Chất lượng, an toàn - trọng tâm sản xuất nông nghiệp

Nâng cao giá trị, khẳng định chất lượng hàng hóa nông sản trên thị trường trong nước và quốc tế, những năm qua, tỉnh ta đã đẩy mạnh phát triển chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản an toàn; ứng dụng công nghệ tiên tiến vào sản xuất, xây dựng các chuỗi cung ứng mới, kiểm soát chất lượng sản phẩm trong từng khâu.

Năm 2016, huyện Sông Mã cũ là địa phương đầu tiên trong tỉnh triển khai xây dựng chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản an toàn, với 4 chuỗi cây ăn quả; đến nay, phát triển lên 47 chuỗi cung ứng nông sản an toàn, gồm 45 chuỗi cây ăn quả, 1 chuỗi chăn nuôi gà, 1 chuỗi mật ong. Hiện nay, các chuỗi phát huy hiệu quả, hình thành các vùng sản xuất tập trung, đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm. Nhờ đó, người tiêu dùng được tiếp cận nguồn thực phẩm đa dạng, có kiểm soát, truy xuất nguồn gốc, hình thành thói quen sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị bền vững.

Sở Nông nghiệp và Môi trường Sơn La tổ chức Hội thảo tham vấn chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất.

Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Ngoan Hậu, bản Tân Lập, xã Chiềng Khương thành lập năm 2022, có 8 thành viên, sản xuất 20 ha nhãn chín sớm và nhãn miền; trong đó, 15 ha được cấp chứng nhận VietGAP. Năm 2024, HTX là 1 trong 3 chuỗi nông sản an toàn được Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (cũ) công nhận mới và được hỗ trợ xây dựng vùng sản xuất VietGAP, bao bì đóng gói. Ông Bùi Sơn Hậu, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX, chia sẻ: Trong 2 năm qua, sản lượng nhãn quả tươi của HTX đạt hơn 100 tấn, doanh thu 1,5 tỷ đồng. Ngoài ra, HTX còn thu mua, chế biến 50 tấn long nhãn. Sau khi được cấp chứng nhận vùng sản xuất an toàn, HTX đã xây dựng sản phẩm long nhãn đạt sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Sau gần 10 năm hoạt động, HTX dịch vụ nông nghiệp Ngọc Hoàng, xã Tà Hộc, phát triển lên 200 thành viên, liên kết trồng gần 300 ha thanh long, trong đó 70 ha đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Ông Nguyễn Quang Vinh, Giám đốc HTX, thông tin: HTX đã được cấp 2 mã số vùng trồng thanh long xuất khẩu, 5 ha được chứng nhận sản xuất hữu cơ. Việc xây dựng chuỗi liên kết sản xuất, giúp HTX nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo ATVSTP, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu 200 tấn thanh long sang thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc và một số nước EU.

Cuối tháng 3 vừa qua, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh tổ chức Hội thảo tham vấn chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Tham dự có các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các sở, ngành, 16 xã, phường cùng 20 doanh nghiệp, hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn. Tại hội thảo, các đại biểu được tiếp cận nhiều chuyên đề về phát triển thị trường và chuỗi giá trị nông sản an toàn; thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo gắn với tiêu chuẩn xanh trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Vùng trồng nhãn Chiềng Khương đã được hỗ trợ xây dựng vùng sản xuất VietGAP.

Tham gia thảo luận, các hợp tác xã nêu khó khăn, vướng mắc trong việc tiêu thụ nông sản; đồng thời đề nghị các ngành chức năng nghiên cứu xuất bản tài liệu sổ tay về thuốc bảo vệ thực vật, cách phòng trừ sâu bệnh hại cho nông dân; xây dựng chuỗi nông sản và tăng cường quảng bá sản phẩm nông sản địa phương. Các hợp tác xã cũng mong muốn được hỗ trợ trong việc truy xuất nguồn gốc, cấp giấy chứng nhận VietGAP hoặc mã vùng trồng để phục vụ xuất khẩu... Đây là cơ sở để đánh giá kết quả thực hiện, chỉ ra hạn chế và đề xuất giải pháp, chính sách phù hợp, góp phần thúc đẩy phát triển sản xuất nông nghiệp an toàn, nông nghiệp bền vững, nâng cao thu nhập cho nhân dân.

Là vùng chuyên canh nông sản, hiện nay, Sơn La có diện tích cây ăn quả lớn thứ 2 cả nước và đứng đầu phía Bắc. Toàn tỉnh, có hơn 560 nhà máy, cơ sở chế biến nông sản; có 258 chuỗi cung ứng nông sản, thủy sản an toàn; duy trì 214 mã số vùng trồng; có 101 cơ sở áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt VietGAP; có 28 sản phẩm nông sản được Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cấp văn bằng bảo hộ; có 154 sản phẩm OCOP. Phát huy thế mạnh đó, ngày 19/3, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch hành động số 63/KH-UBND về việc đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm, gia tăng chế biến và phát triển thị trường nông lâm thủy sản trên địa bàn tỉnh Sơn La năm 2026.

Theo đó, năm 2026, toàn tỉnh phấn đấu trên 97% cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản được cấp chứng nhận đủ điều kiện ATTP hoặc ký cam kết tuân thủ quy định; tỷ lệ mẫu thực phẩm giám sát đạt yêu cầu ATTP đạt trên 98,5%. Đồng thời, tăng thêm 5% diện tích hoặc sản lượng áp dụng quy trình sản xuất tốt VietGAP, GlobalGAP... so với năm 2025; tổng giá trị xuất khẩu nông sản thực phẩm đạt 235 triệu USD, tăng trưởng trên 7% so với năm trước; tăng thêm ít nhất 5% tỷ lệ tiêu thụ qua siêu thị, cửa hàng tiện lợi và sàn thương mại điện tử.

Tạo "đòn bẩy" để đạt được các mục tiêu đề ra, UBND tỉnh đã đưa ra nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát, cảnh báo sớm và truy xuất nguồn gốc. Hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ được vận hành đồng bộ, giúp minh bạch hóa thông tin sản phẩm, nâng cao uy tín và thương hiệu nông sản của tỉnh trên thị trường. Thúc đẩy chế biến sâu và Logistics, tỉnh khuyến khích đầu tư đổi mới công nghệ bảo quản sau thu hoạch và chế biến phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đặc biệt, tỉnh sẽ lồng ghép các nhiệm vụ phát triển dịch vụ logistics nông nghiệp vào các kế hoạch sản xuất để tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

Đối với các xã, phường, UBND tỉnh đề nghị địa phương xây dựng kế hoạch hành động đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm, gia tăng chế biến và phát triển thị trường nông lâm thủy sản trên địa bàn tỉnh Sơn La năm 2026. Chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn tổ chức ký cam kết và kiểm tra việc. thực hiện cam kết bảo đảm an toàn thực phẩm đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nông, lâm, thủy sản nhỏ lẻ không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm; kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm theo quy định. Các đoàn thể Hội Nông dân, Hội Phụ nữ vận động hội viên thực hiện sản xuất, kinh doanh nông sản an toàn vì sức khỏe cộng đồng. Cơ quan truyền thông, tăng cường phổ biến pháp luật, kịp thời biểu dương các mô hình sản xuất an toàn và phản ánh các hành vi vi phạm, gian lận thương mại.

Nông dân xã Chiềng Mai chăm sóc cam.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao là cơ quan chủ trì, theo dõi, đôn đốc và tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện. Ông Vũ Tiến Đĩnh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Đơn vị sẽ tiếp tục đồng hành tập thể, cá nhân, HTX phát triển chuỗi cung ứng và thương hiệu OCOP, nhiệm vụ trọng tâm là duy trì và nâng cao chất lượng 262 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn hiện có. Bên cạnh đó, chương trình "Mỗi xã một sản phẩm" tiếp tục được đẩy mạnh gắn với việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ sau phân hạng để đảm bảo uy tín sản phẩm.
Đảm bảo chất lượng, an toàn thực phẩm, gia tăng chế biến và phát triển thị trường nông lâm thủy sản là "chìa khóa" để nông sản Sơn La bứt phá, đưa các sản phẩm đặc trưng của tỉnh phủ sóng rộng khắp thị trường nội địa, tự tin chinh phục những thị trường quốc tế khó tính./.

Quỳnh Ngọc