Châu Âu ứng phó với nắng nóng kỷ lục

Những gì đang diễn ra tại châu Âu cũng là lời cảnh báo rõ ràng rằng, biến đổi khí hậu đang tác động ngày càng sâu rộng đến cuộc sống con người.

Người dân tránh nóng bên hệ thống phun sương ở Paris, Pháp. Ảnh: THX/TTXVN

Một suất xem phim miễn phí vào buổi chiều không phải là món quà hấp dẫn nhất trong mùa hè. Nhưng tại quận 10 ở Paris (Pháp), đó lại là cách chính quyền giúp người dân, nhất là người cao tuổi, trẻ nhỏ tránh khung giờ nắng nóng nguy hiểm bằng cách trú mát trong các rạp chiếu phim có điều hòa.

Đây chỉ là một trong nhiều giải pháp mà quận 10 đang áp dụng để ứng phó với đợt nắng nóng kỷ lục bao trùm châu Âu. Nhiều thành phố khác cũng khuyến khích người dân tìm đến thư viện, bảo tàng và các không gian công cộng được trang bị điều hòa để tránh nóng. Thành phố Lyon (Pháp) thậm chí miễn phí tham quan các bảo tàng công lập trong thời gian nhiệt độ tăng cao.

Ở Tây Ban Nha, thành phố Logronõ miễn phí vé vào các bể bơi công cộng trong suốt đợt nắng nóng, kéo dài thời gian hoạt động của các đài phun nước đến 23 giờ và vận hành thêm nhiều hệ thống phun sương tại các khu vực công cộng. Nhiều thành phố khác mở các “điểm tránh nóng” trong các tòa nhà công cộng được trang bị điều hòa để người dân tránh nóng.

Trong khi đó, Italia đã kích hoạt các biện pháp khẩn cấp khi nhiều thành phố ở miền Trung và miền Bắc được đưa vào tình trạng cảnh báo đỏ về thời tiết. Chính phủ cho phép doanh nghiệp tạm dừng hoặc cắt giảm các hoạt động ngoài trời khi nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn, đồng thời hỗ trợ chi trả trợ cấp cho người lao động phải nghỉ việc vì nắng nóng.

Những biện pháp ứng phó trên phần nào phản ánh mức độ nghiêm trọng của đợt nắng nóng đang bao trùm châu Âu. Theo các nhà khoa học, đây là đợt nắng nóng nghiêm trọng và lan rộng nhất từng được ghi nhận ở châu lục, đồng thời là dấu hiệu cho thấy tác động ngày càng rõ rệt của biến đổi khí hậu.

Trong 50 năm qua, khi nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng khoảng 1,1oC, xác suất xảy ra những đợt nắng nóng như hiện nay đã thay đổi đáng kể. Nhiều thủ đô châu Âu đã trải qua 3 ngày nóng nhất trong năm từng được ghi nhận. Riêng ngày 25-6 vừa qua, ước tính có ít nhất 100 triệu người châu Âu phải đối mặt với mức nhiệt trên ngưỡng 35oC.

Một nghiên cứu của Tổ chức World Weather Attribution (WWA) - mạng lưới các nhà khoa học quốc tế chuyên nghiên cứu mối liên hệ giữa biến đổi khí hậu và thời tiết cực đoan - cho thấy, gần một nửa trong số 850 thành phố lớn nhất châu Âu đang trải qua mức nhiệt cao nhất từ trước đến nay. Nhóm các nhà khoa học WWA đã sử dụng dữ liệu quan trắc kết hợp với dự báo thời tiết để phân tích giai đoạn nóng nhất kéo dài 3 ngày tại Tây Âu, khu vực hiện nằm dưới một “vòm nhiệt”. Kết quả cho thấy, biến đổi khí hậu là nguyên nhân chính khiến đợt nắng nóng trở nên khắc nghiệt.

Theo nhóm nghiên cứu, nếu hiện tượng tương tự xảy ra vào năm 2003, nhiệt độ sẽ thấp hơn khoảng 2oC; còn nếu quay trở lại năm 1976 - một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất lịch sử châu Âu, mức nhiệt sẽ thấp hơn khoảng 3,5oC. Đặc biệt, những đêm oi bức khiến người dân khó ngủ hiện nay có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 100 lần so với năm 2003.

Một nghiên cứu về đợt nắng nóng nhẹ hơn ở châu Âu vào năm 2024 cho thấy, tại 12 thành phố đã ghi nhận hơn 2.300 người tử vong trong vòng 3 ngày. Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 2/3 số ca tử vong này sẽ không xảy ra nếu không có biến đổi khí hậu.

Theo các chuyên gia, những sáng kiến như mở “điểm tránh nóng”, miễn phí bể bơi, phát vé xem phim... chỉ là các giải pháp thích ứng trước mắt nhằm giảm thiểu tác động của nắng nóng. Về lâu dài, chúng không thể thay thế những biện pháp xử lý tận gốc nguyên nhân của cuộc khủng hoảng khí hậu. Điều đó đòi hỏi các quốc gia phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi nhiên liệu hóa thạch, mở rộng sử dụng năng lượng sạch, bảo vệ rừng và đầu tư vào hạ tầng có khả năng chống chịu với khí hậu cực đoan. Nếu không, những gì châu Âu đang trải qua trong mùa hè năm nay có thể sớm trở thành “bình thường mới”, thay vì một hiện tượng thời tiết bất thường.