Chấm điểm cán bộ quản lý giáo dục: Cần tránh lợi thế cho trường lớn

Khi quy mô trường trở thành lợi thế

Theo tiến độ UBND tỉnh Hà Tĩnh đề ra, trước ngày 26.8.2026, các địa phương phải hoàn thành việc chấm điểm, lấy phiếu tín nhiệm, công khai kết quả và báo cáo cấp ủy cùng cấp thống nhất chủ trương; trước ngày 30.8 hoàn thành quy trình, ban hành quyết định bổ nhiệm, điều động, bố trí cán bộ quản lý giáo dục.

Theo Công văn số 8305/UBND-NC2, trường hợp có từ 2 nhân sự trở lên cùng đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm sẽ được đánh giá, so sánh bằng khung 100 điểm. Khung này gồm 4 nhóm: Nhóm 1 tối đa 40 điểm về năng lực, thành tích, kết quả và sản phẩm công việc; Nhóm 2 tối đa 25 điểm về kinh nghiệm quản lý thực tiễn và thành tích tập thể; Nhóm 3 tối đa 20 điểm về trình độ, tín nhiệm và điều kiện thực hiện nhiệm vụ; Nhóm 4 tối đa 15 điểm về vai trò, vị trí công tác và triển vọng phát triển.

UBND tỉnh Hà Tĩnh yêu cầu trước ngày 26.8.2026, các địa phương phải hoàn thành việc chấm điểm, lấy phiếu tín nhiệm

Đáng chú ý, tiêu chí 1.4 “Kết quả nổi bật gắn với trách nhiệm cá nhân trong vòng 5 năm gần nhất” được chấm tối đa 10 điểm. Trong đó, xây dựng trường chuẩn quốc gia tối đa 3 điểm; chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn tối đa 7 điểm, gồm giáo dục đại trà 4 điểm và giáo dục mũi nhọn 3 điểm. Nội dung này tỉnh giao cho cấp quản lý trực tiếp (xã, phường) đánh giá.

Ghi nhận tại xã Thạch Hà, đối với THCS, kết quả tuyển sinh lớp 10 hằng năm được tính theo nhóm thứ hạng: trường xếp thứ 1-20 được 0,8 điểm/năm; thứ 21-50 được 0,5 điểm; thứ 51-80 được 0,3 điểm và từ thứ 81 trở lên không được điểm.

Với giáo dục mũi nhọn, trường có từ 30 giải/năm trở lên được 0,6 điểm; từ 15 đến dưới 30 giải được 0,4 điểm; dưới 15 giải được 0,2 điểm và không có giải được 0 điểm.

Cách tính này rõ ràng, dễ đối chiếu, nhưng cũng đặt ra vấn đề về tính công bằng giữa những trường có quy mô, điều kiện và điểm xuất phát khác nhau, đang gây nhiều ý kiến trái chiều trong ngành giáo dục tại địa phương. 

Theo một cán bộ quản lý giáo dục, rõ nhất là ở giáo dục mũi nhọn trong tiêu chí 1.4.2 của xã Thạch Hà. Nếu chỉ lấy số lượng giải tuyệt đối làm căn cứ, trường đông học sinh có khả năng đạt nhiều giải hơn trường quy mô nhỏ, ngay cả khi tỷ lệ học sinh đạt giải của trường nhỏ cao hơn.

Giả định, một trường có 1.000 học sinh đạt 30 giải, trong khi trường khác có 300 học sinh đạt 20 giải. Theo cách tính hiện tại, trường thứ nhất được 0,6 điểm, trường thứ hai 0,4 điểm. Nhưng nếu tính theo quy mô, 30 giải trên 1.000 học sinh tương đương 3%, trong khi 20 giải trên 300 học sinh tương đương khoảng 6,7%.

“Số lượng giải tuyệt đối chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả giáo dục mũi nhọn khi đặt các trường có quy mô khác nhau cạnh nhau. Tất nhiên, tỷ lệ giải/học sinh không thể là thước đo duy nhất. Chất lượng đầu vào, đội ngũ, điều kiện tổ chức đội tuyển, đặc thù địa bàn và mức độ cạnh tranh cũng cần được xem xét. Song, nếu chỉ sử dụng số lượng giải, quy mô trường có thể vô tình trở thành lợi thế khi chấm điểm người quản lý”, vị cán bộ này nói.

Cách chấm tiêu chí 1.4 hiện tại của xã Thạch Hà đang gây ra nhiều ý kiến trái chiều về sự công bằng giữa các trường quy mô nhỏ và quy mô lớn tại địa phương

Một vấn đề khác là cách tính của xã Thạch Hà hiện chưa thể hiện rõ cấp độ thành tích. Một trường có nhiều giải nhưng chủ yếu ở mức thấp và trường có ít giải hơn nhưng có nhiều giải Nhất, Nhì có thể tạo ra những giá trị khác nhau đối với việc đánh giá chất lượng giáo dục. Do đó, giáo dục mũi nhọn có thể cần được xem xét đồng thời về số lượng, tỷ lệ theo quy mô học sinh và cấp độ giải.

Ở giáo dục đại trà, cách tính theo nhóm thứ hạng của xã Thạch Hà cũng tạo ra những khoảng cách điểm đáng chú ý. Trường đứng thứ 20 được 0,8 điểm, nhưng đứng thứ 21 chỉ được 0,5 điểm. Trường đứng thứ 50 được 0,5 điểm, còn thứ 51 được 0,3 điểm. Trong khi đó, thứ hạng của một trường chịu tác động bởi nhiều yếu tố như chất lượng đầu vào, đội ngũ, điều kiện dạy học, quy mô và đặc thù địa bàn, chứ không chỉ phụ thuộc vào công tác quản lý.

Nếu mục tiêu của tiêu chí 1.4 là đánh giá “kết quả nổi bật gắn với trách nhiệm cá nhân”, việc chỉ nhìn vào vị trí xếp hạng cuối cùng có thể chưa phản ánh đầy đủ phần đóng góp của người đứng đầu. Một cán bộ quản lý tiếp nhận trường có kết quả thấp, sau vài năm đưa chất lượng tăng hàng chục bậc nhưng chưa lọt nhóm đầu có thể vẫn được ít điểm hơn người quản lý một trường vốn có nền tảng tốt và duy trì thứ hạng cao.

“Cách tính hiện nay có thể khiến người đứng đầu trường có quy mô lớn dễ đạt điểm, trong khi người nhận trường khó khăn, tạo ra chuyển biến lớn nhưng chưa lọt nhóm đầu lại chưa được ghi nhận tương xứng. Chúng tôi cần cách tính đảm bảo công bằng hơn để chọn được những cán bộ quản lý thực sự có năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới”, vị cán bộ này nói.

Cần rà soát chặt chẽ tiêu chí 1.4.2

Liên quan nội dung này, trao đổi với PV Văn Hoá, ông Nguyễn Hồng Cường - Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Hà Tĩnh cho biết trong quá trình các địa phương triển khai, Sở có nắm được những nội dung bất cập, cần tiếp tục rà soát trong cách chấm tiêu chí 1.4.2.

Theo ông Cường, đối với bậc THPT, Sở GD&ĐT đã có hướng dẫn cụ thể cách chấm tiêu chí này. Theo hướng dẫn, chất lượng giáo dục đại trà được xem xét trên cơ sở điểm trung bình của trường trong kỳ thi tốt nghiệp THPT so với điểm trung bình chung của tỉnh, với tổng tối đa 3 điểm trong 5 năm.

Bên cạnh đó, cách chấm còn tính đến mức độ tiến bộ đầu vào, đầu ra, tối đa 1 điểm trong 5 năm, nhằm ghi nhận sự thay đổi về kết quả giáo dục của nhà trường.

Đối với giáo dục mũi nhọn, thành tích được quy đổi theo từng nhóm và cấp độ giải, gồm thành tích cấp quốc gia, học sinh giỏi văn hóa cấp tỉnh và các thành tích cấp tỉnh khác. Các mức giải được tính theo hệ số khác nhau, thay vì chỉ cộng số lượng giải tuyệt đối.

Thông tin từ Sở GD&ĐT cho thấy, việc cụ thể hóa tiêu chí 1.4 cần bảo đảm lượng hóa được kết quả giáo dục, đồng thời tính đến chất lượng, mức độ tiến bộ và những yếu tố phản ánh thực chất trách nhiệm của người quản lý.

Trước ngày 30.8 hoàn thành quy trình, ban hành quyết định bổ nhiệm, điều động, bố trí cán bộ quản lý giáo dục

Trao đổi với PV Văn Hoá, ông Nguyễn Văn Sáu, Chủ tịch UBND xã Thạch Hà cho hay, quá trình xây dựng và triển khai bộ tiêu chí diễn ra trong thời gian ngắn, trong khi đội ngũ chuyên môn chịu áp lực công việc lớn nên khó tránh khỏi những điểm cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện.

Ông Sáu thừa nhận, qua quá trình triển khai, địa phương đã nhận thấy một số điểm chưa phù hợp, trong đó có việc tính chất lượng giáo dục mũi nhọn theo số lượng giải tuyệt đối. Cách tính này có thể gây bất lợi cho những trường có quy mô học sinh nhỏ. Bên cạnh đó, tiêu chí hiện chưa phân loại rõ mức độ thành tích theo từng thứ hạng giải như Nhất, Nhì, Khuyến khích.

“Chúng tôi cũng đã nhận thấy những điểm bất cập này. Nếu chỉ tính theo số lượng giải thì trường có quy mô lớn sẽ có lợi thế hơn trường quy mô nhỏ. Mặt khác, các giải Nhất, Nhì hay Khuyến khích cũng cần được tính đến để phản ánh đúng hơn chất lượng giáo dục mũi nhọn”, ông Sáu nói.

Chủ tịch UBND xã Thạch Hà cho biết, địa phương sẽ tiếp thu các ý kiến, nghiên cứu điều chỉnh bộ tiêu chí theo hướng tính kết quả theo tỷ lệ phần trăm, đồng thời xem xét nhân hệ số hoặc cộng điểm riêng đối với các giải có thứ hạng cao như Nhất, Nhì, qua đó phản ánh sát hơn chất lượng giáo dục của từng trường.

Ông Sáu cho biết thêm, bộ tiêu chí hiện đã được ban hành để các trường thực hiện tự chấm điểm. Sau đó, tổ thẩm định sẽ rà soát, tổng hợp kết quả và xem xét điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn trước khi hoàn thiện kết quả đánh giá.