Cấp thiết thành lập Hiệp hội Bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới Việt Nam

Tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn kỹ thuật phương tiện

Ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết: Theo số liệu Ngân hàng Thế giới (World Bank), quy mô sở hữu xe tại Việt Nam vẫn ở mức thấp so với nhiều thị trường phát triển.

Ông Nguyễn Chiến Thắng, Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam phát biểu khai mạc tọa đàm.

Thống kê cho thấy, doanh số bán xe của các thành viên trong Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) năm 2025 đạt hơn 375.700 xe, tăng 10,5% so với năm trước. Riêng tháng 12/2025, lượng xe giao đến khách hàng đạt hơn 47.000 xe, tăng 20% so với tháng 11/2025 và tăng 49% so với cùng kỳ năm 2024.

"Những số liệu này cho thấy tốc độ gia tăng phương tiện sẽ tiếp tục duy trì trong thời gian tới, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý an toàn kỹ thuật và chất lượng dịch vụ hậu mãi", ông An nhấn mạnh.

Mặt khác, hiện Việt Nam có hơn 70 triệu mô tô, xe máy đang lưu hành, trong bối cảnh từng bước kiểm soát khí thải nhóm phương tiện này, dự báo nhu cầu bảo dưỡng đúng quy trình, sửa chữa đúng kỹ thuật, kiểm soát chất lượng phụ tùng và chuẩn hóa tay nghề sẽ tăng nhanh thời gian tới.

Đáng chú ý, tai nạn giao thông xuất phát từ mất an toàn kỹ thuật (ATKT) như: hư hỏng phanh, hệ thống lái, lốp, hoặc các hư hỏng do bảo dưỡng không đúng quy trình; thường xảy ra đột ngột, khó khắc phục ngay trong quá trình vận hành và có nguy cơ dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, nhất là đối với xe khách, xe tải và phương tiện hoạt động đường dài.

Ông Nguyễn Tô An, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh rủi ro kỹ thuật thường không chờ đến ngày kiểm định mới phát sinh mà có thể xuất hiện ngay trong quá trình xe vận hành.

Từ bối cảnh trên, ông An nhấn mạnh: ATKT phương tiện không thể chỉ trông chờ vào một thời điểm kiểm định theo chu kỳ, mà cần một hệ sinh thái vận hành thường xuyên, nơi bảo dưỡng, sửa chữa, kiểm tra, giám sát được tổ chức bài bản, có chuẩn nghề và có trách nhiệm.

Dẫn chứng trên thế giới, Phó cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, nhiều quốc gia phát triển đã thiết lập mô hình Nhà nước thiết kế cơ chế để hiệp hội tham gia sâu vào quá trình chuẩn hóa nghề và nâng chất lượng dịch vụ, từ đào tạo, đánh giá năng lực, chứng nhận kỹ năng, đến ban hành chuẩn mực nghề nghiệp, hỗ trợ tuân thủ kỹ thuật, an toàn, môi trường và đối thoại chính sách.

Trong đó, Nhật Bản với Hiệp hội Xúc tiến bảo dưỡng ô tô Nhật Bản (JASPA) là mô hình để lại ấn tượng mạnh, không chỉ vì cách tổ chức quản lý mà còn vì kết quả an toàn giao thông đạt được trong thời gian dài.

Ở Việt Nam, hệ thống kiểm định hiện đóng vai trò trung tâm trong kiểm soát ATKT phương tiện. Đây là lợi thế về quản lý Nhà nước vì tạo được "ngưỡng an toàn" tại những thời điểm nhất định.

Tuy nhiên, nếu nhìn cả vòng đời vận hành, rủi ro kỹ thuật thường không chờ đến ngày kiểm định mới phát sinh; nhiều vấn đề xuất hiện trong sử dụng hằng ngày như phanh, lái, lốp, hệ thống điện, nhiên liệu, hoặc lỗi phát sinh do sửa chữa không đúng kỹ thuật.

Quang cảnh tọa đàm.

Lấp khoảng trống bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới

Ông Nguyễn Tô An cho biết, lĩnh vực bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới ở Việt Nam vẫn còn khoảng trống khi chưa có tổ chức nghề nghiệp đủ năng lực kỹ thuật và uy tín xã hội để chuẩn hóa thực hành nghề, giám sát đạo đức nghề nghiệp và làm đầu mối kết nối thông tin an toàn. Mặt khác, cơ chế liên thông dữ liệu giữa doanh nghiệp sửa chữa, cơ quan đăng kiểm và cơ quan quản lý Nhà nước còn hạn chế.

Ông Nguyễn Chiến Thắng, Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, Hiệp hội bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới Việt Nam sau khi thành lập không chỉ là một nơi gắn kết các doanh nghiệp trong lĩnh vực bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới, mà còn là tổ chức quan trọng trong phản biện, góp ý cho Cục Đăng kiểm Việt Nam trong xây dựng, nghiên cứu các chính sách mới về đăng kiểm xe cơ giới.

Ông An cho rằng: Hiệp hội bảo dưỡng, sửa chữa xe cơ giới Việt Nam được thiết kế đúng, khi hoạt động sẽ mang lại lợi ích lớn ở 4 góc độ: An toàn giao thông; góp phần thống nhất quản lý; tạo thị trường lành mạnh và kết nối với cơ quan Nhà nước.

Tuy nhiên, cần nhận diện rõ các rủi ro để tránh tình trạng thành lập tổ chức nhưng không tạo chuyển biến thực chất, đơn cử như rủi ro về pháp lý, rủi ro lợi ích cục bộ, rủi ro hình thức, chồng chéo và rủi ro về dữ liệu phương tiện.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Nguyễn Trung Phong, Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty Cổ phần Công nghệ thiết bị Tân Phát cho rằng: Việc thành lập hiệp hội bảo dưỡng bảo hành, sửa chữa xe cơ giới tại Việt Nam giúp tăng hiệu quả quản lý, thúc đẩy chuẩn hóa nghề nghiệp, hỗ trợ triển khai chính sách về an toàn môi trường và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

"Đây là việc làm cần thiết, cấp bách trong giai đoạn hiện nay", ông Phong nhấn mạnh và đề nghị cơ quan quản lý Nhà nước quan tâm định hướng, tạo điều kiện để sáng kiến xúc tiến thành lập hiệp hội theo lộ trình phù hợp, góp phần vào nâng cao chất lượng dịch vụ bảo hành bảo dưỡng ô tô và đảm bảo lợi ích chung của xã hội.

Chia sẻ thêm, đại diện Cục Cảnh sát giao thông cho biết, chúng ta đang từng bước xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quản lý toàn bộ vòng đời phương tiện, từ khâu nhập khẩu, sản xuất lắp ráp, đến đăng ký, đăng kiểm, bảo hiểm, tai nạn và đặc biệt là công tác bảo dưỡng sửa chữa.

Trong đó, dữ liệu về công tác bảo dưỡng sửa chữa là một trong những bảng dữ liệu cần được cập nhật thường xuyên và cần thiết. Nhưng hiện mảng dữ liệu này đang "trống" cả về mặt hành lang pháp lý lẫn cơ sở hạ tầng để đáp ứng.

"Việc thành lập Hiệp hội bảo dưỡng sửa chữa xe cơ giới là một mục tiêu quan trọng giúp giải quyết lỗ hổng này", đại diện Cục Cảnh sát giao thông nêu ý kiến.

Đánh giá cao sáng kiến về thành lập Hiệp hội bảo dưỡng sửa chữa xe cơ giới Việt Nam, ông Trần Quang Hà, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, đây là bước đi cần thiết trong việc hoàn thiện hệ thống quản lý kỹ thuật, tạo ra hệ sinh thái quản lý kỹ thuật an toàn trong suốt vòng đời phương tiện.

Đồng thời ông khẳng định: Bộ Xây dựng luôn sẵn sàng phối hợp với Cục Đăng kiểm Việt Nam, ban vận động thành lập hiệp hội để hoàn thiện hành lang pháp lý thúc đẩy hiệp hội được thành lập đúng tôn chỉ hoạt động.

"Hiệp hội khi thành lập sẽ trở thành cầu nối quan trọng về kỹ thuật giữa Nhà nước, doanh nghiệp, người dân trong đảm bảo điều kiện an toàn cho phương tiện cũng như đảm bảo cho sự phát triển thị trường dịch vụ kỹ thuật một cách lành mạnh, hiện đại và minh bạch", ông Hà nói.

Yến Chi