Cầu Gordie Howe nối nhịp kinh tế đã mở, thương mại Mỹ-Canada vẫn 'đóng băng'

Cầu quốc tế Gordie Howe băng qua sông Detroit, nối liền hai thành phố Detroit của Mỹ và Windsor của Canada. (Nguồn: Bridgemi)

Cây cầu Gordie Howe bắc qua sông Detroit, nối bang Michigan của Mỹ với tỉnh Ontario của Canada. Công trình trị giá khoảng 4,5 tỷ USD được xem là dự án hạ tầng có ý nghĩa đặc biệt đối với thương mại xuyên biên giới và chính thức mở cửa ngày 27/7/2026.

Cây cầu được đặt theo tên huyền thoại khúc côn cầu người Canada Gordie Howe, người từng thi đấu và cũng rất nổi tiếng tại Mỹ. Tuy nhiên, lễ kỷ niệm công trình vốn được kỳ vọng có sự tham dự của lãnh đạo hai nước đã không diễn ra theo thông lệ.

Ông Glenn Stevens Jr., đại diện ngành công nghiệp ô tô Michigan (Mỹ) nhận định: “Trong thời gian bình thường, đó sẽ là một lễ kỷ niệm rất lớn, với sự hiện diện của các nhà lãnh đạo của cả hai quốc gia”.

Nhưng hiện tại không phải là thời điểm thuận lợi cho một lễ kỷ niệm về tình hữu nghị Mỹ-Canada.

Vòng xoáy thuế quan

Căng thẳng thương mại giữa hai nước đã leo thang mạnh trong những tháng qua. Mỹ áp mức thuế 50% đối với nhiều nhóm hàng hóa của Canada, trong khi Tổng thống Donald Trump tiếp tục đe dọa áp mức thuế cao đối với ô tô và phụ tùng ô tô của Ottawa.

Đáp lại, Canada đã triển khai các biện pháp thuế quan trả đũa đối với hàng hóa Mỹ. Các mức thuế từ 15% đến 50% nhằm vào lượng hàng hóa trị giá khoảng 20 tỷ USD và chính thức có hiệu lực từ ngày 8/9.

Động thái “ăn miếng trả miếng” đang làm gia tăng lo ngại về tác động đối với doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng ở cả hai phía biên giới.

Không chỉ người lao động, cộng đồng doanh nghiệp hai nước cũng cảnh báo những hệ lụy ngày càng lớn từ vòng xoáy thuế quan và trả đũa.

Hiệp hội Doanh nghiệp Canada và Mỹ (CUSBA) có trụ sở tại Detroit cho rằng, việc liên tục áp thuế và đáp trả cuối cùng sẽ gây tổn hại cho doanh nghiệp, người lao động và người tiêu dùng ở cả hai bên biên giới. Mỗi mức thuế mới đều làm tăng chi phí, gián đoạn sản xuất, trì hoãn đầu tư và làm suy giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp hai nước.

Tác động đặc biệt rõ nét tại Ontario - trung tâm sản xuất ô tô của Canada. Văn phòng Trách nhiệm tài chính Ontario ước tính, các chính sách thuế quan mới có thể khiến tỉnh này mất khoảng 119.000 việc làm trong năm 2026.

Ngành công nghiệp ô tô được dự báo chịu ảnh hưởng đáng kể, với sản lượng ô tô của Ontario có thể giảm khoảng 8% trong năm nay so với kịch bản không có thuế quan.

Không chỉ Canada chịu tác động. Michigan, nơi tập trung một phần quan trọng của ngành sản xuất ô tô Mỹ, cũng đứng trước nguy cơ bị ảnh hưởng bởi sự gián đoạn của chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Michigan và Ontario có mối quan hệ sản xuất đặc biệt chặt chẽ. Các linh kiện, động cơ và phương tiện thường xuyên vượt qua biên giới trong quá trình sản xuất.

Ông Glenn Stevens Jr. mô tả về sự phụ thuộc lẫn nhau của hai nền kinh tế: “Động cơ được sản xuất ở Michigan được lắp ráp trong các xe tải được sản xuất ở Ontario, trong khi, động cơ được sản xuất ở Ontario được dùng trong các xe tải sản xuất ở Michigan”.

Theo các số liệu được dẫn lại, đến năm 2023, các nhà sản xuất ô tô tại Detroit đã hỗ trợ khoảng 815.000 việc làm gián tiếp thông qua chuỗi cung ứng và tạo việc làm trực tiếp cho khoảng 147.000 lao động trên khắp nước Mỹ.

Chính vì vậy, Phòng Thương mại khu vực Detroit kêu gọi đưa quan hệ thương mại trở lại trạng thái “bình thường”, dựa trên khuôn khổ Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).

Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Canada đã leo thang mạnh trong những tháng qua. (Nguồn: GHY)

Ngành ô tô đã khó khăn trước khi thuế quan leo thang

Trong khi đó, những khó khăn hiện tại của ngành công nghiệp ô tô Detroit không hoàn toàn bắt nguồn từ cuộc chiến thuế quan giữa hai nước.

Theo ông Stevens Jr., sản lượng của các hãng xe và số lượng việc làm liên quan đến dây chuyền sản xuất tương đối ổn định trong một thời gian dài. Điều này đồng nghĩa, ngành chưa chứng kiến một làn sóng mất việc làm lớn, nhưng đồng thời cũng không tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới.

Dữ liệu thị trường cho thấy, sản lượng xe mới tại Mỹ nhìn chung vẫn tăng so với cùng kỳ năm trước, song tốc độ đang chậm lại rõ rệt.

Theo dữ liệu Automotive News, tính đến ngày 8/9, lượng xe mới được các đại lý niêm yết cao hơn khoảng 33.000 chiếc so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, trong 30 ngày từ ngày 10/8 đến 8/9, số xe được niêm yết giảm gần 70.000 chiếc, cho thấy thị trường đang chững lại đáng kể.

Các hãng xe Mỹ cũng đã điều chỉnh kế hoạch kinh doanh ngay cả trước khi vòng áp thuế mới nhất được công bố, trong bối cảnh chi phí sản xuất trong nước ngày càng tăng.

Chi phí gia tăng cuối cùng đang được chuyển sang người tiêu dùng. Giá bán xe mới tại Mỹ trong tháng 9/2026 đã vượt mốc 52.000 USD, mức cao kỷ lục.

Theo ông Stevens Jr., trong khoảng 18 tháng qua, khi đàm phán thương mại Mỹ-Canada ngày càng căng thẳng, các doanh nghiệp ô tô đã thận trọng hơn trong tuyển dụng và mở rộng sản xuất. Việc Washington rút một số hỗ trợ liên bang dành cho xe điện cũng khiến các doanh nghiệp hạn chế đầu tư vào thiết kế dòng xe mới.

Vì vậy, thuế quan không phải là nguyên nhân duy nhất, nhưng đang tạo thêm sức ép lên một ngành vốn đã phải đối mặt với nhiều thay đổi lớn về công nghệ, nhu cầu thị trường và quá trình chuyển đổi sang xe điện.

Cây cầu Gordie Howe mang ý nghĩa vượt xa một công trình giao thông, được xây dựng để tăng năng lực kết nối, giảm ùn tắc và tạo thêm dư địa cho thương mại giữa hai nước. Thế nhưng, nghịch lý nằm ở chỗ cây cầu đi vào hoạt động đúng lúc quan hệ Mỹ-Canada đang đứng trước một trong những giai đoạn khó khăn nhất.

Căng thẳng thương mại lan sang du lịch

Tác động của cuộc đối đầu Mỹ-Canada không dừng lại ở các nhà máy ô tô. Tại khu vực Detroit, nơi mối quan hệ với Canada vốn gắn bó sâu sắc qua nhiều thập kỷ, ngành du lịch cũng bắt đầu cảm nhận rõ những thay đổi trong tâm lý người dân.

Ông Claude Molineri, Giám đốc điều hành Visit Detroit cho biết, căng thẳng giữa hai nước đang ảnh hưởng đến hoạt động du lịch. Theo ông, nhiều người Canada coi việc đến Mỹ vào thời điểm này là hành động “không yêu nước”.

Lượng du khách Canada tới Detroit đã giảm đáng kể. Trong bối cảnh đó, Visit Detroit đã phải điều chỉnh chiến lược quảng bá, trong đó giảm tập trung vào thị trường Canada và hướng tới các thị trường quốc tế khác.

Ở chiều ngược lại, các chiến dịch kêu gọi người dân Canada “ưu tiên mua hàng Canada” xuất hiện ngày càng nhiều, khuyến khích người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm nội địa thay vì hàng hóa Mỹ.

Những diễn biến này cho thấy, tranh chấp thương mại đang dần tác động tới cả những lĩnh vực vốn ít liên quan trực tiếp đến thuế quan, từ du lịch, tiêu dùng đến tâm lý xã hội.

Trong khi đó, quy mô giao thương giữa Detroit và Windsor cho thấy, mức độ gắn kết sâu sắc của hai nền kinh tế. Tuyến Windsor-Detroit là một trong những hành lang thương mại quan trọng nhất giữa Mỹ và Canada, với khoảng 30% thương mại hàng hóa giữa hai nước bằng đường bộ đi qua khu vực này; riêng mỗi ngày có hơn 274 triệu USD hàng hóa lưu chuyển qua cửa ngõ này.

Chính vì vậy, cây cầu Gordie Howe mang ý nghĩa vượt xa một công trình giao thông, được xây dựng để tăng năng lực kết nối, giảm ùn tắc và tạo thêm dư địa cho thương mại giữa hai nước. Thế nhưng, nghịch lý nằm ở chỗ cây cầu đi vào hoạt động đúng lúc quan hệ Mỹ-Canada đang đứng trước một trong những giai đoạn khó khăn nhất.

Một công trình được xây dựng để thúc đẩy kết nối kinh tế đang phải chứng kiến sự gia tăng của các rào cản thương mại.

Và khi chuỗi cung ứng, việc làm, du lịch và tiêu dùng hai bên đã đan xen sâu sắc qua nhiều thập kỷ, cái giá của một cuộc đối đầu kéo dài có thể không chỉ được tính bằng những con số thuế quan. Đó còn có thể là sự suy giảm của niềm tin và “tình hữu nghị xuyên biên giới” - vốn từng được xem là một trong những nền tảng quan trọng nhất của quan hệ Mỹ-Canada.