Chăm sóc sức khỏe chủ động: Hành trang cần thiết của thanh niên

Ngày 12/9/2026, tại Ninh Bình, Trung tâm Truyền thông Giáo dục Sức khỏe Trung ương, Bộ Y tế phối hợp với Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam và Trường Đại học Hoa Lư tổ chức Hội thảo “Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Ninh Bình năm 2026”. 

Hội thảo “Truyền thông kiến thức chăm sóc sức khỏe chủ động cho thanh niên tại tỉnh Ninh Bình năm 2026” diễn ra vào ngày 12/9.

Hội thảo được tổ chức nhằm góp phần hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, đồng thời triển khai Quyết định số 3915/QĐ-BYT ngày 25/12/2024 của Bộ Y tế về kế hoạch thực hiện Đề án truyền thông phòng, chống tác hại của rượu, bia đến năm 2030.

Từ chữa bệnh sang chủ động giữ sức khỏe

Phát biểu tại hội thảo, ông Vũ Mạnh Cường - Giám đốc Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe Trung ương nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy tập trung khám, chữa bệnh sang phòng bệnh và chủ động duy trì sức khỏe.

Theo ông Vũ Mạnh Cường, sức khỏe không chỉ là cơ thể không đau mà còn là khả năng sống, học tập, làm việc và yêu thương một cách lành mạnh. Người trẻ cần hiểu các nguy cơ, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường, điều chỉnh lối sống và tìm đến dịch vụ y tế phù hợp khi cần thiết.

Thông điệp này đáng chú ý trong bối cảnh áp lực học tập, làm việc, thức khuya, ăn uống thất thường, ít vận động và tiếp xúc với thông tin thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội đang tạo ra những nguy cơ sức khỏe ở thanh niên.

Theo thông tin từ hội thảo, chăm sóc sức khỏe chủ động vì thế bắt đầu từ những lựa chọn hằng ngày: ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên, ngủ đủ, quản lý căng thẳng, tiêm chủng, quan tâm sức khỏe sinh sản an toàn, không sử dụng thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử và biết tìm kiếm hỗ trợ khi gặp vấn đề về sức khỏe thể chất, tinh thần.

Điều quan trọng là người trẻ cần được đặt vào vị trí chủ thể của quá trình chăm sóc sức khỏe. Khi có kiến thức, mỗi người có thể nhận biết những hành vi chưa phù hợp và chủ động điều chỉnh ngay từ sớm, thay vì chỉ quan tâm đến sức khỏe khi xuất hiện bệnh tật.

Đại biểu tham dự hội thảo.

Biến kiến thức dinh dưỡng thành thói quen

Tại hội thảo, TS.BS. Nghiêm Nguyệt Thu cho biết, người trẻ vẫn ở giai đoạn cơ thể tiếp tục củng cố khối xương và khối cơ; những thói quen bất lợi kéo dài có thể tạo ra các nguy cơ sức khỏe từ sớm.

Một chế độ ăn lành mạnh cần bảo đảm đủ nhu cầu, cân đối các nhóm chất, điều độ, đa dạng và an toàn. Bữa ăn hợp lý có thể dành khoảng một nửa cho rau và trái cây, một phần tư cho ngũ cốc và khoai củ, một phần tư cho nguồn protein. Người trẻ nên ưu tiên thực phẩm ít chế biến và lựa chọn nước lọc làm đồ uống chính.

Một số khuyến nghị được đưa ra gồm ăn tối thiểu 400g rau và trái cây mỗi ngày, bảo đảm khoảng 25g chất xơ, hạn chế đường tự do dưới 10% tổng năng lượng và dùng dưới 5g muối mỗi ngày.

Các chuyên gia cũng chỉ ra những thói quen thường gặp ở sinh viên như bỏ bữa, ăn thất thường, ăn nhanh, ăn khuya, dùng caffeine để thức học, thường xuyên dùng đồ ăn nhanh hoặc tự ý sử dụng sản phẩm bổ sung. Thay vì cố thay đổi mọi thứ cùng lúc, mỗi người có thể lựa chọn một hoặc hai hành vi ưu tiên và đặt mục tiêu cụ thể.

Cùng với dinh dưỡng, vận động là yếu tố quan trọng để duy trì sức khỏe. Theo nội dung được chia sẻ tại hội thảo, thanh niên trưởng thành nên duy trì từ 150 đến 300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, hoặc từ 75 đến 150 phút hoạt động cường độ mạnh, kết hợp tăng cường sức mạnh các nhóm cơ lớn ít nhất hai ngày mỗi tuần.

Những con số này cho thấy chăm sóc sức khỏe không nhất thiết bắt đầu bằng những thay đổi quá lớn. Việc giảm thời gian ngồi lâu, dành thêm thời gian cho vận động, duy trì bữa ăn hợp lý hay ngủ đủ đều là những hành động có thể thực hiện từ đời sống hằng ngày.

Biết đọc nhãn để lựa chọn tốt hơn

Một kỹ năng thiết thực khác được hướng dẫn tại hội thảo là đọc nhãn sản phẩm. Bà Nguyễn Thanh Hồng, đại diện Trung tâm Truyền thông - Giáo dục sức khỏe Trung ương, cho biết, người tiêu dùng cần chú ý các thông tin như tên sản phẩm, xuất xứ, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng và thành phần.

Với nhãn dinh dưỡng, cần quan tâm đến khẩu phần, năng lượng, đường, chất béo bão hòa, natri và thành phần. Việc so sánh thông tin trên cùng một lượng sản phẩm giúp người tiêu dùng lựa chọn phù hợp hơn, nhất là với những sản phẩm sử dụng thường xuyên. Đây cũng là kỹ năng giúp người trẻ tránh bị chi phối hoàn toàn bởi tên gọi, hình ảnh quảng bá hoặc những thông tin thiếu căn cứ.

Trong tổng thể nội dung về lựa chọn có trách nhiệm, hội thảo cũng nhắc ngắn gọn một số nguyên tắc với đồ uống có cồn như người dưới 18 tuổi không uống rượu, bia; đã uống rượu, bia thì không lái xe và không lạm dụng đồ uống có cồn.

Theo ông Nguyễn Văn Việt - Chủ tịch Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam, doanh nghiệp trong ngành cũng có trách nhiệm đồng hành cùng xã hội trong nâng cao nhận thức về tiêu dùng có trách nhiệm, đặc biệt đối với thế hệ trẻ. Hiệp hội đã phối hợp với cơ quan y tế và các tổ chức xã hội triển khai những hoạt động truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về chăm sóc sức khỏe chủ động.

Điểm đáng chú ý của hội thảo là cách tiếp cận thực hành. Sinh viên trực tiếp trả lời câu hỏi, phân tích khẩu phần ăn, đọc nhãn sản phẩm và trao đổi các tình huống thường gặp. Từ một bữa ăn đủ rau, một chai nước lọc thay cho đồ uống nhiều đường, một buổi vận động đến một lần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, mỗi hành động nhỏ đều có thể góp phần bảo vệ sức khỏe.