Chi phí ô tô tăng cao, Mỹ có bỏ lỡ thời kỳ hoàng kim của xe điện?

Slate, một công ty khởi nghiệp về xe điện, sản xuất xe tải và SUV chạy điện đang được chú ý tại Mỹ. Ảnh: Getty Images.

Mới đây, một công ty khởi nghiệp xe điện có trụ sở tại Detroit đã ra mắt thị trường – Slate Auto, một liên doanh được tỷ phú Jeff Bezos hậu thuẫn, cung cấp một thứ mà người mua ở Mỹ hiếm khi thấy hiện nay – một chiếc xe bán tải được quảng cáo là “giá cả phải chăng”.

Giá cơ bản 24.950 USD khiến nó trở thành một trong những chiếc ô tô có giá thấp nhất trên thị trường Mỹ và gần bằng một nửa giá của một chiếc xe mới trung bình. Nhưng khi Mỹ phải đối mặt với chi phí ô tô tăng mạnh, ngay cả Slate cũng có thể bị tụt hậu trong quá trình chuyển đổi xe điện (EV) toàn cầu. Ngành công nghiệp xe điện toàn cầu đang bước vào thời kỳ hoàng kim được thúc đẩy bởi những chiếc xe giá rẻ của Trung Quốc, có thể mua với giá chỉ từ 10.000 USD.

Khoảng 20% số xe mới bán ra trong tháng 12 năm ngoái tại Anh là xe sản xuất tại Trung Quốc, cũng như 12% số xe bán ra trong cả năm ngoái. Xe Trung Quốc cũng chiếm khoảng 6,4% doanh số bán hàng của Liên minh châu Âu, bất chấp chương trình thuế quan mới. Xe Trung Quốc trong khi đó không được phép bán tại Mỹ.

Sự chuyển dịch của ngành công nghiệp ô tô Mỹ trở nên phức tạp hơn do sự thay đổi về chính trị và nhu cầu của người tiêu dùng. Người mua Mỹ đang hướng tới những chiếc xe lớn hơn với đầy đủ các tính năng hiện đại, vì vậy việc các nhà sản xuất ô tô trong nước sản xuất những chiếc xe đó là điều hợp lý.

Nhưng những người ủng hộ xe điện cho rằng Mỹ đang nhường lại một phần đáng kể thị trường quan trọng này cho Trung Quốc. Mặc dù Slate là một bước đi đúng hướng, nhưng nếu không làm nhiều hơn nữa có thể dẫn đến những hậu quả về kinh tế và an ninh quốc gia, theo Dan Krassner, giám đốc điều hành của Liên minh việc làm xe điện Mỹ, cho hay.

“Chúng ta không thể giao toàn bộ ngành công nghiệp ô tô cho Bắc Kinh”, Krassner nói. “Xe điện là giải thưởng sản xuất lớn của thế kỷ này, và Mỹ phải quay trở lại cuộc đua”.

Slate bắt đầu nhận đặt trước vào tuần trước và có thể giúp đáp ứng nhu cầu trên thị trường nội địa. Theo phân tích của Edmunds, chưa đến 5% xe mới tại Mỹ được bán với giá 25.000 USD trở xuống vào năm ngoái, giảm so với gần 21% năm 2019. Trong cùng khoảng thời gian đó, giá trị giao dịch trung bình của một chiếc xe mới đã tăng khoảng 11.000 USD lên 48.402 USD.

Xe bán tải Slate là một trong tám mẫu xe mới tại Mỹ có giá dưới 25.000 USD. So sánh với Trung Quốc, nơi có hơn 200 mẫu xe điện và xe hybrid trong cùng tầm giá, theo nhà phân tích ngành DCar.

Chiếc xe bán tải Slate hai chỗ ngồi với giá dưới 25.000 USD thực tế không có nhiều tiện nghi – nó được trang bị cửa sổ quay tay, không có dàn âm thanh, không có loa, không có đèn chiếu sáng nội thất, giá đỡ điện thoại thông minh trên bảng điều khiển thay vì hệ thống định vị, và hệ thống kiểm soát hành trình tiêu chuẩn thay vì hệ thống thích ứng. Chiếc xe bán tải Slate có phạm vi hoạt động ước tính khoảng 205 dặm (khoảng 480 km), và kích thước nhỏ gọn – hãy nghĩ đến những chiếc Ford Ranger và các loại xe bán tải khác từ những năm 1980. Với chiều dài 14,5 feet (khoảng 4,3 mét), nó còn ngắn hơn cả một chiếc Corolla.

Hơn nữa, mức giá 24.950 USD chỉ là giá khởi điểm của một chiếc Slate, và công ty còn cung cấp một loạt các phụ kiện in 3D, hệ thống âm thanh, chìa khóa điều khiển từ xa và một phụ kiện bổ sung giúp chuyển đổi nó thành một chiếc SUV năm chỗ ngồi. Khách hàng cũng có thể trả thêm tiền để dán decal thay vì sơn, điều này giúp nhà máy của công ty không cần phải có xưởng sơn.

Nhưng việc lựa chọn những tính năng cơ bản đó nhanh chóng đẩy giá lên cao. Jessica Caldwell, giám đốc điều hành bộ phận Phân tích thị trường của Edmunds, ví Slate như một hãng hàng không giá rẻ, cung cấp vé máy bay giá rẻ, nhưng các dịch vụ bổ sung giúp chuyến bay dễ chịu hơn lại nhanh chóng làm tăng giá thành. Do đó, bà tỏ ra hoài nghi về khả năng thành công của cách tiếp cận này tại thị trường Mỹ.

“Tôi không nghĩ họ chọn phiên bản rút gọn vì các tính năng, tiện nghi và công nghệ, đó là một phần lý do khiến giá xe ở Mỹ bị thổi phồng, bởi vì người Mỹ muốn tất cả các tính năng bổ sung”, Caldwell nói.

Hãy so sánh điều đó với BYD của Trung Quốc, so với Slate, hãng này cung cấp các mẫu xe được trang bị đầy đủ các tính năng như hỗ trợ lái xe với giá chỉ bằng khoảng 1/3. Các mẫu xe cao cấp của BYD, có giá niêm yết dưới 15.000 USD, có phạm vi hoạt động 314 dặm. BYD đang đặt mục tiêu trở thành nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới trong vòng 5 năm và hiện đã sản xuất nhiều xe điện hơn Tesla.

Hơn nữa, Caldwell cho biết, có sự khác biệt rất lớn về quan điểm giữa người tiêu dùng Mỹ và toàn cầu. Một phần lý do khiến cuộc cách mạng xe điện giá rẻ có thể chưa phát triển mạnh ở đây là vì Mỹ là nơi khai sinh ra ngành công nghiệp ô tô, với nền văn hóa xe hơi lâu đời ưa chuộng những chiếc xe lớn, mạnh mẽ, chạy bằng xăng.

Các thị trường mới nổi ở Trung Quốc có rất nhiều người mua xe lần đầu, những người cởi mở hơn với ý tưởng rằng một chiếc xe có thể nhỏ gọn, tiện dụng và giá rẻ. Trong khi đó, người châu Âu lại quen với việc mua những chiếc xe nhỏ hơn.

Điều này tạo ra hai thị trường rất khác nhau. Tuy nhiên, người mua ở Mỹ không thể tiếp cận được các mẫu xe BYD, hoặc các loại xe điện khác có giá dưới 10.000 USD. Có thể nếu một chiếc xe như vậy được bán ở Mỹ, nó sẽ rất thành công.