Cập nhật những tiến bộ trong phòng ngừa bệnh lây qua đường hô hấp ở trẻ em

Giáo sư Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Biến đổi khí hậu, đô thị hóa và ô nhiễm không khí là những yếu tố khiến các bệnh lây truyền qua đường hô hấp ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp. Trước những tác động này, trẻ nhỏ - vốn có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện thường dễ mắc bệnh và có nguy cơ diễn tiến nặng hơn, từ đó có thể tạo gánh nặng cho hệ thống y tế công cộng.

Trước thực trạng này, để giảm gánh nặng bệnh tật, cần chuyển từ tư duy tập trung điều trị sang chủ động phòng ngừa, đồng thời tăng cường giám sát dịch tễ và nâng cao nhận thức cộng đồng về các bệnh lây truyền qua đường hô hấp, đặc biệt ở trẻ em.

Giáo sư Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam chia sẻ như vậy tại Hội thảo Khoa học Quốc tế PediaConnect 2026 với chủ đề “Những tiến bộ trong phòng ngừa bệnh nhiễm trùng lây truyền qua đường hô hấp ở trẻ em” vừa được Hội Nhi khoa Việt Nam và Bệnh viện Nhi Trung ương, Pfizer Việt Nam tổ chức.

Giáo sư Trần Minh Điển nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giảm gánh nặng bệnh hô hấp ở trẻ em thông qua dự phòng chủ động. Việc cập nhật dữ liệu khoa học và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về các giải pháp tăng cường phòng ngừa ba tác nhân truyền nhiễm lây qua đường hô hấp quan trọng ở trẻ em, gồm phế cầu khuẩn, vi khuẩn não mô cầu và virus hợp bào hô hấp (RSV) trở nên cần thiết.

Đây cũng là những nội dung phù hợp với chủ trương của Nghị quyết số 72-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, trong đó nhấn mạnh quan điểm chuyển mạnh từ tư duy "khám, chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe và phòng bệnh chủ động".

Các chuyên gia trong nước và quốc tế chia sẻ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Trong các bệnh lý được thảo luận, các chuyên gia đặc biệt quan tâm đến phế cầu khuẩn, do đây hiện không chỉ là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi mà còn có thể dẫn đến các bệnh phế cầu xâm lấn nghiêm trọng ở trẻ nhỏ như nhiễm trùng huyết và viêm màng não.

Tiến sỹ Phan Hữu Phúc - Phó Giám đốc Phụ trách chuyên môn Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam phân tích về sự thay đổi hiện nay của các chủng phế cầu khuẩn và gánh nặng của virus hợp bào hô hấp (RSV) ở trẻ em.

Từ góc nhìn dịch tễ học, Tiến sỹ Phan Hữu Phúc cho biết hiện nay, bức tranh dịch tễ do phế cầu khuẩn đang có nhiều thay đổi, dữ liệu từ nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đã ghi nhận tình trạng thay thế típ huyết thanh do sự phổ biến của các típ nằm ngoài phạm vi bao phủ của các vaccine phế cầu trước đó.

Bên cạnh đó, virus hợp bào hô hấp là một trong những nguyên nhân gây bệnh và tử vong hàng đầu ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, đặc biệt ở các quốc gia thu nhập thấp và trung bình. Nhiễm trùng do RSV cũng để lại gánh nặng y tế lâu dài. Do đó, cần triển khai các giải pháp phòng ngừa sớm và hiệu quả cho trẻ nhằm giảm thiểu tác hại của RSV.

Không chỉ cập nhật dữ liệu lâm sàng, PediaConnect 2026 còn là diễn đàn chia sẻ kinh nghiệm quốc tế trong việc phòng ngừa bệnh hô hấp ở trẻ em.

Phó giáo sư Nusrat Homaira - Trường Y, UNSW Medicine & Health; Nhà nghiên cứu về Hô hấp, Bệnh viện Nhi Sydney, Australia cho hay bệnh do phế cầu, não mô cầu và RSV ở trẻ em không chỉ là gánh nặng y tế, mà còn tạo ra những tác động lâu dài đến gia đình, giáo dục và xã hội ở khu vực Đông Nam Á.

Vì vậy, các chương trình nâng cao nhận thức và hợp tác đa ngành nhằm tăng cường giám sát dịch bệnh, cải thiện khả năng tiếp cận các biện pháp dự phòng phù hợp cần được triển khai đồng bộ, liên tục để tạo nền tảng chăm sóc sức khỏe tốt hơn cho trẻ em tại từng quốc gia.

Phó giáo sư Nusrat Homaira - Trường Y, UNSW Medicine & Health; Nhà nghiên cứu về Hô hấp, Bệnh viện Nhi Sydney, Australia chia sẻ. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Chia sẻ về mô hình tại Israel, Giáo sư Ron Dagan - Giáo sư danh dự Gunzburger về Nghiên cứu Bệnh truyền nhiễm, Khoa Vi sinh, Miễn dịch và Di truyền học Shraga Segal, Khoa Khoa học Sức khỏe, Đại học Ben-Gurion, Be’er-Sheva, Israel nhấn mạnh nhiều quốc gia đang quan tâm hơn đến việc cập nhật các chiến lược phòng ngừa dựa trên dữ liệu dịch tễ học mới trước sự thay đổi của các típ huyết thanh lưu hành và tình trạng đề kháng kháng sinh gia tăng.

"Kinh nghiệm từ Israel cho thấy một chiến lược dự phòng hiệu quả cần kết hợp giữa khoa học, giám sát dịch tễ, truyền thông cộng đồng và khả năng tiếp cận phù hợp nhằm đảm bảo nhiều trẻ em hơn được bảo vệ trước các bệnh lý hô hấp," ông nói.

Ở góc độ chuyên môn tại Việt Nam, Giáo sư Phan Trọng Lân - Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương nhận định một trong những giá trị quan trọng của các diễn đàn khoa học như PediaConnect là tạo cơ hội để các chuyên gia trong và ngoài nước cùng chia sẻ dữ liệu, kinh nghiệm thực tiễn và các cách tiếp cận mới trong phòng ngừa bệnh truyền nhiễm. Những trao đổi đa chiều này không chỉ góp phần cập nhật chuyên môn mà còn hỗ trợ tăng cường kết nối giữa y tế dự phòng, lâm sàng trong bảo vệ trẻ em trước các bệnh có thể gây ảnh hưởng sức khỏe nghiêm trọng./.