Chàng thạc sĩ và giấc mơ nâng tầm nấm Việt

Trong dòng chảy chuyển đổi của nền nông nghiệp hiện đại, ngày càng có nhiều người trẻ lựa chọn trở về quê hương, mang theo tri thức và công nghệ để làm giàu từ nông nghiệp. Trần Tài, Giám đốc Công ty TNHH Nấm Sinh học Việt Nam (Vinabiomush), là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ ấy.

Giảm phát sinh chất thải

Sinh ra và lớn lên tại tỉnh Khánh Hòa trong một gia đình thuần nông, chàng trai sinh năm 1991 sớm thấu hiểu những khó khăn của người nông dân. Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ sinh học Trường Đại học Công nghiệp TPHCM và hoàn thành chương trình Thạc sĩ Công nghệ sinh học tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TPHCM, anh Trần Tài không chọn ở lại đô thị mà quyết định theo đuổi con đường phát triển nông nghiệp bằng tri thức.

Nấm đông trùng hạ thảo của Vinabiomush được sản xuất trong môi trường vô trùng, bảo đảm chất lượng đồng đều.

Năm 2018, anh thành lập Công ty TNHH Nấm Sinh học Việt Nam tại xã Kim Long (TPHCM) với mục tiêu xây dựng thương hiệu nấm Việt theo hướng công nghệ cao, an toàn và bền vững. Khởi nghiệp với sản phẩm nấm đông trùng hạ thảo, anh xác định đây là lĩnh vực giàu tiềm năng nhưng đòi hỏi quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Nếu chỉ sản xuất theo cách truyền thống sẽ khó tạo được lợi thế cạnh tranh.

Bước ngoặt đến sau chuyến tham quan, học tập kinh nghiệm tại Nhật Bản. Chứng kiến các mô hình nông nghiệp hiện đại, anh nhận ra muốn nông sản Việt vươn xa phải dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và quy trình sản xuất chuẩn hóa. Trở về nước, anh mạnh dạn đầu tư, tái cấu trúc toàn bộ hệ thống sản xuất của doanh nghiệp.

Trên diện tích hơn 1.200 m², Vinabiomush được quy hoạch thành các khu vực riêng biệt từ cấy giống, nuôi sợi, chăm sóc đến chế biến và đóng gói. Các yếu tố về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và môi trường vô trùng đều được kiểm soát bằng hệ thống tự động. Mô hình khí hậu nhân tạo được thiết kế để mô phỏng điều kiện sinh trưởng tối ưu của nấm đông trùng hạ thảo, giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất quanh năm và kiểm soát chất lượng đồng đều.

Mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao giúp doanh nghiệp chủ động nguồn cung và nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo anh Trần Tài, công nghệ không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tạo dựng niềm tin cho người tiêu dùng. Chính vì vậy, doanh nghiệp đầu tư bài bản từ khâu giống, nuôi trồng, chế biến đến đóng gói, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc và minh bạch chất lượng sản phẩm.

Điểm nổi bật trong mô hình của Vinabiomush là sự kết hợp giữa công nghệ sinh học, tự động hóa và kinh tế tuần hoàn. Hệ thống kiểm soát môi trường tự động cùng quy trình nuôi cấy vi sinh giúp tỉ lệ thành công trong sản xuất đạt trên 97%. Hiện nay, mức độ tự động hóa của doanh nghiệp đạt trên 80%, góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và ổn định chất lượng sản phẩm.

Bên cạnh đó, anh còn tận dụng nhiều nguồn nguyên liệu nông nghiệp sẵn có tại địa phương như gạo lứt, bột ngũ cốc, bột đậu nành, đường mía và các phụ phẩm sinh khối từ nấm sau thu hoạch để làm giá thể nuôi trồng. Cách làm này không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn giảm phát sinh chất thải, hướng tới mô hình sản xuất xanh và bền vững.

Các sản phẩm chế biến từ nấm đông trùng hạ thảo của Vinabiomush từng bước chinh phục người tiêu dùng trong và ngoài nước.

Góp phần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp bền vững

Nhờ kiên trì theo đuổi hướng đi khác biệt, đến nay Vinabiomush đã phát triển 7 dòng sản phẩm chế biến từ nấm đông trùng hạ thảo, đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao và danh hiệu sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp thành phố. Các sản phẩm của doanh nghiệp đã có mặt tại nhiều địa phương trong cả nước và đang từng bước tiếp cận thị trường quốc tế, hướng đến xuất khẩu sang Hoa Kỳ để phục vụ ngành thực phẩm chức năng.

Với Trần Tài, nâng cao giá trị nấm Việt không chỉ là mục tiêu kinh doanh mà còn là khát vọng khẳng định vị thế nông sản Việt trên thị trường thế giới. Anh cho rằng để làm được điều đó, nông nghiệp cần được tiếp cận bằng tư duy mới: Quản trị bằng dữ liệu, áp dụng công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị khép kín thay vì sản xuất nhỏ lẻ.

Những nỗ lực bền bỉ của anh đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng uy tín. Năm 2025, anh đạt giải nhì Cuộc thi "Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn"; được trao Giải thưởng Lương Định Của lần thứ XX; nhận Bằng khen "Công dân trẻ tiêu biểu TPHCM" và danh hiệu "Nông dân tiêu biểu TPHCM" lần thứ XVIII.

Từ những sợi nấm nhỏ bé trong phòng nuôi cấy, anh Trần Tài đang từng bước xây dựng thương hiệu nông nghiệp công nghệ cao mang dấu ấn Việt Nam.

Điều đáng quý ở anh không chỉ nằm ở những thành công kinh tế mà còn ở tinh thần sẻ chia. Bên cạnh hoạt động sản xuất, anh trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật, chuyển giao quy trình trồng nấm và hỗ trợ nhiều mô hình khởi nghiệp trẻ tiếp cận công nghệ mới. Qua đó, một mạng lưới liên kết sản xuất từng bước được hình thành, góp phần xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Theo bà Trần Thị Kim Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Kim Long, Trần Tài là một trong những thanh niên tiêu biểu đi đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, góp phần lan tỏa tinh thần dám nghĩ, dám làm trong thế hệ trẻ. Từ một dự án khởi nghiệp cá nhân, mô hình của anh đã trở thành nguồn cảm hứng để nhiều bạn trẻ mạnh dạn lựa chọn con đường lập nghiệp từ nông nghiệp hiện đại.

Công nghệ và đổi mới sáng tạo là chìa khóa để nông sản Việt vươn ra thị trường quốc tế.

Ở Trần Tài, người ta thấy hình ảnh một doanh nhân trẻ điềm đạm nhưng luôn đau đáu với khát vọng nâng tầm nông sản Việt. Anh tin rằng nông nghiệp thời đại 4.0 không chỉ là câu chuyện của máy móc hay tự động hóa, mà là sự thay đổi toàn diện về tư duy, từ sản xuất nhỏ lẻ sang phát triển chuỗi giá trị, từ thị trường trong nước đến hội nhập quốc tế.

Từ những sợi nấm nhỏ bé trong phòng nuôi cấy vô trùng, anh đang từng bước xây dựng một thương hiệu nông nghiệp công nghệ cao mang dấu ấn Việt Nam. Đó không chỉ là câu chuyện của một doanh nhân trẻ thành công, mà còn là hình ảnh đại diện cho lớp nông dân mới - dám đổi mới, biết ứng dụng khoa học công nghệ và mang trong mình khát vọng đưa nông sản Việt vươn xa trên thị trường toàn cầu.