Chăm chỉ sao cho đúng ở công sở thời nay?

Ảnh minh họa: cottonbro studio/Pexels.

Nếu trước đây, công thức quen thuộc của người đi làm là: chăm chỉ hơn người khác, làm thêm giờ nhiều hơn và kiên trì đủ lâu thì sự nghiệp sẽ được bảo đảm. Nhưng hiện tại, quy luật này đang bị thay đổi nhanh chóng.

Trong nhiều doanh nghiệp, AI không còn là khái niệm xa vời hay công cụ thử nghiệm. Nó đã trở thành một “đồng nghiệp vô hình” có thể xử lý khối lượng công việc khổng lồ chỉ trong vài phút: từ viết báo cáo, phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng đến lập trình,…

Theo nghiên cứu AI for Business Success 2025-2026 của Metrigy, hơn 54% doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ đã ứng dụng AI trên toàn bộ các phòng ban và hơn một nửa đã bắt đầu nhìn thấy lợi nhuận rõ rệt từ khoản đầu tư này. Trong khi đó, Microsoft công bố rằng hàng triệu nhân sự đang sử dụng Microsoft Copilot mỗi tuần để xử lý email, tổng hợp cuộc họp và xây dựng tài liệu nhanh hơn.

AI đã trở thành một “đồng nghiệp vô hình” có thể xử lý khối lượng công việc khổng lồ chỉ trong vài phút. Ảnh: Magnific.

Điều đáng nói là AI không chỉ thay thế những công việc mang tính lặp lại. Trong lĩnh vực công nghệ, Google từng cho biết hơn 25% lượng mã mới của công ty đã được AI tạo ra từ năm 2024 và con số này tiếp tục tăng mạnh. Đến tháng 4/2026, CEO Sundar Pichai cho biết khoảng 75% mã mới tại Google hiện do AI tạo ra, sau đó được kỹ sư kiểm tra và phê duyệt. Điều này cho thấy ngay cả những ngành nghề đòi hỏi chuyên môn cao cũng đang thay đổi mạnh mẽ dưới tác động của AI. Tại Freshworks, hơn một nửa lượng code đang được AI hỗ trợ viết, đồng thời doanh nghiệp này cũng cắt giảm khoảng 500 nhân sự để tái cấu trúc theo hướng tự động hóa.

Những con số này cho thấy một thực tế khá thẳng thắn: thị trường lao động không còn thưởng cho việc “làm nhiều giờ hơn”, mà ưu tiên những người biết tạo ra giá trị nhanh hơn.

Một nhân viên marketing có thể dùng OpenAI - ChatGPT để viết outline nội dung trong vài phút. Nhân sự văn phòng sử dụng Microsoft Copilot để tóm tắt hàng chục email mỗi ngày. Lập trình viên dùng GitHub Copilot để tối ưu thời gian viết code. Bộ phận chăm sóc khách hàng của nhiều doanh nghiệp cũng đang ứng dụng chatbot AI để phản hồi hàng nghìn câu hỏi cùng lúc.

Vấn đề không nằm ở việc AI xuất hiện, mà nằm ở việc rất nhiều người vẫn đang tiếp cận công nghệ với tâm lý hoảng loạn. Họ tải hàng loạt công cụ mới, học cách viết prompt theo trào lưu nhưng lại thiếu hiểu biết nền tảng về giới hạn, rủi ro và đạo đức của AI.

Đó là lý do cuốn sách AI - Lợi và hại của Arvind Narayanan và Sayash Kapoor trở thành một góc nhìn cần thiết. Cuốn sách không tô hồng công nghệ mà chỉ ra những nguy cơ rất thật: dữ liệu sai lệch, thuật toán thiếu minh bạch, nguy cơ mất quyền riêng tư và những lời thổi phồng quá mức về AI. Trong thời đại ai cũng nói về đổi mới, khả năng nhìn thấy mặt trái của công nghệ lại trở thành lợi thế dành cho những cá nhân tỉnh táo.

Người lao động muốn tồn tại buộc phải học cách thích nghi và làm chủ công nghệ.

Nhưng hiểu rủi ro thôi chưa đủ. Người lao động hiện nay cần biết cách biến AI thành công cụ phục vụ hữu ích cho mình thay vì sợ hãi nó. Đây cũng là tinh thần của cuốn sách Làm chủ AI mà tác giả Celia Quillian mang đến cho độc giả. Cuốn sách giúp người đọc xây dựng tư duy ứng dụng AI vào công việc thực tế: tự động hóa quy trình lặp lại, nâng cao hiệu suất và dành nhiều thời gian hơn cho sáng tạo, chiến lược và những giá trị mà máy móc chưa thể thay thế.

Trong kỷ nguyên số, sự chăm chỉ vẫn quan trọng, nhưng chăm chỉ theo cách cũ có thể khiến bạn tụt lại phía sau. Điều thị trường cần lúc này là những con người biết học nhanh, thích nghi nhanh và làm chủ công nghệ.

Nếu trước đây “làm việc chăm chỉ” là tấm vé an toàn cho tương lai, thì hiện tại, năng lực làm việc cùng AI là bản bảo hiểm nghề nghiệp đáng giá.