Châu Á tái kích hoạt 'kịch bản Covid' để ứng phó với cuộc khủng hoảng nhiên liệu

Các quốc gia châu Á đang cân nhắc áp dụng trở lại các chính sách làm việc tại nhà và những biện pháp kích thích từng được triển khai trong thời điểm đại dịch Covid-19, trong bối cảnh chính phủ nhiều nơi gấp rút ứng phó với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu toàn cầu do cuộc chiến tại Trung Đông gây ra.

Châu Á hiện đang ở tuyến đầu của cuộc khủng hoảng nhiên liệu, khi khu vực này tiêu thụ hơn 80% lượng dầu thô đi qua Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển gần như bị Iran phong tỏa hoàn toàn kể từ khi xung đột bùng phát vào ngày 28/2.

Dù chưa có quốc gia nào trong khu vực chính thức áp dụng biện pháp làm việc tại nhà như thời Covid-19, nhưng một số nước cho biết đây là phương án đang được cân nhắc hàng đầu.

“Tôi cho rằng đó là một ý tưởng tốt”, Bộ trưởng Năng lượng Hàn Quốc Kim Sung-whan phát biểu hôm 24/3 khi được hỏi về khuyến nghị của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về việc ủng hộ người dân làm việc tại nhà.

IEA, cơ quan đã thống nhất xả kỷ lục khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược để đối phó với khủng hoảng, cũng đề xuất các giải pháp nhằm giảm áp lực giá dầu, bao gồm làm việc tại nhà và hạn chế đi lại bằng đường hàng không. Giám đốc điều hành IEA, ông Fatih Birol một lần nữa nhắc lại các khuyến nghị này tại hội nghị ở Sydney mới đây. “Đã có những thử nghiệm thực tế, như sau cuộc xung đột Nga - Ukraine, các nước châu Âu đã áp dụng những biện pháp này và công bố rộng rãi. Điều đó giúp họ vượt qua giai đoạn khó khăn mà không phụ thuộc vào năng lượng Nga… nhưng vẫn duy trì hoạt động bình thường”, ông Birol nhấn mạnh.

Hàn Quốc đã phát động chiến dịch kêu gọi người dân rút ngắn thời gian tắm, sạc điện thoại vào ban ngày và sử dụng máy hút bụi vào cuối tuần. “Chúng tôi sẽ tham vấn với các bộ ngành liên quan và tích cực xem xét các biện pháp làm việc tại nhà”, Bộ trưởng Kim cho biết tại một cuộc họp báo.

Philippines, quốc gia phụ thuộc nhiều vào dầu mỏ Trung Đông, đã rút ngắn tuần làm việc tại một số cơ quan chính phủ từ đầu tháng này. Tổng thống Ferdinand Marcos ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia, cảnh báo rằng xung đột hiện nay đặt ra mối nguy cận kề đối với nguồn cung năng lượng của đất nước.

Pakistan đã đóng cửa trường học trong hai tuần và lưu ý nhân viên văn phòng sẽ tăng cường làm việc tại nhà. Quốc đảo Sri Lanka tuyên bố ngày nghỉ công vào thứ Tư hàng tuần nhằm giúp tiết kiệm nguồn cung nhiên liệu.

Trong khi đó, Singapore - trung tâm tài chính của châu Á - kỳ vọng người dân và doanh nghiệp chuyển sang sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, xe điện và điều chỉnh nhiệt độ điều hòa ở mức cao hơn.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul yêu cầu các cơ quan nhà nước tạm dừng các chuyến công tác nước ngoài, đặt nhiệt độ điều hòa trên 25 độ C, tránh mặc vest và cà vạt, sử dụng cầu thang thay vì thang máy và làm việc tại nhà.

Nhiều quốc gia cũng đã triển khai biện pháp kích thích tài chính khi chi phí nhiên liệu tăng gây áp lực lên ngân sách hộ gia đình.

Chẳng hạn như chính phủ Nhật Bản cam kết sử dụng 800 tỷ yên (khoảng 5,4 tỷ USD) từ quỹ dự phòng để tài trợ cho các khoản trợ cấp nhằm giữ giá xăng ở mức trung bình khoảng 170 yên/lít.

New Zealand cũng cho biết sẽ hỗ trợ tạm thời 50 NZD mỗi tuần từ tháng 4 cho các gia đình thu nhập thấp. “Chúng tôi hiểu rằng những gia đình này sẽ chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề từ cú sốc giá nhiên liệu toàn cầu. Chúng tôi đang cung cấp hỗ trợ kịp thời cho họ”, Bộ trưởng Tài chính New Zealand Nicola Willis khẳng định.

Tại Australia, hàng trăm trạm xăng đã rơi vào tình trạng cạn nhiên liệu do nhu cầu mua tích trữ tăng cao và tình trạng thiếu hụt đặc biệt nghiêm trọng tại các khu vực xa xôi. Chính phủ đã trình dự luật lên quốc hội nhằm tăng gấp đôi mức phạt đối với hành vi tăng giá xăng dầu bất hợp lý.

Một số quốc gia châu Á khác cũng đã xả dự trữ xăng và dầu diesel trong nước, đồng thời tạm thời nới lỏng các tiêu chuẩn chất lượng nhiên liệu nhằm tăng nguồn cung.

Trong đại dịch, nhu cầu sụt giảm mạnh khi nhiều nền kinh tế gần như đóng cửa vì lý do y tế khiến các nhà hoạch định chính sách phải tung ra các gói kích thích quy mô lớn. Nhưng hiện nay, Ngân hàng Dự trữ Australia đã hai lần tăng lãi suất trong năm nay, viện dẫn rủi ro năng lượng là yếu tố có thể thúc đẩy lạm phát và là lý do đưa lãi suất lên mức cao nhất trong 10 tháng vào tuần trước.

Các nhà đầu tư kỳ vọng Nhật Bản, Anh và châu Âu sẽ tăng lãi suất trong những tháng tới, trong khi áp lực đối với các nền kinh tế châu Á có thể còn lớn hơn khi đồng nội tệ suy yếu so với USD.

“Các ngân hàng trung ương đang đối mặt với bài toán chính sách kinh điển khi giá dầu đẩy lạm phát lên cao nhưng tăng trưởng kinh tế có thể suy yếu”, bà Jennifer McKeown, kinh tế trưởng toàn cầu tại Capital Economics, nhận định trong một báo cáo tuần trước.

“Phản ứng phù hợp phụ thuộc rất lớn vào nguyên nhân khiến giá dầu tăng, mức độ kéo dài của cú sốc, và liệu kỳ vọng lạm phát có bị ảnh hưởng hay không”, bà nói thêm.

Lan Anh