Cắt giảm thủ tục hành chính phải đi kèm với tăng cường hậu kiểm, kiểm soát rủi ro

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH

Cắt giảm mạnh điều kiện kinh doanh nhưng không buông lỏng quản lý

Chiều 12/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận ở Hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến TTHC, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Theo Tờ trình của Chính phủ, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung 8 luật để cắt giảm 40 TTHC, đơn giản hóa 12 TTHC và cắt giảm 40 điều kiện kinh doanh.

Đồng thời, Dự án Luật sửa đổi, bổ sung 4 luật để phân quyền 24 TTHC của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Thảo luận tại Phiên họp, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (Đoàn Vĩnh Long) đánh giá cao 3 định hướng xuyên suốt của Dự thảo Luật: Một là, đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền giải quyết TTHC cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trên hầu hết các lĩnh vực. Hai là, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, thay cơ chế cấp phép bằng cơ chế tự công bố. Ba là, kéo dài thời gian hiệu lực, đơn giản hóa việc gia hạn nhiều loại giấy phép, giấy chứng nhận, qua đó cắt giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Theo đại biểu, đây là những cải cách thực chất, được cử tri và cộng đồng doanh nghiệp rất mong đợi. “Cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ không chỉ giải phóng nguồn lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ nông dân mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản, thúc đẩy đầu tư vào chế biến, bảo quản và chuỗi giá trị. Đây là hướng đi phù hợp với mục tiêu cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh mà Chính phủ đang quyết liệt chỉ đạo” - đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nhận định.

Tuy nhiên, đại biểu cũng nhấn mạnh, cải cách phải song hành với việc củng cố năng lực quản lý và phải kiểm soát được rủi ro. Cụ thể như việc chuyển từ tiền kiểm sang tự công bố và hậu kiểm tại Luật Trồng trọt và Luật Chăn nuôi, đại biểu nêu rõ, vật tư nông nghiệp như giống cây trồng, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thức ăn chăn nuôi tác động trực tiếp đến năng suất, chất lượng nông sản, sức khỏe cộng đồng và thu nhập của hàng triệu nông dân.

Thực tiễn cho thấy, khi buông lỏng hậu kiểm, người nông dân dễ bị thiệt hại bởi giống giả, phân bón, vật tư kém chất lượng. Vì vậy, khi giảm tiền kiểm thì đồng thời cần tăng cường hậu kiểm thực chất.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Theo đó, cần quy định rõ trách nhiệm và chế tài đủ sức răn đe; bố trí nguồn lực, công cụ cho công tác hậu kiểm; thiết lập cơ chế truy xuất nguồn gốc và công khai đầy đủ thông tin tự công bố trên Cổng thông tin điện tử để người dân, hiệp hội cùng giám sát.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Đặng Ân (Đoàn Lạng Sơn) khẳng định, cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh phải gắn với quản lý theo mức độ rủi ro và năng lực hậu kiểm.

“Vấn đề không phải là cắt được bao nhiêu thủ tục, mà sau khi cắt thì Nhà nước quản lý bằng công cụ nào. Đối với những lĩnh vực có nguy cơ tác động trực tiếp đến sản xuất, sức khỏe cộng đồng và môi trường, việc giảm tiền kiểm thì phải thiết lập được cơ chế hậu kiểm tương ứng” – đại biểu nêu quan điểm và đề nghị tiếp tục rà soát theo hướng rủi ro thấp thì mạnh dạn cắt giảm, rủi ro cao thì thủ tục có thể giảm nhưng công cụ quản lý không được buông lỏng.

Để bảo đảm hiệu quả quản lý khi phân quyền, cắt giảm TTHC, điều kiện kinh doanh, đại biểu Lê Minh Nam (Đoàn TP. Cần Thơ) đề nghị, cần thiết kế các giải pháp quản lý phù hợp, bảo đảm 4 nguyên tắc xuyên suốt là: giảm chi phí và gánh nặng tuân thủ nhưng không làm giảm mức độ tuân thủ pháp luật và hiệu lực quản lý nhà nước; cắt giảm tiền kiểm phải đi cùng với tăng cường hậu kiểm; giảm hồ sơ, giấy tờ phải đi cùng với quản lý bằng dữ liệu; phân quyền nhiều hơn phải đi cùng với cơ chế kiểm soát quyền lực và kiểm soát rủi ro tốt hơn.

Phân cấp, phân quyền gắn với điều kiện và nguồn lực thực hiện

Liên quan đến phân quyền TTHC, nhiều đại biểu Quốc hội nhấn mạnh quan điểm: giao thẩm quyền phải đi cùng với điều kiện thực hiện và cơ chế phối hợp.

Đại biểu Thạch Phước Bình (Đoàn Vĩnh Long) chỉ rõ, khoản 4 Điều 2 sửa đổi khoản 3 Điều 67 Luật Bảo vệ và Kiểm dịch thực vật giao cho UBND cấp tỉnh tổ chức kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu; khoản 5 và khoản 6 Điều 3 sửa Điều 39 và Điều 58 Luật Chăn nuôi giao cấp tỉnh cấp, thu hồi các giấy chứng nhận tương ứng.

Đại biểu đề nghị cần bảo đảm nhân lực chuyên môn, dữ liệu dùng chung, hạ tầng kỹ thuật và kinh phí hậu kiểm, tránh tình trạng thẩm quyền đã chuyển nhưng năng lực thì chưa theo kịp.

Đại biểu Dương Khắc Mai phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH

Chung quan điểm, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề xuất cần quán triệt nguyên tắc: phân quyền không chỉ là chuyển thẩm quyền từ Trung ương xuống địa phương, mà phải là chuyển đồng bộ cả trách nhiệm, điều kiện thực hiện, nguồn lực và công cụ để thực hiện thẩm quyền đó.

Đơn cử đối với các thủ tục chuyên ngành như kiểm dịch thú y, cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thuốc thú y, thăm dò, khai thác, công nhận kết quả thăm dò, đóng cửa mỏ..., nguồn lực không chỉ là số lượng cán bộ, mà còn bao gồm năng lực chuyên môn, dữ liệu nền, phòng thử nghiệm, thiết bị kỹ thuật, hạ tầng số, kinh phí hoạt động và cơ chế phối hợp liên ngành, liên tỉnh.

Vì vậy, đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục làm rõ và có giải pháp cụ thể theo hướng trước khi chuyển giao nhiệm vụ, phải xác định rõ điều kiện tối thiểu mà địa phương phải đáp ứng đối với từng nhóm thủ tục; trong đó có nhân lực chuyên môn, cơ sở vật chất, dữ liệu, hạ tầng công nghệ và khả năng tổ chức phối hợp.

Đồng thời, việc phân quyền phải đi kèm kế hoạch chuyển giao nguồn lực thực tế, bao gồm hồ sơ, dữ liệu, phần mềm, quy trình nghiệp vụ, đào tạo, tập huấn và hỗ trợ kỹ thuật.

Đối với những lĩnh vực có tính liên vùng, liên tỉnh hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh tài nguyên, an toàn dịch bệnh, môi trường, đại biểu đề nghị cần duy trì quy trình, tiêu chuẩn và cơ sở dữ liệu thống nhất trên toàn quốc, đồng thời có cơ chế kiểm tra, giám sát của Trung ương.

Đại biểu Dương Khắc Mai cũng đề nghị Quốc hội cân nhắc thể hiện trong Nghị quyết của Kỳ họp này một yêu cầu chung là Chính phủ phải bảo đảm việc phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, tổ chức đào tạo, chuyển giao dữ liệu và tăng cường kiểm tra, giám sát; đồng thời có báo cáo đánh giá kết quả thực hiện sau một thời gian nhất định. Đây là vấn đề không chỉ riêng Dự án Luật này mà đang đặt ra đối với nhiều luật được sửa đổi theo hướng phân quyền mạnh cho địa phương.

Trong khi đó, đại biểu Lê Công Đỉnh (Đoàn Tây Ninh) đề nghị, cần quy định rõ cơ quan có thẩm quyền giải quyết TTHC. Việc xác định rõ nộp hồ sơ tại Sở Nông nghiệp và Môi trường hay tại cơ quan chuyên ngành trực thuộc sẽ giúp bảo đảm tính công khai, minh bạch, thống nhất trên phạm vi cả nước, đồng thời tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong thực hiện TTHC.