Cấp học bổng toàn phần cho 1.500 người học công nghệ chiến lược

Sinh viên đại học tại TP.HCM. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Phó thủ tướng Lê Tiến Châu vừa ký Quyết định số 1600/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Chương trình học bổng toàn phần dành cho các nhà khoa học trẻ, sinh viên xuất sắc đi đào tạo tại các trường đại học hàng đầu thế giới về các công nghệ chiến lược.

Đến hết năm 2035, đề án đặt mục tiêu tuyển chọn, cấp học bổng toàn phần cho 1.500 người đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài. Qua đó, đề án có thể tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, phục vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Đối tượng cấp học bổng

Theo Đề án, trong tổng số 1.500 người, dự kiến có 100 người theo diện đào tạo trình độ đại học. Cùng với đó, 400 người được tuyển đi học thạc sĩ, 500 người học tiến sĩ và 500 người thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ.

Đây là chương trình hướng đến nhóm nhân lực có năng lực học tập, nghiên cứu và tiềm năng phát triển cao. Những nhóm này được lựa chọn để đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học hàng đầu thế giới. Số lượng người cử đi theo từng trình độ có thể điều chỉnh tùy nhu cầu đào tạo thực tế và khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.

Ở bậc đại học, đối tượng ưu tiên gồm học sinh THPT hoặc sinh viên năm nhất có thành tích nổi bật trong các kỳ thi học sinh giỏi, nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia hoặc các kỳ thi quốc tế do Bộ GD&ĐT cử tham gia.

Nhóm đối tượng này phải đoạt giải nhất, nhì hoặc ba trong kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh do Sở GD&ĐT tổ chức, kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia hoặc các kỳ thi quốc tế phù hợp với ngành phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Sinh viên năm nhất tại các trường thuộc lực lượng vũ trang, có kết quả học tập và rèn luyện từ loại giỏi trở lên, được Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng giới thiệu, cử dự tuyển cũng thuộc diện xem xét.

Với chương trình đào tạo thạc sĩ, ứng viên là người đang công tác tại cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp Nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc được các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp Nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau tốt nghiệp.

Ứng viên phải tốt nghiệp đại học ngành phù hợp với các lĩnh vực phục vụ phát triển công nghệ chiến lược, đạt loại giỏi hoặc tương đương.

Ở bậc tiến sĩ, đối tượng dự tuyển cũng bao gồm người đang công tác tại cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp Nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc được các đơn vị này giới thiệu. Điều kiện là ứng viên đã tốt nghiệp thạc sĩ ngành phù hợp, có kết quả học tập từ 8/10 điểm hoặc tương đương.

Trong khi đó, chương trình nghiên cứu sau tiến sĩ hướng đến đội ngũ đang làm việc tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp Nhà nước. Đây là nhóm đã có nền tảng nghiên cứu và tiềm năng phát triển thành lực lượng dẫn dắt trong nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ.

Ứng viên sau tiến sĩ phải có năng lực nghiên cứu thể hiện qua công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có uy tín, bằng độc quyền sáng chế hoặc sản phẩm khoa học và công nghệ đã được ứng dụng. Ngoài năng lực chuyên môn, ứng viên còn được đánh giá về kinh nghiệm và tiềm năng phát triển.

Đề án mới sẽ tuyển chọn người học theo hình thức cạnh tranh, công khai trên toàn quốc. Ảnh minh họa: Duy Hiệu.

Tuyển chọn cạnh tranh, công khai trên toàn quốc

Đề án mới xác định 4 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế, chính sách; xây dựng kế hoạch triển khai, kết nối và sử dụng nhân lực; tăng cường truyền thông, hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực; tuyển chọn, cử người đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài.

Trong đó, công tác tuyển chọn được yêu cầu thực hiện theo hướng cạnh tranh, công khai trên phạm vi toàn quốc. Các tiêu chí, chỉ tiêu và kết quả tuyển chọn phải công khai để bảo đảm lựa chọn ra những ứng viên có năng lực phù hợp nhất.

Theo Đề án, hội đồng chuyên môn sẽ được thành lập theo từng lĩnh vực để đánh giá toàn diện ứng viên. Nội dung đánh giá không chỉ gồm năng lực học tập, nghiên cứu mà còn xem xét sự cần thiết của ngành đào tạo, chất lượng cơ sở đào tạo và người hướng dẫn.

Kế hoạch học tập, nghiên cứu của ứng viên và khả năng đóng góp sau khi hoàn thành chương trình cũng là những tiêu chí được xem xét.

Đề án đồng thời nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách cấp học bổng toàn phần theo từng nhóm đối tượng, trình độ và hình thức đào tạo, nghiên cứu. Mức hỗ trợ được định hướng đủ sức cạnh tranh để thu hút người thực sự xuất sắc. Đồng thời, mức này cần gắn với kết quả học tập, nghiên cứu và khả năng cân đối ngân sách Nhà nước.

Sau khi đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài, người nhận học bổng sẽ được quản lý, theo dõi và đánh giá kết quả. Cơ quan chức năng cũng theo dõi việc thực hiện trách nhiệm theo cam kết sau đào tạo, nghiên cứu và mức độ đóng góp của người được cấp học bổng.

Việc này nhằm bảo đảm chương trình không chỉ dừng ở đào tạo nhân lực mà còn gắn với mục tiêu sử dụng và phát huy nguồn nhân lực sau khi trở về.

Phần kinh phí thực hiện được bảo đảm từ ngân sách Nhà nước theo quy định của pháp luật về ngân sách và khả năng cân đối hàng năm. Ngoài ra, chương trình có thể huy động nguồn hỗ trợ, tài trợ, học bổng của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cùng các nguồn hợp pháp khác.

Việc tuyển chọn và cử người đi đào tạo, nghiên cứu ở nước ngoài dự kiến thực hiện từ năm 2027 đến năm 2035. Tuy nhiên, chương trình sẽ triển khai sau khi hoàn thiện đồng bộ cơ chế học bổng, tiêu chuẩn và quy trình tuyển chọn.

Đối với những người được cấp học bổng trong giai đoạn 2027-2035, việc cấp kinh phí, quản lý, theo dõi, hỗ trợ và đánh giá kết quả sẽ tiếp tục được thực hiện cho đến khi hoàn thành chương trình đào tạo, nghiên cứu và thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo cam kết.