Cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện phải dựa trên tiêu chí thống nhất

Theo Tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật dự kiến cắt giảm 58 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương đương khoảng 29,3% trong tổng số 198 ngành, nghề hiện được quy định tại Phụ lục IV của Luật Đầu tư hiện hành. Việc sửa đổi nhằm tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, cắt giảm các điều kiện không cần thiết và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) phát biểu thảo luận.

Tham gia thảo luận, đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn ĐBQH tỉnh Tây Ninh) đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát tổng thể danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trên cơ sở xây dựng một bộ tiêu chí thống nhất, khách quan và áp dụng chung cho tất cả các ngành, nghề, thay vì chủ yếu dựa trên chỉ tiêu cắt giảm và đề xuất của từng bộ, ngành quản lý chuyên ngành.

Theo đại biểu, Quốc hội không chỉ sửa đổi một phụ lục của Luật Đầu tư mà đang thực hiện một cuộc rà soát thể chế toàn diện nhằm loại bỏ những rào cản gia nhập thị trường không còn cần thiết, tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và phát huy nguồn lực xã hội.

Đại biểu cho rằng, việc quyết định giữ lại hay đưa một ngành, nghề ra khỏi danh mục phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng như mức độ ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng, môi trường cũng như mức độ cần thiết của việc áp dụng điều kiện kinh doanh.

Cùng quan điểm, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) nhấn mạnh điều quan trọng không phải là cắt giảm bao nhiêu ngành, nghề mà là cắt giảm như thế nào để không phát sinh hệ lụy. Theo đại biểu, việc chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm phải được thực hiện theo nguyên tắc rõ ràng, không cắt giảm cơ học chỉ để đạt chỉ tiêu.

Đại biểu dẫn thực tế một số lĩnh vực như nước sạch, vận tải biển và khai thác cảng biển vẫn đang chờ hoàn thiện khung pháp lý chuyên ngành. Nếu bãi bỏ điều kiện kinh doanh trước khi có công cụ quản lý thay thế sẽ tạo khoảng trống pháp lý, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào dự thảo Luật quy định về các nguyên tắc chuyển đổi từ tiền kiểm sang hậu kiểm, bao gồm phân loại theo mức độ rủi ro, bảo đảm đồng bộ về thời điểm áp dụng, bố trí nguồn lực phù hợp và tránh phát sinh các điều kiện kinh doanh trá hình. Đồng thời, Chính phủ cần xây dựng đề án về nguồn lực cho công tác hậu kiểm và báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước ngày 1/3/2027.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên)

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cũng cho rằng việc sửa đổi Phụ lục IV không nên chỉ nhìn dưới góc độ giảm số lượng ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà cần cơ cấu lại danh mục trên cơ sở đánh giá mức độ rủi ro và yêu cầu bảo vệ lợi ích công cộng theo đúng quy định của Luật Đầu tư.

Theo đại biểu, mỗi ngành, nghề được giữ lại, bổ sung hay bãi bỏ đều phải được xem xét trên cơ sở khoa học để vừa bảo đảm quyền tự do đầu tư, kinh doanh, vừa nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.

Trong khi đó, đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long) đề nghị tiếp tục rà soát toàn diện Phụ lục IV theo nguyên tắc chỉ duy trì điều kiện kinh doanh đối với những ngành, nghề thực sự ảnh hưởng trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, trật tự an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Đại biểu cũng kiến nghị, đối với các lĩnh vực đã được luật chuyên ngành điều chỉnh đầy đủ, Luật Đầu tư chỉ nên quy định các nguyên tắc chung, còn nội dung và điều kiện cụ thể giao cho pháp luật chuyên ngành. Riêng đối với các ngành, nghề công nghệ cao và công nghệ số, cần ưu tiên phương thức quản lý dựa trên mức độ rủi ro và tác động của sản phẩm, dịch vụ thay vì quản lý theo tên gọi ngành, nghề, qua đó tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và bảo đảm tính linh hoạt của hệ thống pháp luật.