Châu Phi và Khối Thịnh vượng chung thúc đẩy thực thi hiệp ước bảo vệ đại dương

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: Hồng Minh/TTXVN)

Ngày 16/6, tại Hội nghị “Đại dương của chúng ta” lần thứ 11 diễn ra ở Mombasa (Kenya), đại diện các quốc gia châu Phi và Khối Thịnh vượng chung đã cùng đưa ra lời kêu gọi khẩn cấp về việc nhanh chóng thực thi các hiệp ước quốc tế quan trọng nhằm bảo vệ vùng biển quốc tế, đồng thời cảnh báo rằng nhiều cam kết bảo tồn hiện nay vẫn chỉ dừng lại trên văn bản.

Đây là lần đầu tiên một quốc gia châu Phi đăng cai sự kiện thường niên này - một diễn đàn quan trọng để thảo luận về biến đổi khí hậu, đa dạng sinh học và ô nhiễm đại dương.

Theo phóng viên TTXVN tại châu Phi, phát biểu tại Hội nghị bàn tròn các Bộ trưởng Đại dương thuộc Khối Thịnh vượng chung, cựu Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nhấn mạnh “Hiệp ước Biển cả” (thỏa thuận về Đa dạng sinh học ngoài phạm vi quyền tài phán quốc gia), chính thức có hiệu lực từ tháng 1/2026 sau khi được 60 quốc gia phê chuẩn, là bước ngoặt pháp lý đầu tiên để thiết lập các khu vực bảo tồn trên vùng biển quốc tế.

Tuy nhiên, trước tiến độ thực thi vẫn còn quá chậm, ông Kerry cảnh báo: “Năm nay chúng ta đã bảo vệ được 10% đại dương. Điều đó đáng ghi nhận. Nhưng chỉ có 3% được bảo vệ ở mức độ cao hoặc toàn diện, trong khi phần còn lại chỉ là những đường kẻ trên bản đồ.”

Cựu Ngoại trưởng Mỹ kêu gọi các quốc gia chưa phê chuẩn hãy khẩn trương thực hiện, nhấn mạnh rằng các đội tàu đánh bắt công nghiệp vẫn đang khai thác tài nguyên một cách tự do. Theo các chuyên gia, mục tiêu cốt lõi của hiệp ước là hiện thực hóa cam kết toàn cầu về bảo vệ 30% diện tích đất liền và đại dương vào năm 2030.

Bộ trưởng Nội các phụ trách các vấn đề hàng hải của Kenya Hassan Joho khẳng định chính phủ các nước cần biến lời hứa thành hành động cụ thể để tạo ra kết quả có thể đo lường được. Ông lưu ý kể từ năm 2014, các hội nghị “Đại dương của chúng ta” đã ghi nhận hơn 2.900 cam kết với tổng giá trị hơn 169 tỷ USD, song thách thức hiện nay là quản lý hiệu quả các hệ sinh thái biển.

Với việc chiếm 36% phạm vi quyền tài phán đại dương thế giới và gần một nửa rạn san hô, 56 quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung đang gánh vác trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo vệ tài nguyên biển.

Bên cạnh bảo tồn, an ninh lương thực cũng là vấn đề trọng tâm tại hội nghị. Theo báo cáo “Tình trạng Thủy sản và Nuôi trồng Thủy sản Thế giới” do Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) công bố tại sự kiện, ngành nuôi trồng thủy sản toàn cầu đã vượt ngưỡng 100 triệu tấn vào năm 2024.

Mặc dù sản lượng thủy sản toàn cầu đang ở mức kỷ lục, nhưng khu vực châu Phi đang bị tụt hậu khi chỉ có 18% lượng cá đến từ các trang trại. Ông Manuel Barange, Giám đốc bộ phận thủy sản của FAO, nhấn mạnh khu vực phía Nam sa mạc Sahara của châu Phi cần tăng sản lượng cá 68% từ nay đến năm 2050 để bắt kịp tốc độ tăng dân số.

Ông khẳng định: “Nuôi trồng thủy sản thực sự có thể là một bước ngoặt. Nếu chúng ta phát triển được ngành này ở châu Phi, sẽ có rất nhiều cơ hội.” Tuy nhiên, điều này đòi hỏi các chính phủ phải khẩn trương hoàn thiện khung pháp lý và chính sách ưu đãi để thu hút đầu tư.

Biến đổi khí hậu tiếp tục là thách thức lớn nhất đối với quản trị đại dương khi báo cáo của FAO chỉ ra rằng chỉ có 62% nghề cá toàn cầu được khai thác bền vững. Các đại biểu tham dự hội nghị khẳng định những tháng tới sẽ đóng vai trò quyết định trong việc biến các hiệp ước bảo tồn từ những cam kết quốc tế trên giấy tờ trở thành công cụ thực tiễn giúp cứu vãn đại dương và đảm bảo sinh kế cho hàng triệu người./.