Cầu Long Biên: Kịch bản ứng phó khẩn cấp và cuộc dịch chuyển của những đoàn tàu

Sự cố này đã tạo ra một cuộc đảo lộn lớn trong hoạt động vận tải từ các tỉnh phía Bắc về Thủ đô.

Lộ trình nào thay thế? Những áp lực nào đang đè nặng lên các tuyến đường vành đai? Và quan trọng nhất, khi nào tiếng còi tàu lại vang lên trên cây cầu di sản?

Hình ảnh hư hỏng nghiêm trọng tại nút dàn thép mạ thượng (giữa Ô10 và Ô11) Nhịp 18

18h15' ngày 02/2/2026, trong quá trình tuần đường, nhân viên Công ty Cổ phần Đường sắt Hà Hải đã phát hiện những hư hỏng cực kỳ nghiêm trọng tại nhịp số 18. Bản thép tiếp điểm tại nút dàn thép mạ thượng đã bị đứt hoàn toàn tiết diện, đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của mỗi đoàn tàu đi qua.

Ngay lập tức, lệnh phong tỏa khu gian Hà Nội - Gia Lâm được ban bố. Một biểu tượng kiêu hãnh giờ đây phải tạm ngừng nhịp đập để điều trị những “vết thương” do thời gian và sự hao mòn. Nói về thực trạng đáng báo động này, ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó Tổng Giám đốc, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam cho biết:

“Cầu Long Biên mặc dù đã được nhiều lần gia cố sửa chữa, tuy nhiên do thời gian sử dụng đã lâu là 124 năm, một phần lại bị chiến tranh đánh phá. Kết cấu thép bị rỉ, đặc biệt tại các vị trí thanh đầu dàn, bản nút bị rỉ hao mòn tiết diện, nhiều hư hỏng tiềm ẩn khó dự đoán, cầu đang được khai thác với tốc độ hạn chế 15km/h.

Vào lúc 18h ngày 02/2, đơn vị trực tiếp quản lý đã phát hiện hư hỏng nghiêm trọng tại nút dàn thép mạ thượng giữa ô 10 và ô 11 thuộc nhịp 18 cầu Long Biên. Bản thép tiếp điểm bị đứt toàn bộ tiết diện, các thanh mạ thượng bị tách rời, đe dọa trực tiếp đến an toàn giao thông và công trình. Chúng tôi đã phong tỏa khu gian Hà Nội - Gia Lâm, điều chỉnh lộ trình các tàu hàng và tàu khách".

Sự cố tại cầu Long Biên đã ngay lập tức tạo ra một "phản ứng dây chuyền" lên toàn bộ hệ thống vận tải phía Bắc. Hàng ngàn tấn hàng hóa và hành khách từ các tuyến Lào Cai, Hải Phòng về Hà Nội đứng trước nguy cơ gián đoạn. Để mạch máu giao thông không bị tắc nghẽn, ngành đường sắt đã triển khai phương án thay thế đầy quyết đoán.

Hình ảnh lắp dựng hệ trụ tạm bằng cột Palê, thép hình để chống đỡ nút dàn bị hỏng

Theo đó, tất cả các chuyến tàu khách tuyến Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Lào Cai và tàu du lịch "Năm cửa ô" phải thay đổi điểm đầu - cuối, tổ chức đón trả khách tại ga Gia Lâm thay vì ga Hà Nội như thường lệ. Riêng với vận tải hàng hóa, các đoàn tàu buộc phải thực hiện một cuộc “hành quân” vòng qua cầu Thăng Long để đi vào tuyến vành đai Bắc Hồng – Văn Điển.

Tuy nhiên, việc dồn toàn bộ lưu lượng chạy tàu phía Bắc sang tuyến vành đai không phải là bài toán dễ dàng. Từ một tuyến đường vốn có mật độ thưa thớt, giờ đây vành đai Bắc Hồng – Văn Điển đang phải gồng mình gánh vác trọng trách thay thế cầu Long Biên. Về áp lực mới này, ông Phạm Anh Tuấn, Phó Giám đốc Chi nhánh Khai thác đường sắt Hà Nội chia sẻ:

“Trong thời điểm tại cầu Long Biên đang có sự cố, các tàu phía Bắc về Hà Nội được tổ chức chạy qua tuyến vành đai. Trước đây, tuyến vành đai một ngày đêm chỉ chạy khoảng 5 đến 8 đoàn tàu. Tuy nhiên hiện nay, chúng ta đang tổ chức chạy từ 15 đến 20 đoàn, đặc biệt những ngày cao điểm có thể lên đến 30 đoàn tàu một ngày đêm. Mật độ chạy tàu tăng rất cao.

Tôi đề nghị tăng cường thông tin tới người dân sinh sống dọc đường sắt biết cường độ này để cảnh giác và có biện pháp đảm bảo an toàn".

Ghi nhận tại ga Gia Lâm những ngày này, không khí làm việc luôn hối hả. Hành khách từ các tỉnh phía Bắc đổ về đây tăng đột biến do tàu không thể vào trung tâm thành phố. Trong khi đó, trên tuyến vành đai Văn Điển – Bắc Hồng, những đoàn tàu hàng nối đuôi nhau di chuyển liên tục.

Áp lực về mật độ không chỉ đặt ra thách thức cho hạ tầng mà còn là bài toán về an toàn giao thông đường sắt, đặc biệt là tại các điểm giao cắt và lối đi tự mở – vốn là vấn đề đau đầu của ngành đường sắt Hà Nội bấy lâu nay.

Trước tình hình khẩn cấp, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam không chỉ dừng lại ở việc chuyển hướng lộ trình mà còn phải thực hiện các biện pháp kỹ thuật và quản lý nghiêm ngặt để "gia cố" cho lộ trình thay thế này. Về các giải pháp kỹ thuật, ông Phạm Anh Tuấn cho biết thêm:

“Chúng tôi đã chỉ đạo rà soát để cải tạo, trang bị lại các hệ thống kết cấu đường sắt nhằm nâng cao năng lực chạy tàu trên tuyến vành đai. Đồng thời, đề xuất rà soát các vị trí điểm đen, nguy cơ uy hiếp an toàn để cải tạo nâng cấp thành đường ngang có người gác.

Ngoài ra, trên tuyến Văn Điển - Bắc Hồng, chúng tôi cũng đề nghị xây dựng các hàng rào hộ lan giữa đường sắt và đường bộ chạy song song. Tổng công ty đã họp khẩn cấp để giao nhiệm vụ cụ thể cho các ban chuyên môn và đơn vị liên quan phối hợp với địa phương triển khai các giải pháp an toàn này".

Sự cố cầu Long Biên một lần nữa là hồi chuông cảnh báo về tình trạng xuống cấp của các công trình hạ tầng trăm tuổi

Trong khi các đoàn tàu đang miệt mài di chuyển trên lộ trình mới, thì tại "vết thương" trên cầu Long Biên, cuộc chạy đua với thời gian để sửa chữa vẫn đang diễn ra quyết liệt. Các đơn vị tư vấn và thi công đã huy động hệ thống trụ tạm bằng cột palê thép hình để chống đỡ nút dàn bị hỏng; đồng thời tiến hành sửa chữa, khắc phục, thay thế các bản thép tiếp điểm, nút dàn thép mạ thượng giữa ô 10 và ô 11, nhịp 18.

Dự kiến đến ngày 11/2/2026, việc thay thế các bản thép tiếp điểm mới hoàn thành. Sau đó, Tổng công ty sẽ tiến hành thử tải cầu; nếu kết quả thử tải đáp ứng các điều kiện đảm bảo an toàn, ngành đường sắt sẽ cho phép chạy tàu nhẹ qua cầu với tốc độ hạn chế tối đa.

Sự cố cầu Long Biên một lần nữa là hồi chuông cảnh báo về tình trạng xuống cấp của các công trình hạ tầng trăm tuổi. Trong lúc chờ đợi "vị chứng nhân" này hồi phục, lộ trình thay thế qua tuyến vành đai và cầu Thăng Long vẫn là phương án khả dĩ nhất để duy trì dòng chảy kinh tế từ phía Bắc về Thủ đô.

Nhưng hơn hết, sự thấu hiểu và phối hợp của người dân sinh sống dọc các tuyến đường sắt vành đai trong việc đảm bảo an toàn hành lang lúc này là vô cùng quan trọng.

Hoàng Hà/VOV-Giao thông