Châu Âu đối mặt 'hóa đơn' cháy rừng khổng lồ

Cháy rừng hoành hành tại Hy Lạp. Ảnh: Reuters

Riêng mùa hè 2026, thiệt hại kinh tế do cháy rừng tại châu Âu được ước tính khoảng 15,6-19,1 tỷ euro, tập trung chủ yếu ở Pháp, Tây Ban Nha và Hy Lạp.

Con số này chưa bao gồm đầy đủ chi phí phục hồi rừng, hạ tầng, nông nghiệp và những tổn thất kinh tế phát sinh sau khi đám cháy được dập tắt.

Tây Ban Nha là một trong những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Đến cuối tháng 7, khoảng 172.400ha rừng đã bị thiêu rụi.

Với chi phí chữa cháy ước tính 10.000-19.000 euro/ha, riêng hoạt động dập lửa có thể tiêu tốn 1,7-3,3 tỷ euro.

Đây mới là chi phí trực tiếp, chưa tính đến việc khôi phục những khu vực bị tàn phá. Sau khi lửa được khống chế, các khoản chi khác tiếp tục phát sinh.

Chính phủ phải hỗ trợ người dân sơ tán, khôi phục đường sá và các công trình thiết yếu, phục hồi rừng và đất nông nghiệp.

Những khu vực bị ảnh hưởng nặng cũng có thể mất nhiều năm mới trở lại hoạt động kinh tế bình thường.

Tác động của thời tiết cực đoan còn lan rộng ra ngoài những khu vực bị cháy. Nắng nóng và hạn hán làm giảm năng suất lao động, sản lượng nông nghiệp, gây sức ép lên hệ thống điện và ảnh hưởng hoạt động vận tải.

Tại các tuyến sông lớn như Rhine và Danube, mực nước xuống thấp có thể làm gián đoạn vận chuyển hàng hóa, từ đó ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất.

Một phân tích công bố đầu tháng 8 của Triodos Bank ước tính nắng nóng và thời tiết cực đoan mùa hè năm nay có thể khiến kinh tế EU thiệt hại khoảng 180 tỷ euro, tương đương gần 1% GDP.

Pháp được dự báo chịu tác động lớn nhất, với tăng trưởng GDP có thể giảm 1,4 điểm phần trăm.

Người dân cũng cảm nhận tác động qua giá cả. Hạn hán và nắng nóng làm giảm nguồn cung nông sản, trong khi chi phí sản xuất, vận chuyển và bảo quản tăng.

ECB từng ước tính đợt nắng nóng mùa hè năm 2025 có thể khiến giá thực phẩm chưa qua chế biến tại khu vực đồng euro tăng thêm 0,4-0,7 điểm phần trăm trong vòng một năm.

Theo Cơ quan Môi trường châu Âu, các hiện tượng thời tiết cực đoan đã gây khoảng 822 tỷ euro thiệt hại tại EU trong giai đoạn 1980-2024.

Tuy nhiên, chưa đến 20% số thiệt hại được bảo hiểm. Phần lớn chi phí vì vậy vẫn do người dân, doanh nghiệp và ngân sách nhà nước gánh chịu.

Bài toán chi trước hay trả sau

Áp lực này xuất hiện trong lúc nhiều chính phủ châu Âu đã phải cân đối ngân sách cho hàng loạt nhu cầu khác như quốc phòng, y tế, lương hưu và năng lượng.

Người dân bên ngôi nhà bị cháy rụi tại thị trấn Le Porge, miền tây nam nước Pháp. Ảnh: Reuters

Chi phí ứng phó với cháy rừng và các hiện tượng thời tiết cực đoan vì thế ngày càng trở thành một vấn đề tài chính công.

Nhưng cắt giảm đầu tư phòng ngừa có thể khiến hóa đơn về sau lớn hơn.

Ủy ban châu Âu (EC) ước tính EU cần khoảng 70 tỷ euro mỗi năm cho các biện pháp thích ứng với biến đổi khí hậu đến năm 2050, gồm nâng cấp cơ sở hạ tầng, hệ thống cấp nước, bảo vệ nông nghiệp và tăng khả năng chống chịu trước thời tiết cực đoan.

Đầu tư cho quản lý rừng và phòng cháy có thể giúp các nước giảm chi phí chữa cháy, hạn chế thiệt hại về người và tài sản, đồng thời rút ngắn thời gian phục hồi sau thiên tai.

Ủy viên Môi trường EU Jessika Roswall cho rằng các nước cần tăng đầu tư cho quản lý rừng và hệ sinh thái để giảm nguy cơ xảy ra những vụ cháy lớn.

Biến đổi khí hậu đang làm thời tiết nóng và khô trở nên khắc nghiệt hơn, khiến nguy cơ cháy rừng gia tăng tại nhiều khu vực.

Vì vậy, với châu Âu, bài toán hiện nay không chỉ là làm thế nào để dập tắt những đám cháy.

Các chính phủ còn phải tìm nguồn lực để phòng ngừa, thích ứng và giảm thiệt hại trong tương lai.

Chi cho khí hậu hôm nay có thể là cách giảm một hóa đơn lớn hơn cho ngân sách ngày mai.

(Tổng hợp)