Xuất khẩu làm gì để chinh phục mục tiêu 550 tỷ USD?

Chiều 29-1, tại Hà Nội, Bộ Công Thương đã tổ chức Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu năm 2026 nhằm đánh giá toàn diện bối cảnh kinh tế, thương mại trong nước và quốc tế; phân tích cơ hội, thách thức; đồng thời thảo luận, đề xuất các giải pháp trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026 - năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển Kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026-2030.

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Nguyễn Anh Sơn phát biểu tại hội nghị.

Phát biểu tại hội nghị, ông Trần Thanh Hải, Phó cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) nhận định, năm 2025 là một dấu mốc đặc biệt đối với hoạt động xuất khẩu. Mặc dù chịu tác động bất lợi từ môi trường quốc tế và thiên tai, bão lũ trong nước diễn biến phức tạp, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả năm 2025 đạt 930,1 tỷ USD, tăng 18,2% so với năm 2024; cán cân thương mại thặng dư 20 tỷ USD, đánh dấu 10 năm liên tiếp xuất siêu kể từ năm 2016, tiếp tục khẳng định vai trò của xuất khẩu là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Song song với các kết quả, đánh giá của Bộ Công Thương cho thấy, tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức nội tại như mức độ phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu của nhiều ngành hàng, năng lực xây dựng thương hiệu và khả năng đáp ứng đồng bộ các tiêu chuẩn cao của thị trường quốc tế còn hạn chế, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Tại hội nghị, các ý kiến đều thống nhất nhận định xuất nhập khẩu năm 2026 diễn ra trong bối cảnh thời cơ và thách thức đan xen. Trong đó, thách thức tới từ bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động nhanh và khó lường do tác động của căng thẳng địa chính trị, xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại, điều chỉnh chính sách thuế quan của các nền kinh tế lớn và quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Bên cạnh đó, các yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh, phát triển bền vững và tác động của chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với hoạt động sản xuất và xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026 trên 15% theo chỉ đạo của Chính phủ, tương đương 546-550 tỷ USD/năm; bình quân mỗi tháng, khoảng 45-46 tỷ USD cần nỗ lực cao độ của các bộ ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp.

Quang cảnh hội nghị.

Để hoàn thành mục tiêu này, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, Bộ Công Thương xác định tập trung triển khai 6 nhóm giải pháp trọng tâm trong thời gian tới, bao gồm: Phát triển sản xuất, tạo thêm mặt hàng xuất khẩu mới, nâng cao giá trị gia tăng và hàm lượng nội địa, chuyển mạnh từ gia công sang sản xuất, xuất khẩu; nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và chủ động ứng phó với các rào cản thương mại, biện pháp phòng vệ thương mại; tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với khu vực FDI và các doanh nghiệp lớn toàn cầu, phát triển cụm liên kết ngành và chuỗi cung ứng khép kín; theo dõi sát điều chỉnh chính sách thương mại của các nước lớn, đổi mới công tác thông tin thị trường, xúc tiến thương mại và ứng dụng chuyển đổi số; khai thác hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, phát triển các thị trường mới; tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực xuất nhập khẩu.

Bộ Công Thương cũng đề nghị các bộ, ngành liên quan tăng cường phối hợp trong triển khai chính sách thuế, tín dụng, kiểm dịch và đàm phán hiệp định thương mại tự do; các địa phương chủ động hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển vùng nguyên liệu đạt chuẩn, đẩy mạnh liên kết vùng và chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại và logistics; các hiệp hội ngành hàng phát huy vai trò kết nối, cung cấp thông tin, tư vấn chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp hội viên nâng cao năng lực cạnh tranh.