ Việt Nam cử cán bộ chuyên môn sâu hỗ trợ địa phương, từ lựa chọn hướng tuyến, thiết kế kỹ thuật, hệ thống giao thông thông minh (ITS) đến bố trí trạm dừng nghỉ, với mục tiêu phấn đấu khởi công dự án vào ngày 19/5/2026.

Theo quy hoạch, tuyến cao tốc Nha Trang - Đà Lạt có chiều dài khoảng 80,8km, điểm đầu tại xã Diên Thọ (Khánh Hòa), kết nối với cao tốc Bắc – Nam phía Đông và điểm cuối tại ngã ba Đarahoa (TP Đà Lạt). Tuyến đường được thiết kế quy mô 4 làn xe, bề rộng nền đường từ 22-24,75m, tổng mức đầu tư dự kiến hơn 25.000 tỷ đồng, triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP).

PPP - Kỹ thuật khó và bài toán môi trường

Ông Nguyễn Viết Hải, Chủ tịch Tập đoàn Sơn Hải - đơn vị đề xuất đầu tư dự án Cao tốc Nha Trang - Đà Lạt.

Dự án được đề xuất đầu tư theo mô hình PPP với tỷ lệ vốn Nhà nước khoảng 70% và vốn nhà đầu tư 30%, thời gian hoàn vốn dự kiến hơn 23 năm. Tổng nhu cầu sử dụng đất khoảng 627ha, trong đó hơn một nửa là đất rừng, đặt ra yêu cầu cao về giải pháp kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Tại buổi làm việc với Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà trước đó, ông Nguyễn Viết Hải, Chủ tịch Tập đoàn Sơn Hải – đơn vị đề xuất đầu tư dự án khẳng định quyết tâm xây dựng tuyến cao tốc vượt núi hiện đại, an toàn và thẩm mỹ, hướng tới trở thành “tuyến cao tốc đẹp nhất Việt Nam”. Theo đề xuất, việc áp dụng các giải pháp cầu cạn, hầm, tường chắn, cầu đúc hẫng… có thể giúp giảm khoảng 30% diện tích rừng bị ảnh hưởng, tương đương 125ha.

Không chỉ giải bài toán kỹ thuật, cao tốc Nha Trang – Đà Lạt còn mang ý nghĩa chiến lược trong kết nối mạng lưới hạ tầng vùng. Khi hoàn thành, tuyến đường này sẽ liên thông với cao tốc Dầu Giây – Liên Khương, tạo trục kết nối ngang hoàn chỉnh giữa Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, giảm tải cho Quốc lộ 27C - tuyến đường thường xuyên sạt lở vào mùa mưa.

Khánh Hòa tăng tốc hạ tầng, nhưng áp lực quy hoạch ngày càng lớn

Phối cảnh cao tốc Nha Trang - Đà Lạt.

Báo cáo tại buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trần Hòa Nam cho biết, trong năm qua, tỉnh đã hoàn thành thủ tục chủ trương đầu tư hàng loạt dự án đô thị quy mô lớn như Khu đô thị mới Cam Lâm, Khu đô thị ven vịnh Cam Ranh, Khu đô thị hỗn hợp TP Nha Trang, Tu Bông – Đầm Môn…

Về giao thông, Khánh Hòa đã hoàn thành giải phóng mặt bằng tuyến cao tốc Bắc – Nam đoạn qua địa bàn, đồng thời triển khai cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột, dự kiến hoàn thành toàn tuyến trong năm 2026. Nhiều tuyến giao thông động lực khác cũng đang được triển khai, từ đường ven biển Vạn Ninh – Ninh Hòa đến các trục kết nối cao tốc với cảng biển, sân bay và các tỉnh Tây Nguyên.

Tuy nhiên, cùng với tốc độ đầu tư hạ tầng, bài toán quy hoạch tổng thể đang đặt ra áp lực không nhỏ. Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa thẳng thắn bày tỏ lo ngại nguy cơ dư thừa nhà ở, cả nhà ở xã hội lẫn nhà ở thương mại, nếu không kiểm soát chặt quy mô cấp phép. Trong bối cảnh toàn tỉnh có tới 246 dự án vướng mắc, tổng vốn đăng ký gần 43.700 tỷ đồng, việc tháo gỡ cần được thực hiện thận trọng để tránh phát triển nóng, hình thành “đô thị ma” và mất cân đối cung cầu.

Hướng tuyến cao tốc Nha Trang - Đà Lạt. Đồ họa: Đăng Hiếu

Bên cạnh cao tốc, Khánh Hòa tiếp tục kiến nghị sớm bổ sung Cảng hàng không Vân Phong vào quy hoạch mạng lưới cảng hàng không quốc gia. Với tổng vốn đầu tư khoảng 9.200 tỷ đồng, công suất 5–7 triệu lượt khách/năm và định hướng trở thành sân bay trên biển đầu tiên của Việt Nam, dự án được kỳ vọng tạo cú hích mới cho phát triển kinh tế biển, du lịch và logistics khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh giao Cục Kế hoạch – Tài chính phối hợp hoàn thiện hồ sơ trong tháng 1/2026 để trình Chính phủ phê duyệt. Đồng thời, Bộ Xây dựng cam kết đồng hành với địa phương trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng cho dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đoạn qua Khánh Hòa, một trụ cột hạ tầng quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn.

Động lực 2026–2030 và yêu cầu tầm nhìn dài hạn

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu kết luận buổi làm việc.

Kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh yêu cầu Khánh Hòa rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch theo hướng đồng bộ, thống nhất giữa quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và quy hoạch ngành, hạn chế điều chỉnh manh mún, cục bộ. Ngoài cao tốc Nha Trang – Đà Lạt, tỉnh cần sớm đưa vào danh mục đầu tư công trung hạn 2026–2030 các tuyến đường động lực như ven biển Cam Ranh – Nam Khánh Hòa, trục kết nối cảng biển Cà Ná lên Nam Tây Nguyên, tuyến từ sân bay Thành Sơn đi Ninh Chử.

Trước tình hình các cơ chế đặc thù có thể kết thúc sau năm 2027, việc đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, chốt “điểm rơi” cho các dự án chiến lược không chỉ mang ý nghĩa trước mắt, mà còn quyết định khả năng hiện thực hóa mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị.

Cao tốc Nha Trang – Đà Lạt, vì thế, không chỉ là một dự án giao thông, mà là phép thử cho năng lực điều phối liên vùng, tầm nhìn quy hoạch và quyết tâm chính sách trong giai đoạn phát triển mới của Khánh Hòa và cả khu vực Nam Trung Bộ – Tây Nguyên.

Hà Chi