Cao tốc Vinh - Thanh Thủy: Vì sao có nơi bàn giao mặt bằng sớm, có nơi vẫn 'mắc'?

Một góc xã Hoa Quân nơi Dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy đi qua. Ảnh: Nguyễn Toàn

Điểm sáng ở xã Hoa Quân

Với số lượng 197 ngôi mộ phải di dời, trong đó có 101 ngôi có chủ và 96 ngôi vô chủ, ngay từ đầu, xã Hoa Quân xác định việc di dời sẽ gặp nhiều khó khăn. Theo đó, xã đã quy hoạch mới khu nghĩa trang Chi Phú với diện tích gần 1ha và tập trung tuyên truyền tạo sự đồng thuận, trong đó mộ vô chủ sẽ được chính quyền tổ chức di dời, mộ có chủ người dân xem ngày để di dời trong tháng 6 âm lịch. Hiện đã có 120 ngôi mộ được di dời và dự kiến đến 5/8 công tác di dời mồ mả sẽ hoàn tất.

Các dòng họ ở xã Hoa Quân đang tập trung di dời lăng mộ về khu nghĩa trang Chi Phú mới được quy hoạch. Ảnh: Nguyễn Toàn

Dưới lớp bạt là các phần mộ vô chủ đã được xã Hoa Quân tổ chức cất bốc về nghĩa trang Chi Phú, đang chờ để xây phần mộ. Ảnh: Nguyễn Toàn

Đối với đất ở, đất vườn, xã Hoa Quân cũng đã phê duyệt phương án bồi thường toàn bộ 87 thửa đất cho các hộ dân, trong đó có 57 hộ phải di dời tái định cư.

Hộ ông Nguyễn Hữu Thạch ở xóm Chi Hòa bị thu hồi 5.000m2 đất nhưng vẫn còn đất để tái định cư tại chỗ. Dù chưa nhận tiền đền bù nhưng những ngày cuối tháng 7/2026, ông Thạch đã chủ động tháo dỡ nhà cũ, bắt đầu xây dựng nhà mới để bàn giao mặt bằng.

Gia đình ông Nguyễn Hữu Thạch đã tháo dỡ nhà và tiến hành làm nhà mới. Ảnh: Nguyễn Toàn

Móng nhà mới của ông Nguyễn Hữu Thạch đang được thi công. Ảnh: Nguyễn Toàn

“Gia đình tôi cũng như những hộ khác bị ảnh hưởng đã thống nhất về mặt tư tưởng, sẵn sàng nhường đất cho dự án từ tháng 3 rồi. Vì thế gia đình tôi xác định xây nhà sớm để ổn định cuộc sống, bàn giao mặt bằng sớm. Chúng tôi quyết tâm làm nhà mới trong tháng 6 âm lịch, sang tháng 7, tháng 8 mưa lụt sẽ khó khăn hơn” - ông Nguyễn Hữu Thạch chia sẻ.

Cùng với ông Thạch tại xóm Chi Hòa, xã Hoa Quân đã có 5 hộ tự giác tháo dỡ nhà cũ để bàn giao mặt bằng cho dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy. Theo chính quyền xã, tất cả các hộ dân bị ảnh hưởng đã sẵn bàn giao mặt bằng. Đây là kết quả tuyên truyền vận động của cả hệ thống chính trị trong suốt quá trình vừa qua.

Một hộ dân khác ở xóm Chi Hòa, xã Hoa Quân đã tháo dỡ nhà chờ bàn giao mặt bằng. Ảnh: Nguyễn Toàn

Bên cạnh đó, việc địa phương áp dụng chính sách khuyến khích theo Quyết định số 72/2025/QĐ-UBND ngày 18/09/2025 của Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An cũng nhận được sự hưởng ứng của người dân. Theo đó, hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi toàn bộ đất ở gắn liền với nhà ở (phải di chuyển chỗ ở) thực hiện di dời và bàn giao toàn bộ mặt bằng sau 5 ngày nhận tiền sẽ được thưởng 10 triệu đồng, di dời từ ngày thứ 6 đến ngày thứ 10 sau khi nhận tiền được thưởng 5 triệu đồng.

Ông Nguyễn Thế Cường - Chủ tịch UBND xã Hoa Quân chia sẻ: Quá trình tuyên truyền vận động từ trước đến nay người dân đã đồng thuận cao với phương án đền bù hỗ trợ đã phê duyệt, kèm theo chính sách thưởng tiền khuyến khích nên hầu hết đã sẵn sàng để di chuyển nhường đất cho dự án.

Ông Nguyễn Thế Cường - Chủ tịch UBND xã Hoa Quân (bên trái) khẳng định người dân trên địa bàn đã sẵn sàng bàn giao mặt bằng. Ảnh: Nguyễn Toàn

Nhiều nút thắt phải tiếp tục tháo gỡ

Tại xã Nam Đàn trên chiều dài tuyến cao tốc Vinh - Thanh Thủy đi qua, có 127 hộ bị ảnh hưởng về đất ở, đất vườn. Dù công tác tuyên truyền vận động đã được tập trung nhưng đến nay vẫn còn 63 hộ chưa ký phương án bồi thường, hỗ trợ. Trong đó có 6 hộ kinh doanh bất động sản sở hữu 15 thửa đất. Ngày 28/7, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền đã có buổi làm việc với địa phương, theo đó, hạn cuối cùng xã Nam Đàn phải hoàn thành chi trả xong đất ở, đất vườn là ngày 15/8/2026.

Đến 28/7/2026 xã Nam Đàn có 63 hộ dân chưa ký phương án bồi thường, hỗ trợ đất ở. Ảnh: Nguyễn Toàn

Ngay sau buổi làm việc, ông Hoàng Nghĩa Hùng - Chủ tịch UBND xã Nam Đàn chia sẻ: "Chúng tôi sẽ tiếp tục tuyên truyền vận động để người dân hiểu rõ về ý nghĩa của dự án trọng điểm quốc gia và các chính sách đã được áp dụng trong bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Vào thứ 6 tuần này (31/7/2026) chúng tôi tổ chức cuộc họp cuối cùng đối với 63 hộ chưa ký hồ sơ cũng như chưa nhận tiền bồi thường. Phương án cố gắng đến 15/8 sẽ hoàn thành. Trong trường hợp người dân không chấp hành, đến thời hạn sau ngày 15/8 cũng sẽ thực hiện các biện pháp để bảo vệ thi công".

Ngày 31/7 xã Nam Đàn tổ chức Hội nghị đối thoại lần cuối cùng với 63 hộ dân. Ảnh: CTV Thúy Tình

Đại diện các sở, ngành tham gia cuộc họp và trả lời ý kiến người dân liên quan đến chính sách GPMB. Ảnh: CTV Thúy Tình

Còn tại xã Kim Bảng, với chiều dài đi qua hơn 22km, chiếm hơn 1/3 dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy, địa phương đang gặp nhiều áp lực khi công tác giải phóng mặt bằng còn bộn bề. Trong đó, 2 khu tái định cư chưa lựa chọn được nhà thầu thi công, số lượng chưa phê duyệt phương án bồi thường còn nhiều gồm: Di dời mồ mả còn 50 ngôi, đất nông nghiệp còn 72 hộ, đất lâm nghiệp 65 hộ, đất ở 17 hộ.

Nút giao đường Hồ Chí Minh nằm trên địa bàn xã Kim Bảng. Ảnh chụp quy hoạch

Ông Đặng Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Kim Bảng chia sẻ: Trong số 17 hộ dân chưa phê duyệt đất ở có 7 hộ liên quan đến nguồn gốc đất đai, đây là đất trồng cây lâu năm nhưng người dân đã xây dựng công trình nhà cửa. Quá trình xác minh thì họ đã xây trước ngày 1/7/2014 nên địa phương gặp khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Những vướng mắc cần được chia sẻ

Nửa cuối tháng 7/2026, xã Kim Bảng không thực hiện việc phê duyệt các phương án bồi thường GPMB. Ảnh: Nguyễn Toàn

Đáng nói là từ nửa cuối tháng 7 công tác phê duyệt phương án bồi thường của xã Kim Bảng "đóng băng", trong đó có 10 phương án đất ở và 37 phương án đất nông nông nghiệp trình phê duyệt nhưng Chủ tịch UBND xã - Chủ tịch Hội đồng bồi thường GPMB không ký. Đến ngày 26/7, HĐND xã Kim Bảng đã miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch UBND xã đối với bà Đậu Thị Hồng Thảo. Ngày 29/7, UBND tỉnh có quyết định giao ông Đặng Văn Lập - Phó Chủ tịch UBND xã giữ quyền Chủ tịch UBND xã cho đến khi HĐND địa phương bầu Chủ tịch UBND xã .

Nhân sự xáo trộn trong khi xã Kim Bảng đang khuyết vị trí trưởng phòng kinh tế. Vì thế, việc giải phóng mặt bằng Dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy, đoạn qua xã Kim Bảng đang là điểm nghẽn lớn nhất cần được tỉnh tập trung chỉ đạo và hỗ trợ tháo gỡ các vướng mắc.

Hay như tại xã Hoa Quân, sự đồng thuận của người dân tạo thuận lợi cho công tác giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, bên cạnh điểm sáng đó, xã Hoa Quân cũng đang gặp điểm nghẽn để chi trả tiền cho người dân khi giá đất nơi đến tại 3 khu tái định cư chưa được xác định.

Một trong ba khu tái định cư của xã Hoa Quân đang chờ được phê duyệt giá nơi đến. Ảnh: Nguyễn Toàn

Ông Nguyễn Thế Cường - Chủ tịch UBND xã Hoa Quân chia sẻ: Toàn bộ giá nơi đi đã xong, xã đã có quyết định phê duyệt phương án và sẵn sàng chi trả cho các hộ dân. Tuy nhiên, trong đền bù giải phóng mặt bằng phải có giá nơi đến để thực hiện chi trả khấu trừ hoặc tự nộp tiền cho người dân lựa chọn, quyết định.

Xã đã trình đề xuất giá các lô đất tại 3 khu tái định cư lên Sở Nông nghiệp và Môi trường từ ngày 18/6/2026. Nếu được phê duyệt sớm, trong thời gian 10 ngày, xã sẽ thực hiện chi trả và hoàn thành việc bàn giao toàn bộ đất ở trước ngày 30/8 theo kế hoạch tỉnh giao.

Hạn cuối giải phóng mặt bằng Dự án Đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thủy đoạn qua xã Nam Đàn vào 15/8/2026

Thường trực Tỉnh ủy Nghệ An yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, đưa cao tốc Vinh - Thanh Thủy về đích quý IV/2028