Thuốc lá bất hợp pháp đang chiếm gần 1/4 thị phần tại ASEAN, gây thất thu ngân sách hàng tỷ USD và làm gia tăng áp lực cạnh tranh lên khu vực sản xuất hợp pháp.
Dù các lực lượng chức năng liên tục kiểm tra, xử lý song thuốc lá lậu vẫn 'sống khỏe' do các đường dây ngày càng tinh vi và lợi nhuận từ hàng lậu quá lớn.
Trong khi các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới đang tiếp tục xuất hiện trên thị trường thông qua con đường nhập lậu, chợ đen, nhiều quốc gia đang lựa chọn điều chỉnh cách thức quản lý nhằm hài hòa lợi ích nhưng cũng tăng cường phòng, chống buôn lậu thuốc lá, hạn chế thất thu ngân sách và bảo vệ người tiêu dùng.
Trước sự tinh vi và liều lĩnh của tội phạm buôn lậu thuốc lá trong tình hình mới, các chuyên gia khẳng định không thể tiếp tục áp dụng những tư duy quản lý cũ hay các đợt ra quân cục bộ.
Mặc dù đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát, song vấn nạn buôn lậu thuốc lá không chỉ dừng lại ở những vi phạm thương mại đơn lẻ mà các phương thức buôn lậu ngày càng tinh vi, đã biến tướng thành các mạng lưới tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia. Các chuyên gia cho rằng, để chặn tình trạng buôn lậu thuốc lá cần tăng nặng hình thức xử phạt, đặc biệt cần xem xét có cơ chế chuyển đổi từ xử lý hành chính sang hình sự.
Thuốc lá nhập lậu từ lâu là mặt hàng nổi cộm trong hoạt động buôn lậu qua biên giới, không chỉ gây thất thu cho ngân sách Nhà nước, mà còn làm ảnh hưởng môi trường cạnh tranh và sản xuất hợp pháp, tiềm ẩn nhiều hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng. Trong bối cảnh phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, hoạt động buôn lậu không còn dừng lại ở những vụ việc nhỏ lẻ mà đã hình thành các đường dây, ổ nhóm có tổ chức, liên kết từ biên giới đến nội địa. Trước thực tế đó, Bộ đội Biên phòng tiếp tục triển khai đồng bộ các biện pháp, chủ động ngăn chặn từ sớm, từ xa.
Trong bối cảnh hoạt động buôn lậu thuốc lá ngày càng tinh vi và manh động, các chuyên gia cảnh báo tình trạng này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm mà còn bóp nghẹt các doanh nghiệp sản xuất trong nước. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường chế tài xử phạt được xem là 'chìa khóa' để giải quyết tận gốc vấn đề này…
Hoạt động buôn bán thuốc lá nhập lậu tại Việt Nam đang diễn biến ngày càng tinh vi, phức tạp với nhiều thủ đoạn mới, gây khó khăn cho công tác kiểm soát. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, một nguyên nhân quan trọng khiến tình trạng này chưa được ngăn chặn triệt để là mức xử phạt hiện hành chưa đủ sức răn đe.
Trao đổi với phóng viên bên lề Tọa đàm 'Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới', bà Lê Thị Duyên Hải - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội tư vấn Thuế Việt Nam cho rằng, cần sớm hoàn thiện khung chính sách pháp luật theo hướng tăng mạnh chế tài xử phạt để chống buôn lậu thuốc lá, chống thất thu ngân sách.
Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.
Việc áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt theo phương pháp hỗn hợp đối với thuốc lá từ năm 2027 được kỳ vọng góp phần định hướng tiêu dùng, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tăng thu ngân sách. Tuy nhiên, cùng với đó là nguy cơ gia tăng thuốc lá lậu đặt ra yêu cầu chính sách phải triển khai đồng bộ và quyết liệt các biện pháp kiểm soát.
Để ngăn chặn thuốc lá nhập lậu, cần gắn trách nhiệm của chính quyền cấp xã, phường, đặc khu với công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán trái phép thuốc lá và tàng trữ, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trên địa bàn quản lý.
Mỗi năm gây thất thu từ 5.000 đến 6.000 tỷ đồng, thuốc lá lậu không chỉ là vấn đề ở biên giới mà đã 'ăn sâu' vào hệ thống phân phối nội địa. Sau hơn 10 năm triển khai Chỉ thị 30/CT-TTg, dù nhiều khâu được kiểm soát hiệu quả, nhưng khâu bán lẻ vẫn là 'nút thắt' khó gỡ, đòi hỏi phải siết chặt bằng chế tài đủ mạnh và tăng cường thực thi.
Cuộc chiến chống thuốc lá lậu không chỉ dừng lại ở các biện pháp kiểm soát biên giới truyền thống, mà đòi hỏi những 'cú hích' đột phá về mặt chính sách, như nâng mức xử phạt hành chính lên ngưỡng đủ sức răn đe; siết chặt lỗ hổng pháp lý; xây dựng lộ trình thuế tiêu thụ đặc biệt hài hòa để triệt tiêu động lực buôn lậu…
Thuốc lá lậu tiếp tục len lỏi thị trường nội địa, tập trung ở khâu bán lẻ,chuyên gia cho rằng mức phạt còn thấp, cần sớm nâng chế tài để giảm thất thu ngân sách.
Ngày 22/4, tại Hà Nội, Báo Công an nhân dân đã tổ chức cuộc Tọa đàm 'Phòng, chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới' nhằm cung cấp thông tin bao quát về thị trường thuốc lá lậu từ các cơ quan chức năng, chuyên gia, doanh nghiệp.
Mức xử phạt 1-3 triệu đồng hiện nay bị cho là quá thấp, chưa đủ răn đe. Nhiều ý kiến đề xuất tăng tối thiểu gấp 10 lần để chặn lợi nhuận từ thuốc lá lậu.
Sáng 22/4, tại Hà Nội, Báo Công an nhân dân tổ chức Tọa đàm 'Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới', với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, lực lượng chức năng, chuyên gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp. Đại tá Nguyễn Thanh Bình, Phó Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân, Tổng Biên tập Báo Công an nhân dân chủ trì tọa đàm.
Hành vi bán thuốc lá lậu tại khâu bán lẻ không chủ yếu xuất phát từ thiếu hiểu biết. Ngược lại, ở nhiều địa bàn, người bán biết khá rõ rủi ro pháp lý, biết có kiểm tra, xử phạt, thậm chí biết về nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng nhưng vẫn tiếp tục kinh doanh vì lợi ích kinh tế.
Khảo sát cho thấy tới 99,8% điểm bán vẫn kinh doanh thuốc lá lậu, bất chấp quy định pháp luật, khi mức xử phạt hiện nay bị coi như 'chi phí vận hành' quá rẻ.
Ngày 22-4, tại Hà Nội, Báo Công an Nhân dân tổ chức tọa đàm 'Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới'.
Buôn lậu thuốc lá tiếp tục diễn biến phức tạp, len lỏi sâu vào thị trường nội địa và bám rễ tại khâu bán lẻ - mắt xích quyết định đầu ra của hàng lậu. Thực tiễn cho thấy, dù nhận thức pháp luật không thấp, nhiều hộ kinh doanh vẫn vi phạm do lợi ích kinh tế cao hơn rủi ro bị xử phạt.
Sáng 22/4, Báo Công an nhân dân tổ chức tọa đàm 'Phòng, chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới', với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, lực lượng chức năng, chuyên gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Thuốc lá lậu tiếp tục bám rễ tại thị trường nội địa, đặc biệt ở khâu bán lẻ - mắt xích quyết định đầu ra và nuôi dưỡng toàn bộ chuỗi vi phạm. Các chuyên gia cho rằng cần sớm nâng mạnh mức xử phạt, siết thực thi pháp luật và đưa chính sách mới vào áp dụng ngay trong năm 2026 để tạo chuyển biến thực chất.
Sau hơn 10 năm triển khai Chỉ thị số 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường chống buôn lậu thuốc lá, tình hình buôn lậu, vận chuyển, mua bán trái phép thuốc lá đã được kiềm chế ở nhiều khâu nhưng khâu bán lẻ vẫn là điểm nghẽn khó xử lý dứt điểm.
Đây là những đề xuất của các chuyên gia đưa ra tại Tọa đàm 'Phòng chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới', Báo Công an nhân dân tổ chức sáng nay, 22/4.
Sáng 22-4, tại Hà Nội, Báo Công an nhân dân tổ chức Tọa đàm 'Phòng, chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới' với sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, lực lượng chức năng, chuyên gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.
Thuốc lá lậu làm thất thu ngân sách Nhà nước từ 5.000-6.000 tỷ đồng mỗi năm và ngày càng gia tăng. Song, các mức xử phạt hiện nay còn quá thấp và chưa đủ sức răn đe.