Châu Á siết chặt tiết kiệm năng lượng giữa khủng hoảng Trung Đông

Người dân xếp hàng chờ đổ xăng tại Colombo, Sri Lanka ngày 17/3/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Theo AP, các cuộc tấn công vào cơ sở dầu khí cùng gián đoạn vận chuyển qua Eo biển Hormuz đã làm rung chuyển thị trường, đẩy giá năng lượng tăng mạnh và gây áp lực lên chuỗi cung ứng toàn cầu.

Châu Á được đánh giá là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu, trong đó phần lớn đi qua Eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiến lược hiện đang bị gián đoạn. Số lượng tàu đi qua khu vực này đã giảm đáng kể kể từ cuối tháng 2, làm dấy lên lo ngại về một cú sốc nguồn cung tương tự thập niên 1970. Các chuyên gia cảnh báo tác động không chỉ dừng ở giá nhiên liệu mà còn có thể lan sang toàn bộ hoạt động kinh tế, từ sản xuất đến tiêu dùng.

Tại Nhật Bản, quốc gia phụ thuộc tới 93% lượng dầu nhập khẩu qua tuyến này, giá xăng đã tăng mạnh chỉ trong vòng một tháng. Chính phủ đã phải giải phóng cả dự trữ dầu của khu vực tư nhân lẫn kho dự trữ quốc gia để ổn định thị trường. Tuy nhiên, áp lực dư luận gia tăng khi nguy cơ thiếu hụt kéo dài. Đồng thời, các lời kêu gọi đẩy nhanh phát triển năng lượng tái tạo cũng gia tăng, trong bối cảnh Nhật Bản vẫn bị đánh giá chậm hơn các nền kinh tế phát triển khác.

Hàn Quốc cũng chịu sức ép lớn khi nhập khẩu khoảng 70% dầu và 20% khí tự nhiên hóa lỏng từ Trung Đông. Chính phủ nước này đã nới trần sản lượng điện than, tăng cường điện hạt nhân và cân nhắc nối lại nhập khẩu dầu từ Nga nhằm đảm bảo nguồn cung. Dù vậy, chi phí nhiên liệu tăng đã bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến các nhóm lao động như tài xế, nông dân và ngành vận tải.

Trong khi đó, Trung Quốc, dù là nước nhập khẩu lớn nhất qua Eo biển Hormuz, lại thể hiện sức chống chịu tốt hơn nhờ dự trữ chiến lược dồi dào và tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng, hiện chiếm khoảng 30% cơ cấu điện. Tuy nhiên, người tiêu dùng vẫn phải đối mặt với chi phí đi lại tăng cao khi các hãng hàng không điều chỉnh giá vé để bù đắp chi phí nhiên liệu.

Tại Đông Nam Á, các biện pháp tiết kiệm năng lượng được triển khai đồng loạt. Thái Lan đã kích hoạt kế hoạch khẩn cấp, bao gồm dừng xuất khẩu dầu, tăng sản lượng điện than và thủy điện, đồng thời yêu cầu cơ quan nhà nước giảm tiêu thụ năng lượng. Indonesia tạm thời giữ ổn định giá nhiên liệu nhờ trợ cấp, nhưng đứng trước lựa chọn khó khăn giữa việc tiếp tục hỗ trợ hay cắt giảm để tránh áp lực ngân sách và lạm phát.

Philippines triển khai hỗ trợ tiền mặt cho tài xế và mở rộng trợ cấp nhiên liệu cho ngư dân, nông dân, đồng thời áp dụng tuần làm việc bốn ngày tại cơ quan nhà nước để tiết kiệm năng lượng. Campuchia cũng bắt đầu triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng ở cấp quốc gia.

Tại Nam Á, các biện pháp ứng phó cũng được đẩy mạnh. Pakistan đóng cửa trường học tạm thời và cắt giảm nhiên liệu cho xe công, đồng thời tìm kiếm các tuyến nhập khẩu thay thế.

Sri Lanka đã tăng giá nhiên liệu thêm 25% vào ngày 22/3, đánh dấu lần điều chỉnh thứ hai chỉ trong hai tuần, đồng thời áp dụng phân phối hạn chế nhằm giảm tiêu thụ. Chính phủ nước này cũng triển khai tuần làm việc bốn ngày và khuyến khích làm việc từ xa để tiết kiệm năng lượng.

Ấn Độ và Nepal cũng không nằm ngoài vòng xoáy. Ấn Độ tăng sản xuất khí đốt nội địa và ưu tiên nguồn cung cho hộ gia đình, trong khi Nepal buộc phải phân phối gas theo định mức, chỉ nạp một nửa bình để kéo dài nguồn cung.

Diễn biến hiện tại cho thấy khu vực châu Á đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh năng lượng mang tính cấu trúc. Trong ngắn hạn, các biện pháp tiết kiệm và trợ cấp giúp giảm áp lực xã hội, nhưng về dài hạn, khủng hoảng lần này có thể thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và đa dạng hóa nguồn cung nhanh hơn dự kiến.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc