Chi phí 'nuôi' xe điện và xe xăng: Đâu mới là lựa chọn tối ưu ngân sách?

Nếu giá niêm yết ban đầu chỉ là "bề nổi của tảng băng", thì chi phí nhiên liệu, bảo dưỡng và độ khấu hao mới là yếu tố quyết định độ "dày" ví tiền của chủ xe. Sau hàng chục nghìn kilomet di chuyển, khoảng cách chi phí giữa xe điện và xe xăng diễn ra như thế nào?

Thị trường ô tô Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ khi các dòng xe thuần điện ngày càng xuất hiện phổ biến trên đường phố.

Nếu như trước đây, người tiêu dùng chọn xe chủ yếu dựa trên thương hiệu, kiểu dáng hay giá bán niêm yết ban đầu, thì hiện nay, "chi phí sử dụng dài hạn" mới là bài toán then chốt quyết định quyết định xuống tiền.

Cùng một phân khúc giá khi lăn bánh, liệu xe điện hay xe xăng sẽ tối ưu ngân sách tốt hơn sau từ 3 đến 5 năm vận hành?

Chi phí nhiên liệu: Sự khác biệt rõ nét theo thời gian

Nhiên liệu luôn là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn nhất trong quá trình vận hành xe hàng ngày. Với xe sử dụng động cơ đốt trong, chi phí này chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi sự biến động của giá xăng dầu trên thị trường. Trung bình một chiếc xe xăng phân khúc B hoặc C tiêu thụ khoảng 7 - 9 lít xăng cho 100 km đường hỗn hợp. Tính theo mức giá xăng trung bình, người lái phải chi trả khoảng 1.800 - 2.200 đồng cho mỗi km di chuyển.

Trong khi đó, xe điện mang lại ưu thế vượt trội về hiệu suất năng lượng. Mức tiêu thụ điện trung bình của các dòng xe điện phổ thông rơi vào khoảng 12 - 16 kWh/100 km. Ngay cả khi sạc tại các trụ sạc công cộng theo giá điện sinh hoạt bậc cao, chi phí di chuyển thực tế chỉ dao động từ 500 - 800 đồng/km. Đối với những chủ xe có điều kiện lắp bộ sạc tại nhà và tận dụng khung giờ thấp điểm, con số này còn giảm xuống đáng kể.

Sau khoảng 3 năm sử dụng với quãng đường trung bình 50.000 km, tổng tiền xăng có thể chạm mốc 90 - 110 triệu đồng. Trong khi đó, chủ xe điện chỉ tốn khoảng 25 - 40 triệu đồng tiền điện. Khoảng chênh lệch hàng chục triệu đồng này là điểm tựa kinh tế rất lớn cho những người thường xuyên di chuyển nhiều.

Ảnh minh họa

Chi phí bảo dưỡng và sửa chữa định kỳ

Sự khác biệt về cấu tạo cơ khí giữa hai loại phương tiện tạo nên khoảng cách rõ rệt trong hóa đơn dịch vụ tại các đại lý. Động cơ đốt trong bao gồm hàng trăm chi tiết chuyển động phức tạp, đòi hỏi phải thay dầu nhớt, lọc dầu, lọc gió, bugi, dây curoa và nước làm mát định kỳ sau mỗi 5.000 - 10.000 km. Chi phí bảo dưỡng cộng dồn của xe xăng sau 5 năm thường rơi vào khoảng 25 - 40 triệu đồng, chưa kể các khoản sửa chữa lớn khi các chi tiết bước vào giai đoạn hao mòn tự nhiên.

Ngược lại, hệ truyền động của xe điện tối giản hơn rất nhiều khi không có hộp số nhiều cấp, không dùng dầu động cơ và hệ thống xả. Các hạng mục bảo dưỡng của xe điện chủ yếu dừng lại ở việc kiểm tra hệ thống phanh, thay lọc gió điều hòa, bổ sung nước rửa kính và cập nhật phần mềm. Nhờ công nghệ phanh tái tạo năng lượng, má phanh trên xe điện cũng ít bị hao mòn hơn so với xe xăng. Tính chung sau vài năm vận hành, chi phí bảo dưỡng xe điện thường chỉ bằng khoảng 30% - 50% so với xe xăng cùng tầm giá.

Khấu hao tài sản và rủi ro thay thế pin

Dù chiếm ưu thế tuyệt đối về chi phí vận hành lẫn bảo dưỡng, xe điện lại khiến không ít người dùng băn khoăn ở bài toán khấu hao và độ bền của bộ pin, linh kiện đắt giá nhất trên xe.

Xe xăng có ưu thế về tính ổn định trên thị trường xe cũ. Nhờ hạ tầng cây xăng phủ khắp cùng tâm lý tiêu dùng truyền thống, mức độ trượt giá của xe xăng tương đối dự đoán được, trung bình mất khoảng 20% - 30% giá trị sau 3 năm đầu sử dụng.

Đối với xe điện, giá trị còn lại phụ thuộc rất lớn vào tình trạng sức khỏe của pin. Dù các nhà sản xuất hiện nay đều áp dụng chính sách bảo hành pin dài hạn từ 7 đến 10 năm, tâm lý lo ngại chi phí thay pin đắt đỏ sau khi hết bảo hành vẫn khiến tốc độ mất giá của xe điện trên thị trường xe cũ nhỉnh hơn. Tuy nhiên, chính sách cho thuê pin hoặc các gói cam kết thu mua lại xe cũ từ một số hãng xe nội địa đang dần giải tỏa rào cản này, giúp cân bằng lại bài toán tài chính cho người dùng.

Tổng kết bài toán chi phí sau vài năm vận hành

Xét một cách tổng thể, nếu chỉ nhìn vào mức giá niêm yết ban đầu, xe điện và xe xăng có thể không có sự chênh lệch quá lớn. Nhưng khi đặt lên bàn cân kinh tế sau 3 đến 5 năm sử dụng, xe điện chứng minh được năng lực tiết kiệm tài chính ấn tượng nhờ chi phí sạc rẻ và lịch bảo dưỡng đơn giản. Tổng số tiền tiết kiệm được từ nhiên liệu và bảo dưỡng hoàn toàn có thể bù đắp cho phần chi phí khấu hao tài sản.

Tuy nhiên, lựa chọn phương tiện nào vẫn phụ thuộc vào nhu cầu thực tế của từng cá nhân. Xe điện là bài toán kinh tế thông minh cho những ai di chuyển hàng ngày trong đô thị, có chỗ sạc tiện lợi tại nhà hoặc khu vực sinh sống. Trong khi đó, xe xăng vẫn duy trì lợi thế linh hoạt cho những người thường xuyên đi công tác xa, di chuyển ở các khu vực hạ tầng trạm sạc chưa phát triển đầy đủ.