Châu Phi tăng cường tự chủ năng lượng

Africa Energy Indaba mở ra nhiều cơ hội đầu tư. (Ảnh: SA Profile)

Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng là chủ đề chính được Africa Energy Indaba 2026 diễn ra tại Nam Phi tập trung thảo luận nhằm giúp Lục địa Đen tự chủ hơn trong lĩnh vực quan trọng này.

AFRICA Energy Indaba 2026 diễn ra tại Nam Phi tập trung vào các chủ đề then chốt như tương lai hệ thống điện châu Phi, cơ chế huy động vốn cho hạ tầng năng lượng và cách xây dựng các dự án đủ sức hấp dẫn các nhà tài trợ, ngân hàng và quỹ đầu tư. Sự kiện này được giới chuyên môn đánh giá là “điểm hẹn chính sách và vốn” của ngành năng lượng châu Phi, nơi bộ trưởng, nhà điều hành lưới điện, định chế tài chính và doanh nghiệp cùng ngồi lại bàn về những dự án cụ thể, từ điện mặt trời, điện gió, khí-điện tới nâng cấp lưới truyền tải, phân phối.

Các phiên thảo luận chuyên đề về tài chính, các cuộc gặp kín giữa chủ dự án và nhà băng, cùng khu vực “deal room” giới thiệu dự án nhằm hình thành những cam kết đầu tư mới, đặc biệt trong bối cảnh nhiều quốc gia châu Phi đang thiếu điện trầm trọng nhưng khả năng vay nợ bị thu hẹp.

Dân số châu Phi đang tăng nhanh và nhu cầu năng lượng ngày càng lớn nhưng các nỗ lực mở rộng lưới điện vẫn không theo kịp nhu cầu thực tế. Theo Cơ quan Năng lượng châu Phi (Africa Energy Chamber - AEC), cuộc khủng hoảng năng lượng tại châu lục này đang ngày càng trầm trọng khi có gần 600 triệu người chưa được tiếp cận điện và mỗi năm thiếu khoảng 12,5 tỷ USD đầu tư để thu hẹp khoảng cách cung-cầu. Hiện châu Phi cần khoảng 15 tỷ USD/năm để mở rộng điện khí hóa, song thực tế mới chỉ thu hút được khoảng 2,5 tỷ USD.

Châu Phi chiếm khoảng 20% dân số thế giới nhưng chỉ thu hút 2% tổng vốn đầu tư toàn cầu cho năng lượng sạch, khiến khu vực Nam Sahara tiếp tục là nơi tập trung phần lớn dân số thế giới chưa có điện. Việc thu hẹp khoảng cách cung-cầu về năng lượng không chỉ là yêu cầu xã hội cấp thiết, mà còn là cơ hội đầu tư quy mô lớn ở châu Phi. Những doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia thị trường châu Phi sớm sẽ có cơ hội thu được nhiều lợi ích dài hạn, đồng thời góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa và tạo việc làm.

Tuy nhiên, châu Phi đang đối mặt tình trạng thiếu hụt tài chính nghiêm trọng cho phát triển hạ tầng, trong đó có hạ tầng năng lượng, trong bối cảnh nguồn viện trợ phát triển chính thức (ODA) suy giảm. Ủy viên Liên minh châu Phi (AU) phụ trách Cơ sở hạ tầng và Năng lượng, bà Lerato Dorothy Mataboge kêu gọi các quốc gia châu Phi tăng cường huy động nguồn lực trong nước nhằm bù đắp thiếu hụt tài chính cho các dự án hạ tầng.

Trong bối cảnh đó, Africa Energy Indaba 2026 không chỉ là một sự kiện chuyên ngành, mà còn là nơi phản ánh rõ mâu thuẫn mà nhiều nước châu Phi đang đối mặt: Vừa phải chứng minh cam kết với mục tiêu phát thải thấp để tiếp cận nguồn vốn quốc tế, vừa phải bảo đảm đủ điện cho tăng trưởng kinh tế và sinh hoạt của người dân.

Giới phân tích cho rằng việc khai thác khí đốt có trách nhiệm kết hợp với phát triển năng lượng tái tạo có thể giúp châu Phi bảo đảm điện cho các hộ gia đình và ngành công nghiệp, đồng thời hạn chế tác động tới phát thải toàn cầu. Là quốc gia chủ trì sự kiện Africa Energy Indaba 2026, Nam Phi phát đi thông điệp Pretoria muốn đứng ở tuyến đầu trong cuộc bàn thảo về an ninh năng lượng và chuyển dịch năng lượng ở châu lục.

THANH VÂN