Chế độ ăn Keto - liệu pháp dinh dưỡng cho bệnh nhân động kinh kháng thuốc

Trong các chiến lược điều trị không dùng thuốc, chế độ ăn keto là một phương pháp điều trị đã được áp dụng phổ biến hơn 100 năm trên thế giới, đặc biệt ở đối tượng trẻ em mắc động kinh kháng thuốc, có hiệu quả giảm giật trong hành trình điều trị và kiểm soát cơn động kinh.

TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) - phát biểu tại buổi tập huấn.

Chế độ ăn keto trong điều trị động kinh kháng thuốc

Chế độ ăn keto là phương pháp dinh dưỡng được thiết kế với hàm lượng chất béo rất cao, lượng protein vừa đủ và carbohydrate ở mức rất thấp. Mục tiêu của chế độ ăn này là tạo ra một trạng thái chuyển hóa đặc biệt trong cơ thể gọi là ketosis, từ đó tác động tích cực đến hoạt động điện học của não bộ và giúp giảm tần suất các cơn động kinh.

TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM), cho biết: “Nhiều nghiên cứu đã ghi nhận hiệu quả của chế độ ăn keto trong kiểm soát cơn động kinh, đặc biệt ở những bệnh nhi không còn đáp ứng với điều trị bằng thuốc. Theo đó, chế độ ăn keto có thể giúp giảm ít nhất 50% số cơn co giật ở nhiều bệnh nhân, và khoảng 10% trường hợp có thể đạt trạng thái không còn cơn giật.”

Hiện nay, chế độ ăn keto có thể được áp dụng dưới nhiều hình thức khác nhau. Thứ nhất là chế độ ăn keto từ thực phẩm, được xây dựng bằng cách kết hợp các loại thực phẩm thông thường với nguyên liệu giàu chất béo, hoặc pha chế từ các công thức giàu chất béo kết hợp với sữa và các thành phần dinh dưỡng khác nhằm đạt được tỷ lệ dinh dưỡng phù hợp với chế độ keto.

Thứ hai là thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt hoặc thực phẩm dinh dưỡng y học keto dạng uống liền. Đây là các công thức keto được thiết kế sẵn với tỷ lệ dinh dưỡng chính xác, giúp đảm bảo đạt được tỷ lệ keto mục tiêu theo yêu cầu điều trị. Các sản phẩm này đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ tác dụng phụ, hỗ trợ người bệnh tuân thủ chế độ ăn tốt hơn, đồng thời mang lại sự thuận tiện cho cả người bệnh và người chăm sóc trong quá trình sử dụng.

Bên cạnh đó, TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu cũng chia sẻ các bằng chứng cho thấy “Công thức keto – một dạng thực phẩm dinh dưỡng y học – đã cho thấy hiệu quả và khả năng dung nạp tốt ở trẻ em mắc động kinh kháng thuốc. Các công thức keto có thể cải thiện khả năng kiểm soát cơn co giật nhờ giúp người bệnh tuân thủ chế độ ăn tốt hơn, dễ sử dụng hơn và giảm sai sót trong quá trình chuẩn bị bữa ăn”.

TS.BS Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM), chia sẻ kinh nghiệm triển khai chế độ ăn keto tại Bệnh viện.

Ở người trưởng thành, các nghiên cứu cũng cho thấy chế độ ăn keto mang lại hiệu quả đáng kể trong kiểm soát động kinh. Cụ thể, chế độ ăn keto cổ điển có thể giúp giảm từ 50% trở lên số cơn co giật ở khoảng 22–70% người bệnh.

Cán bộ y tế khoa Nhi, khoa Thần Kinh, khoa Dinh dưỡng tại các bệnh viện khu vực phía Nam dự buổi tập huấn.

Trong thực hành lâm sàng, các hình thức của chế độ ăn keto có thể được sử dụng linh hoạt, tùy thuộc vào tình trạng dinh dưỡng, đặc điểm bệnh lý cũng như khả năng tuân thủ của người bệnh. Việc lựa chọn và phối hợp các phương pháp cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế để đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn cho người bệnh.

Một số món ăn keto.

Triển vọng điều trị của chế độ ăn keto

TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) - cho biết,nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ dinh dưỡng keto có thể hỗ trợ kiểm soát cơn động kinh, đặc biệt ở những bệnh nhân kháng thuốc, nhất là trẻ em. Tuy nhiên, việc áp dụng chế độ này không hề đơn giản. Không phải cứ giảm tinh bột và tăng chất béo là có thể thực hiện được. Nếu thực hiện không đúng, bệnh nhân có thể gặp nhiều tác dụng phụ như sỏi thận, thiếu vi chất dinh dưỡng, rối loạn chuyển hóa… Chính vì vậy, chúng ta cần có hướng dẫn cụ thể, cần đào tạo và tập huấn để các cán bộ y tế nắm vững phương pháp này.

Bên cạnh hiệu quả trong việc giảm tần suất hoặc giúp ngừng các cơn động kinh, chế độ ăn keto còn mở ra triển vọng giảm liều hoặc thậm chí ngưng sử dụng thuốc chống động kinh ở một số bệnh nhân. Điều này góp phần giảm gánh nặng kinh tế cũng như hạn chế các tác dụng phụ liên quan đến việc dùng thuốc kéo dài. Việc áp dụng chế độ ăn keto theo hình thức kết hợp giữa bữa ăn keto và thực phẩm dinh dưỡng y học keto dạng uống liền cũng được ghi nhận có thể cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Nhằm góp phần đưa chế độ ăn keto đến gần hơn với bệnh nhân động kinh, Công ty Ajinomoto Việt Nam đã phối hợp cùng các chuyên gia dinh dưỡng và Khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Nhi Đồng 2 phát triển “Bộ Thực đơn keto” gồm các món ăn giàu chất béo, đảm bảo đúng tỷ lệ keto nhưng vẫn ngon miệng.

Đây là tài liệu tham khảo quan trọng dành cho bác sĩ điều trị, chuyên gia thần kinh, chuyên gia dinh dưỡng cũng như bệnh nhân và người nhà. Bộ thực đơn giúp người bệnh hình dung rõ hơn về chế độ ăn keto trong thực tế, đồng thời cung cấp các công thức, bí quyết và giải pháp chuẩn bị bữa ăn phù hợp, từ đó hỗ trợ bệnh nhân duy trì phương pháp điều trị này một cách dễ dàng và thuận tiện hơn.

Bên cạnh đó, Ajinomoto Việt Nam cũng đang tổ chức các lớp hướng dẫn nấu thực đơn keto miễn phí dành cho bệnh nhân động kinh kháng thuốc và người nhà. Tại các lớp học này, người tham dự được cung cấp kiến thức và kỹ thuật chế biến các món ăn keto đúng chỉ định nhưng vẫn đảm bảo hương vị. Ngoài ra, người tham dự còn có cơ hội trực tiếp thực hành cùng chuyên gia ẩm thực của Ajinomoto Việt Nam để chế biến và trải nghiệm các món ăn keto.

Cán bộ y tế tham khảo thực đơn keto tại buổi tập huấn.

Việc mở rộng sang lĩnh vực dinh dưỡng y học chuyên biệt thể hiện nỗ lực của Ajinomoto Việt Nam trong việc góp phần giải quyết các vấn đề về thực phẩm và sức khỏe cộng đồng. Trước đó, doanh nghiệp đã triển khai nhiều sáng kiến dinh dưỡng như “Dự án Bữa ăn học đường” và “Chương trình Dinh dưỡng Bà mẹ và Trẻ em”.

Dự án Bữa ăn học đường được triển khai cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo và Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), mang lại lợi ích cho hơn 4.300 trường tiểu học với khoảng 2,2 triệu học sinh mỗi năm. Trong khi đó, Chương trình Dinh dưỡng Bà mẹ và Trẻ em, phối hợp với Cục Bà mẹ – Trẻ em và Viện Dinh dưỡng Quốc gia (Bộ Y tế), đang được triển khai trên toàn quốc, với hơn 22.000 cán bộ y tế và hơn 2 triệu bà mẹ sử dụng Phần mềm thực đơn dinh dưỡng của chương trình.

Thông qua các hoạt động này, Ajinomoto Việt Nam hướng đến hiện thực hóa Mục đích tồn tại “Góp phần mang đến sức khỏe và hạnh phúc cho người dân và xã hội Việt Nam thông qua việc cung cấp những sản phẩm chất lượng và sáng kiến có giá trị với nền tảng “Khoa học về Axit amin” (“AminoScience”)”.

Hà An