Cha - con kể chuyện buôn làng

Y Lâm Đăng Bing cùng cha thực hiện video giới thiệu món cà đắng da trâu của người M’nông

Mang nghề về với buôn làng

Chúng tôi gặp Y Lâm Đăng Bing (xã Liên Sơn Lắk, tỉnh Đắk Lắk) khi anh cùng cha đang quay video giới thiệu món ăn Tây Nguyên. Người con phụ trách ghi hình, gợi chuyện; người cha vừa chế biến món ăn, vừa đáp lời hóm hỉnh. Căn bếp gia đình trở thành trường quay, nơi những câu chuyện về ẩm thực, sinh hoạt thường ngày được hai cha con kể bằng lối trò chuyện tự nhiên, vui vẻ.

Những năm gần đây, Y Lâm Đăng Bing được nhiều người biết đến trên mạng xã hội qua các video thực hiện cùng cha. Không cầu kỳ về bối cảnh, những màn đối đáp trong gia đình, cách chế biến món ăn hay chuyện ứng xử ở buôn làng trở thành chất liệu để anh sáng tạo nội dung. Sự duyên dáng của người cha cùng cách dẫn chuyện tự nhiên của người con tạo nên nét riêng cho những video này.

Sinh năm 1992, Y Lâm Đăng Bing từng theo học ngành Quản lý đất đai tại Trường Đại học Tây Nguyên. Vốn đam mê điện ảnh, anh tự tìm tòi cách sử dụng máy quay, thực hiện những clip ngắn ngay từ thời sinh viên.

Năm 2013, anh dùng máy ảnh du lịch thực hiện bộ phim dài khoảng hai phút và đoạt giải Nhất cuộc thi “Tôi yêu nước sạch”. Thành quả đầu tiên tiếp thêm tự tin để anh theo đuổi công việc yêu thích.

Khi đang học năm cuối đại học, Y Lâm Đăng quyết định dừng việc học, vào TP. Hồ Chí Minh theo học quay, dựng phim. Từ những công việc ban đầu như phụ máy, chỉnh ánh sáng đến tự thực hiện các sản phẩm riêng, anh từng bước tích lũy kinh nghiệm. Những video, phim ngắn mang màu sắc Tây Nguyên cũng dần giúp anh tìm được hướng sáng tạo gắn với quê hương.

Ông Y Wang Bing, người được cộng đồng mạng yêu mến với biệt danh “Ba Báo”

Dù làm việc xa nhà, Y Lâm Đăng vẫn luôn quan tâm đến đời sống văn hóa của buôn làng. Năm 2020, khoảng thời gian ở nhà trong dịch COVID-19 đã cho anh dịp nhìn lại công việc và suy nghĩ nhiều hơn về việc trở về quê làm phim, phát triển du lịch.

Sau những chuyến đi, anh nhận ra “không đâu đẹp bằng quê hương mình”. Bên hồ Lắk, những món ăn quen thuộc, tiếng chiêng và câu chuyện của người thân trở thành chất liệu để anh bắt đầu hành trình sáng tạo mới.

Đồng hành cùng anh là cha, ông Y Wang Bing, được cộng đồng mạng biết đến với tên gọi “Ba Báo”.

Từng có khoảng 30 năm làm công tác địa chính, sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục tham gia các hoạt động cộng đồng ở thôn, buôn. Những năm tháng gắn bó với cơ sở giúp ông tích lũy nhiều trải nghiệm, hiểu biết về phong tục, cách ứng xử và đời sống của bà con.

Người cha có chuyện để kể, người con biết cách ghi lại và chuyển tải. Y Lâm Đăng gợi chuyện, lựa chọn góc quay rồi dựng những cuộc trò chuyện thành video. Ông Y Wang xuất hiện với lối nói mộc mạc, hóm hỉnh. Qua lời đối đáp của hai cha con, những nét văn hóa M’nông đến với người xem gần gũi như câu chuyện trong chính mỗi gia đình.

Y Lâm Đăng Bing dành tâm huyết quảng bá văn hóa dân tộc M’nông gắn với phát triển du lịch quê hương

Với Y Lâm Đăng, quay phim cùng cha còn là dịp để anh tìm hiểu sâu hơn những điều thân thuộc mà trước đây chưa có cơ hội hỏi cặn kẽ. Từ cách chọn nguyên liệu, chế biến món ăn đến ý nghĩa của những đồ vật trong gia đình, vốn hiểu biết của người cha trở thành nguồn tư liệu quý giúp anh kể câu chuyện quê hương chân thực và sinh động hơn.

Đưa văn hóa M’nông bay xa

Trong không gian gia đình, nơi hai cha con thực hiện các video, có những ché rượu cần do ông Y Wang tự ủ, những bộ cồng chiêng được gìn giữ qua năm tháng. Các vật dụng như xà gạc, dao, mác, nỏ… cũng được lưu giữ cẩn thận. Mỗi đồ vật gắn với một công việc, một nếp sinh hoạt và những câu chuyện mà người cha có thể kể cho con nghe.

Ẩm thực là một trong những nội dung được hai cha con lựa chọn để giới thiệu văn hóa M’nông. Có video kể về món cà đắng da trâu, có video giới thiệu cá nướng cùng các loại gia vị địa phương. Qua cách chọn nguyên liệu, nêm nếm và chế biến, người xem có dịp tìm hiểu những kinh nghiệm ẩm thực được lưu truyền trong gia đình, buôn làng.

Tiếng cười từ những màn đối đáp khiến câu chuyện thêm gần gũi, dễ tiếp nhận. Xen giữa những lời trêu đùa là cách chế biến một món ăn, thói quen ẩm thực hay chuyện sinh hoạt của bà con. Những điều vốn quen thuộc với hai cha con lại khơi gợi sự tò mò, thích thú của người xem ở nhiều nơi.

Những ché rượu cần và vật dụng sinh hoạt truyền thống được lưu giữ trong căn bếp gia đình ông Y Wang

Y Lâm Đăng cho biết, anh mong muốn bạn bè trong nước và quốc tế biết thêm về văn hóa M’nông. Anh chọn bắt đầu từ những điều mình hiểu và gắn bó nhất: Món ăn gia đình, câu chuyện của cha và đời sống buôn làng. Kinh nghiệm làm phim giúp anh lựa chọn cách thể hiện, còn sự am hiểu của người cha góp phần giữ nét mộc mạc, chân thực trong từng video.

Không dừng lại ở việc sáng tạo nội dung trên mạng xã hội, Y Lâm Đăng còn phát triển hoạt động du lịch tại quê nhà. Anh xây dựng nhà sàn phục vụ lưu trú, giới thiệu đến du khách những trải nghiệm như dệt thổ cẩm, tạc tượng, thưởng thức biểu diễn cồng chiêng. Những nét văn hóa được giới thiệu qua màn hình có thêm cơ hội hiện diện trong các cuộc gặp gỡ trực tiếp với du khách.

Tại nhà hàng Pai R’lăm ở buôn Juin, xã Liên Sơn Lắk, anh giới thiệu ẩm thực địa phương qua các món gà nướng, cơm lam, thịt nướng… Với anh, mỗi bữa ăn không chỉ là dịp thưởng thức hương vị bản địa mà còn là cơ hội để du khách tìm hiểu nguyên liệu, cách chế biến và đời sống của người dân vùng hồ Lắk.

Đón khách từ nhiều nơi, Y Lâm Đăng linh hoạt điều chỉnh độ cay cho phù hợp khẩu vị từng nhóm khách, đồng thời chú trọng sử dụng nguyên liệu địa phương và giữ cách chế biến truyền thống. Sự thích ứng trong phục vụ đi cùng mong muốn giúp thực khách cảm nhận được hương vị riêng của ẩm thực buôn làng.

Da trâu - nguyên liệu làm nên món ăn đặc trưng xuất hiện trong nhiều video của cha con “Ba Báo”

Theo Y Lâm Đăng, nhà hàng thường xuyên đón các đoàn khách nước ngoài. Công việc này giúp anh trực tiếp giới thiệu những món ăn, câu chuyện từng xuất hiện trong video, đồng thời lắng nghe cảm nhận của du khách về văn hóa quê hương.

Anh mong muốn người xem không chỉ biết đến hai cha con qua những màn đối đáp vui vẻ mà còn muốn tìm về hồ Lắk, thưởng thức món ăn và gặp gỡ những con người chân chất nơi đây. Từ sự quan tâm trên mạng xã hội đến một chuyến ghé thăm, những câu chuyện trong căn bếp gia đình có thể trở thành khởi đầu cho hành trình khám phá văn hóa bản địa.

Ông Nguyễn Anh Vũ, Chủ tịch UBND xã Liên Sơn Lắk, đánh giá: “Các video của cha con “Ba Báo” có cách thể hiện hóm hỉnh, góp phần giới thiệu ẩm thực, con người và đời sống văn hóa địa phương đến đông đảo người xem. Chính quyền xã khuyến khích, tạo điều kiện để những nhân tố như cha con Y Lâm Đăng tiếp tục sáng tạo, tham gia quảng bá văn hóa và du lịch quê hương”.