Chỉ số đổi mới sáng tạo của Thủ đô từ lĩnh vực Văn hóa - Bài 1: Đổi mới nhìn từ 'Thành phố sáng tạo của UNESCO'

THỂ THAO VÀ VĂN HÓA - LONGFORM

LỜI TÒA SOẠN

Theo công bố của Bộ Khoa học và Công nghệ, Thủ đô Hà Nội dẫn đầu cả nước về Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương PII năm 2026, giữ vị trí thứ nhất trong năm thứ tư liên tiếp. Tiếp theo là TP HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Huế, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Tây Ninh và Hưng Yên...

Trong các yếu tố góp phần để Thủ đô Hà Nội dẫn đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương năm 2026 không thể không kể tới sự đóng góp của lĩnh vực văn hóa, du lịch, giải trí... Sự đổi mới sáng tạo này là yêu cầu tất yếu trong quá trình phát toàn diện của Thủ đô, đồng thời là con số cụ thể hóa quyết tâm thực hiện thắng lợi Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia của Bộ Chính trị của Hà Nội

Cùng Thể thao và Văn hóa nhìn lại những đổi mới sáng tạo của ngành công ngiệp Văn hóa, di sản, nghệ thuật, biểu diễn, giải trí, du lịch... của Hà Nội trong thời gian qua.

BÀI 1

ĐỔI MỚI NHÌN TỪ“THÀNH PHỐ SÁNG TẠO CỦA UNESCO”

Xét theo các trụ cột, Hà Nội đứng đầu về chỉ số "Vốn con người và Nghiên cứu và Phát triển" và "Trình độ phát triển của thị trường", Hà Nội đứng đầu về "Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ".

Hà Nội - Thành phố sáng tạo văn hóa

Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương được xây dựng trên cơ sở dữ liệu thu thập từ hai nguồn chính. Nguồn thứ nhất từ số liệu thống kê, quản lý nhà nước được công bố chính thức từ các Bộ, cơ quan quản lí nhà nước, tổ chức ở trung ương. Nguồn thứ hai do các địa phương thu thập và cung cấp, kèm theo các tài liệu minh chứng.

PII 2026 có 52 chỉ số thành phần thuộc bảy trụ cột. Năm trụ cột đầu vào gồm: thể chế; vốn con người và nghiên cứu; cơ sở hạ tầng; trình độ phát triển của thị trường; trình độ phát triển của doanh nghiệp. Hai trụ cột đầu ra là sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ; tác động. Năm 2026, Hà Nội dẫn đầu 18/52 chỉ số thành phần, nhiều nhất trong số 34 địa phương được đánh giá. Các chỉ số Hà Nội đứng đầu tập trung ở những yếu tố gắn với năng lực nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo như nhân lực nghiên cứu và phát triển R&D, chi cho nhân lực nghiên cứu và phát triển, số tổ chức khoa học và công nghệ, tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động R&D và tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo.

KẾT QUẢ CHỈ SỐ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CẤP ĐỊA PHƯƠNG (PII) NĂM 2026Đóng/Mở

THỨ HẠNG1

ĐỊA PHƯƠNGTP. Hà Nội

ĐIỂM PII63.80

THỨ HẠNG2

ĐỊA PHƯƠNGTP. HCM

ĐIỂM PII58.30

THỨ HẠNG3

ĐỊA PHƯƠNGTP. Hải Phòng

ĐIỂM PII56.33

THỨ HẠNG4

ĐỊA PHƯƠNGTP. Quảng Ninh

ĐIỂM PII55.24

THỨ HẠNG5

ĐỊA PHƯƠNGTP. Bắc Ninh

ĐIỂM PII50.96

THỨ HẠNG6

ĐỊA PHƯƠNGTP. Huế

ĐIỂM PII48.47

THỨ HẠNG7

ĐỊA PHƯƠNGTP. Đà Nẵng

ĐIỂM PII48.17

THỨ HẠNG8

ĐỊA PHƯƠNGThái Nguyên

ĐIỂM PII47.81

THỨ HẠNG9

ĐỊA PHƯƠNGTây Ninh

ĐIỂM PII46.78

THỨ HẠNG10

ĐỊA PHƯƠNGHưng Yên

ĐIỂM PII46.72

THỨ HẠNG11

ĐỊA PHƯƠNGPhú Thọ

ĐIỂM PII46.49

THỨ HẠNG12

ĐỊA PHƯƠNGKhánh Hòa

ĐIỂM PII45.41

THỨ HẠNG13

ĐỊA PHƯƠNGTP. Đồng Nai

ĐIỂM PII44.60

THỨ HẠNG14

ĐỊA PHƯƠNGNinh Bình

ĐIỂM PII44.06

THỨ HẠNG15

ĐỊA PHƯƠNGTP. Cần Thơ

ĐIỂM PII43.13

THỨ HẠNG16

ĐỊA PHƯƠNGThanh Hóa

ĐIỂM PII41.36

THỨ HẠNG17

ĐỊA PHƯƠNGLâm Đồng

ĐIỂM PII38.55

THỨ HẠNG18

ĐỊA PHƯƠNGNghệ An

ĐIỂM PII35.77

THỨ HẠNG19

ĐỊA PHƯƠNGĐồng Tháp

ĐIỂM PII35.65

THỨ HẠNG20

ĐỊA PHƯƠNGQuảng Ngãi

ĐIỂM PII35.16

THỨ HẠNG21

ĐỊA PHƯƠNGVĩnh Long

ĐIỂM PII35.06

THỨ HẠNG22

ĐỊA PHƯƠNGLào Cai

ĐIỂM PII34.55

THỨ HẠNG23

ĐỊA PHƯƠNGGia Lai

ĐIỂM PII34.30

THỨ HẠNG24

ĐỊA PHƯƠNGĐắk Lắk

ĐIỂM PII33.66

THỨ HẠNG25

ĐỊA PHƯƠNGHà Tĩnh

ĐIỂM PII33.59

THỨ HẠNG26

ĐỊA PHƯƠNGQuảng Trị

ĐIỂM PII32.91

THỨ HẠNG27

ĐỊA PHƯƠNGAn Giang

ĐIỂM PII32.22

THỨ HẠNG28

ĐỊA PHƯƠNGLạng Sơn

ĐIỂM PII29.69

THỨ HẠNG29

ĐỊA PHƯƠNGCà Mau

ĐIỂM PII29.44

THỨ HẠNG30

ĐỊA PHƯƠNGLai Châu

ĐIỂM PII29.33

THỨ HẠNG31

ĐỊA PHƯƠNGSơn La

ĐIỂM PII27.70

THỨ HẠNG32

ĐỊA PHƯƠNGTuyên Quang

ĐIỂM PII26.81

THỨ HẠNG33

ĐỊA PHƯƠNGĐiện Biên

ĐIỂM PII26.56

THỨ HẠNG34

ĐỊA PHƯƠNGCao Bằng

ĐIỂM PII21.22

Hà Nội dẫn đầu PII 2026 với 63,80 điểm.

Hà Nội cũng dẫn đầu ở nhiều chỉ số đầu ra liên quan đến tài sản trí tuệ như sáng chế, giải pháp hữu ích, nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, cùng một số chỉ số về phát triển con người.

Xét theo các trụ cột, Hà Nội đứng đầu về chỉ số "Vốn con người và Nghiên cứu và Phát triển" và "Trình độ phát triển của thị trường", Hà Nội đứng đầu về "Sản phẩm tri thức, sáng tạo và công nghệ". Những kết quả này cho thấy lợi thế của Hà Nội được thể hiện ở cả năng lực tạo ra các điều kiện cho đổi mới sáng tạo và khả năng chuyển hóa các nguồn lực đó thành kết quả cụ thể.

“

Thành tích dẫn đầu Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương là kết quả của một quá trình chuyển đổi tư duy và hành động rõ nét của Hà Nội. Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Hà Nội đã xác định khoa học công nghệ không còn là lĩnh vực hỗ trợ, mà phải trở thành động lực trực tiếp nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và hình thành mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô.

Trong lĩnh vực Văn hóa, thực tiễn, từ khi Hà Nội tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO năm 2019, không khí các sự kiện sáng tạo đã tràn ngập Thủ đô.

Thành phố sáng tạo của UNESCO với tôn chỉ hướng tới thúc đẩy “nguồn lực văn hóa” và “sáng tạo văn hóa” làm nền tảng cho quá trình phát triển đô thị một cách bền vững. Có 7 lĩnh vực sáng tạo được xác định để UNESCO xét ghi danh, tham gia mạng lưới, gồm: Thủ công mỹ nghệ và nghệ thuật dân gian, thiết kế, điện ảnh, ẩm thực, văn học, nghệ thuật truyền thông đa phương tiện và âm nhạc. Hà Nội lựa chọn lĩnh vực thiết kế làm điều kiện ứng cử bởi đây là mảng có độ bao phủ rộng, liên quan mật thiết tới các lĩnh vực còn lại, sẽ thể hiện được đa dạng tiềm năng, thế mạnh của Hà Nội trong phát huy sức sáng tạo.

Biểu trưng chào mừng 1010 năm Thăng Long - Hà Nội. Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Là nơi sẽ thí điểm những ý tưởng và thực tiễn đổi mới, Hà Nội cũng như các Thành phố sáng tạo của UNESCO mang đến những đóng góp thực tế nhằm đạt được các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs) của Liên hợp quốc thông qua tư duy và hành động đổi mới. Thông qua cam kết của mình, Thành phố sáng tạo của UNESCO theo đuổi nỗ lực phát triển bền vững, qua đó đem tới lợi ích trực tiếp cho cộng đồng dân cư trong đô thị.

Ngọn hải đăng về đổi mới sáng tạo trong công nghiệp văn hóa

Từ sự chuyển biến trong chính sách đến thực tiễn sinh động, Hà Nội hôm nay đã thực sự khẳng định được vị thế lá cờ đầu, là ngọn hải đăng về đổi mới sáng tạo trong ngành công nghiệp văn hóa của cả nước.

Hà Nội đẩy mạnh đầu tư phát triển toàn diện các ngành công nghiệp văn hóa của Thủ đô cả về quy mô, chất lượng sản phẩm, dịch vụ và thị trường, đảm bảo phát triển bền vững, trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, có tốc độ, tỷ trọng, giá trị gia tăng cao; hoạt động có tính chuyên nghiệp, với kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại: dịch vụ, sản phẩm văn hóa đa dạng, có chất lượng, có thương hiệu, đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ của người dân trong nước, thúc đẩy phát triển du lịch và xuất khẩu.

Dàn nhạc giao hưởng Mặt trời giao lưu cùng học sinh Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam góp phần làm phong phú các hoạt động ngoại khóa, trải nghiệm thú vị về văn hóa, nghệ thuật của học sinh nhà trường

Đặc biệt, Thủ đô tập trung đầu tư phát triển một số lĩnh vực giàu tiềm năng lợi thế của như Du lịch văn hóa, Nghệ thuật biểu diễn, Thủ công mỹ nghệ, Thiết kế, Quảng cảo, Mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, Điện ảnh, Thời trang, Ẩm thực, Phần mềm và các trò chơi giải trí, Xuất bản...

Hà Nội đi đầu trong đổi mới hoạt động thiết chế nhà văn hóa cơ sở, Hà Nội đổi mới hoạt động xuất bản, phát triển thư viện số, số hóa di sản, số hóa du lịch, các điểm đến kết nối dữ liệu đồng bộ với hệ thống quản lý của Thành phố và quốc gia.

Tái hiện không gian "Tết sum vầy" trong không gian trưng bày của Thành phố Hà Nội tại Hội chợ Mùa Xuân 2026

“

Trong báo cáo phân tích kinh tế - xã hội tháng 9 và 9 tháng đầu năm 2026 của Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, có một con số đặc biệt gây chú ý: Nhóm nghệ thuật, vui chơi và giải trí tăng 10,22%. Kết quả này cho thấy các hoạt động đáp ứng nhu cầu tinh thần đang thể hiện sức sống kinh tế và mở rộng cơ hội đóng góp cho phát triển của Thủ đô nghìn năm văn hiến.

Quyết định số 5287 của UBND TP Hà Nội về việc phê duyệt đề cương đề án "Bộ chỉ tiêu thống kê về các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn TP Hà Nội" được xem là công cụ quan trọng để đo lường, đánh giá đầy đủ đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa vào tổng sản phẩm trên địa bàn GRDP phục vụ công tác hoạch định chính sách, thu hút đầu tư và quản lý phát triển ngành theo hướng thực chất, có cơ sở dữ liệu và tiêu chí rõ ràng. Việc phát triển công nghiệp văn hóa được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với hoàn thiện thể chế, xây dựng thị trường và nâng cao năng lực quản lý.

Trường THPT chuyên Hà Nội - Amsterdam hướng tới mô hình đào tạo nhân tài quốc gia theo chuẩn quốc tế

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành văn hóa thể thao năm 2026, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long khẳng định, toàn ngành xác định nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ số và phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế thể thao, du lịch.

Trong bối cảnh Việt Nam đã xác định công nghiệp văn hóa là một trụ cột của tăng trưởng xanh và bền vững, Hà Nội là địa phương tiên phong xây dựng "hệ sinh thái công nghiệp văn hóa" với các trung tâm sáng tạo, các cụm công nghiệp văn hóa và chuỗi giá trị liên kết giữa di sản - nghệ thuật - công nghệ - du lịch - thương mại.

Học sinh Hà Nội ứng dụng AI trong sáng tạo hình ảnh và thiết kế lắp ghép robot

Việc triển khai Kế hoạch 270/KH-UBND về Trung tâm công nghiệp văn hóa có thể xem là là "bước đột phá" để hình thành một cực tăng trưởng mới, nơi các sản phẩm văn hóa không chỉ phục vụ công chúng mà còn mang lại giá trị kinh tế, xuất khẩu và thương hiệu cho thành phố.

Bên cạnh đó, Hà Nội thực sự là trung tâm đào tạo nhân lực cho công nghiệp văn hóa cả nước, nơi kết hợp giữa các trường nghệ thuật, đại học công nghệ, doanh nghiệp sáng tạo, hình thành liên minh hợp tác về tri thức đổi mới, sáng tạo, những liên minh và những con người có thể chuyển hóa ý tưởng văn hóa, di sản, nghệ thuật thành sản phẩm kinh tế số.

Trung tâm Công nghiệp văn hóa tại phố cổ Hà Nội

Chào mừng 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026), Hà Nội đã Lễ khởi công Dự án Xây dựng Trung tâm Công nghiệp văn hóa tại số 17 Nguyễn Thiện Thuật và số 40 Thanh Hà với tổng diện tích khoảng 3.862m².

Dự án là một trong những công trình cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa của thành phố Hà Nội. Đồng thời khai thác hiệu quả các nguồn lực, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và không gian đặc trưng khu vực Đồng Xuân - Bắc Qua, gắn bảo tồn di sản với sáng tạo, thương mại, du lịch và phát triển kinh tế đô thị.

Trung tâm được định hướng phát triển theo mô hình thiết chế công nghiệp văn hóa đa chức năng, kết hợp các không gian sáng tạo, trưng bày, triển lãm, biểu diễn, giáo dục, trải nghiệm, thương mại văn hóa, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, văn hóa ẩm thực phố cổ, quảng trường nghệ thuật, biểu diễn và sinh hoạt cộng đồng.

- CÒN NỮA -

Bài viết: GIA NGUYỄNTrình bày: PHẠM HUYBÁO THỂ THAO VÀ VĂN HÓA