Cấp cứu ngoại viện Thủ đô: Tối ưu 'thời gian vàng' cho người bệnh

Qua thực tiễn triển khai tại 115 cho thấy, đây là giải pháp căn cơ về lực lượng nhằm giải quyết những bất cập trong khâu điều động xe, xóa bỏ các "vùng trắng" cấp cứu, đồng thời là bước chuẩn bị chủ động dưới mặt đất trước những định hướng chiến lược của ngành Y tế.

Tối ưu hóa lực lượng để xóa "vùng trắng" cấp cứu

Quy chế phối hợp cấp cứu ngoại viện bắt buộc triển khai từ tháng 1-2026 chính là giải pháp đầu tiên nhằm cụ thể hóa mục tiêu xử lý bất cập về lực lượng và điều động xe. Trước đây, năng lực phục vụ của Trung tâm 115 chủ yếu đáp ứng khu vực nội thành và vùng lân cận. Các địa bàn ngoại thành xa như Sóc Sơn, Ba Vì, Mỹ Đức, Phú Xuyên chưa được bao phủ tốt do quãng đường di chuyển của xe từ trung tâm quá dài.

Nhân viên trung cấp cấp cứu 115 Hà Nội đang cấp cứu người bệnh tại phường Hai Bà Trưng, Hà Nội. Ảnh: TN

Theo quy chế mới, tất cả các bệnh viện trực thuộc Sở Y tế Hà Nội, các viện tư nhân lớn (Vinmec, Tâm Anh, Hồng Ngọc...) và một số viện tuyến Trung ương đóng trên địa bàn (Bệnh viện E, Bạch Mai, 198, Đại học Y Hà Nội...) phải tham gia vào mạng lưới dưới sự điều phối chung của Trung tâm 115.

Sự thay đổi này giúp tối ưu hóa quy trình điều phối theo địa bàn theo thời gian thực. Khi có ca tai nạn ở huyện Phú Xuyên gọi đến tổng đài 115, trung tâm sẽ chuyển lệnh trực tiếp về Bệnh viện đa khoa Phú Xuyên (nếu đơn vị còn xe đáp ứng) để xuất xe tại chỗ tiếp cận bệnh nhân ngay lập tức, thay vì phải chờ xe từ trạm Văn Điển di chuyển xuống. Sự hiệp đồng này giúp giảm thời gian chờ đợi, tăng cơ hội cứu sống người bệnh và xóa bỏ hoàn toàn "vùng trắng" cấp cứu ngoại thành.

Mạng lưới đa viện giải quyết được việc điều xe, nhưng việc cứu người tại chỗ trong thời gian xe di chuyển lại phụ thuộc hoàn toàn vào cuộc điện thoại giữa tổng đài và người nhà. Hiện nay, áp lực tại Phòng Điều phối luôn ở mức cao do người gọi đến thường hoảng loạn. Để đáp ứng nhu cầu thực tế, Trung tâm 115 Hà Nội đã tăng cường nhân sự trực từ 2 người lên 3 người mỗi ca và bổ sung kíp trực ca ngày. Quy trình tiếp nhận tại đây được chuẩn hóa chặt chẽ: Xác định vị trí bệnh nhân; hỏi tình trạng sức khỏe; ra lệnh điều xe gần nhất; kết nối với kíp xe và hướng dẫn sơ cứu từ xa.

Biện pháp hướng dẫn sơ cứu từ xa qua điện thoại phát huy hiệu quả rõ rệt khi xe cấp cứu chưa thể tiếp cận hiện trường. Điển hình là ca trực lúc 23 giờ đêm của Điều dưỡng Lương Thị Liên (Phòng Điều phối), tiếp nhận cuộc gọi báo cháu bé dưới 4 tuổi bị hóc dị vật đường thở dẫn đến ngừng thở. Chị Liên lập tức giữ máy, hướng dẫn người nhà thực hiện ngay nghiệm pháp Heimlich.

Do người nhà hoảng loạn và thao tác chưa đúng cách, chị Liên phải thúc giục, kiên trì điều hướng từng bước qua điện thoại. Sau hơn 1 phút, cháu bé đã bật được dị vật ra ngoài và tự thở trở lại. Tình huống thực tế này chứng minh việc thông suốt thông tin từ tổng đài có ý nghĩa quyết định đến tính mạng người bệnh.

Điều dưỡng Lương Thị Liên (ngoài cùng bên phải) cùng các đồng nghiệp thực hiện nhiệm vụ trực tổng đài. Ảnh: TN

Bước chuẩn bị chủ động cho đề án một đầu số chung

Việc kiện toàn mạng lưới đa viện và chuẩn hóa quy trình điều phối từ xa hiện nay chính là cơ sở thực tế để ngành y tế Thủ đô chủ động chuẩn bị cho định hướng chiến lược tiếp theo: Đề án hợp nhất các đầu số khẩn cấp thành một đầu số duy nhất (mô hình tương tự 911 của Mỹ hay 119 của Nhật Bản). Khi gộp đầu số, hệ thống tổng đài chung sẽ đảm nhận khâu sàng lọc ban đầu, giúp giảm thiểu sự nhầm lẫn cho người dân khi gặp tình huống bối rối.

Về năng lực đáp ứng hạ tầng kỹ thuật khi lượng cuộc gọi tăng lên, BSCKII Trần Anh Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội khẳng định, hệ thống đã được mở rộng sẵn sàng từ 24 đến 30 đầu line, hoàn toàn đáp ứng tốt. Thực tế cho thấy hệ thống từng vận hành hết công suất 24 làn trong đỉnh dịch Covid-19 và điều phối thông suốt từ 12 đến 14 đầu số tại sự kiện A80.

Khi đề án thực thi, quy trình tiếp nhận ban đầu ứng công nghệ khoa học kỹ thuật mới sẽ cho phép sàng lọc, phân loại tối ưu cuộc gọi trong vòng 30 đến 60 giây để chặn đứng các cuộc gọi phá rối trước khi chuyển đến nhân viên y tế. Đồng thời, hệ thống sẽ tích hợp dữ liệu từ camera giao thông của lực lượng Công an để xác thực hiện trường, định vị tọa độ và tìm tuyến đường ngắn nhất, né điểm ùn tắc giờ cao điểm cho xe cấp cứu.

Để chuẩn bị đồng bộ, Trung tâm 115 Hà Nội đã tổ chức tập huấn cho toàn bộ cán bộ có chuyên môn về kỹ năng sơ cấp cứu y tế và kỹ năng giao tiếp qua điện thoại, bảo đảm nhân viên ở bất kỳ vị trí nào khi tiếp nhận cuộc gọi đều có thể xử trí chuẩn xác. Những chuyển biến mang tính hệ thống từ quy chế phối hợp lực lượng cho đến hạ tầng công nghệ hiện nay là giải pháp căn cơ để y tế Thủ đô tối ưu hóa nguồn lực, rút ngắn thời gian tiếp cận nhằm bảo vệ tính mạng người bệnh ngay từ tuyến đầu ngoại viện.