Chìa khóa giúp Việt Nam duy trì tăng trưởng chất lượng cao

Việt Nam đã ghi nhận kết quả kinh tế vượt kỳ vọng trong nửa đầu năm nhờ ngành chế biến, chế tạo tăng trưởng mạnh, nhu cầu trong nước ổn định, đầu tư công được đẩy nhanh và FDI duy trì vững chắc.

Dựa trên cơ sở đó, Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) đã nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam lên 7,8% trong năm nay và 7,6% trong năm sau, theo ấn phẩm được công bố ngày 23/9. 

Tuy nhiên, tổ chức này cũng lưu ý, đầu tư tăng nhanh cùng với tăng trưởng tín dụng có thể làm gia tăng rủi ro của hệ thống tài chính và thu hẹp dư địa chính sách. 

Bên cạnh đó, cán cân đối ngoại giảm, thương mại toàn cầu bất ổn định, căng thẳng địa chính trị và chi phí năng lượng tăng đặt ra thêm rủi ro đối với xuất khẩu, đầu tư và lạm phát.

Lạm phát dự kiến ở mức 4,3% trong năm 2026, tăng so với mức 4% được dự báo trước đó và dự kiến giảm xuống 4% trong năm sau khi giá hàng hóa và năng lượng hạ nhiệt và áp lực giá trong nước dần dịu bớt.

Sản xuất công nghiệp là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam. Ảnh: Hoàng Anh

Các động lực tăng trưởng

Theo ADB, công nghiệp dự kiến tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng kinh tế, bất chấp áp lực ngày càng lớn đối với các doanh nghiệp trong nước. 

Dự báo, công nghiệp có thể đạt mức tăng 9% trong năm 2026, tiếp nối đà tăng trưởng mạnh mẽ của nửa đầu năm, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực tới các hoạt động thương mại, vận tải, logistics và các dịch vụ kinh doanh khác.

Với xây dựng, lĩnh vực này dự kiến được hưởng lợi từ chương trình đầu tư công quy mô lớn. Do phần lớn kế hoạch đầu tư của năm vẫn chưa được thực hiện, việc đẩy nhanh triển khai trong nửa cuối năm sẽ tiếp tục tạo động lực cho ngành và nhu cầu trong nước.

ADB đánh giá, khu vực dịch vụ dự kiến tiếp tục tăng trưởng vững chắc nhờ nhu cầu trong nước ổn định, du lịch mở rộng và hoạt động vận tải, thương mại tăng mạnh. 

Nông nghiệp dự kiến tăng trưởng 3,9% trong năm 2026 nhờ sản xuất ổn định và nhu cầu xuất khẩu tiếp tục được duy trì. Việc đa dạng hóa thị trường và tận dụng tốt hơn các hiệp định thương mại sẽ tiếp tục hỗ trợ xuất khẩu.

Tuy nhiên, hiện tượng El Niño ngày càng mạnh có thể làm gia tăng nguy cơ hạn hán, nắng nóng và xâm nhập mặn, đặc biệt tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, trong khi chi phí đầu vào tăng, bất định về chính sách thương mại. Cùng với đó, các yêu cầu ngày càng khắt khe về tính bền vững và truy xuất nguồn gốc tại các thị trường lớn vẫn là những rủi ro suy giảm chính.

Đầu tư dự kiến tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng trong nửa cuối năm 2026 nhờ đầu tư công, FDI và đầu tư tư nhân gia tăng cho các dự án hạ tầng lớn.

Đáng chú ý, các tập đoàn lớn trong nước cũng đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong phát triển đô thị và hạ tầng, với nguồn vốn đáng kể dự kiến huy động từ các ngân hàng để tài trợ cho những dự án này. 

Điều này có thể tạo động lực mạnh mẽ cho ngành xây dựng và tăng trưởng trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngân hàng có thể làm gia tăng rủi ro thanh khoản, chênh lệch kỳ hạn và tập trung tín dụng. 

“Do đó, khả năng duy trì tăng trưởng dựa vào đầu tư sẽ phụ thuộc vào việc các dự án này có tạo ra mức tăng năng suất và dòng tiền đủ lớn để trả các khoản nợ liên quan hay không”, nhóm nghiên cứu của ADB chỉ rõ.

Ngoài ra, hệ thống tài chính vẫn chủ yếu dựa vào ngân hàng, tín dụng cũng tăng nhanh hơn tiền gửi, khiến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi trong nhiều trường hợp tiến sát hoặc vượt giới hạn theo quy định. 

Tuy nhiên, bộ đệm vốn tương đối mỏng và tình trạng chênh lệch kỳ hạn kéo dài đã hạn chế dư địa duy trì tăng trưởng tín dụng nhanh, đặc biệt đối với các dự án hạ tầng lớn cần nguồn vốn dài hạn. 

Do đó, việc tiếp tục phụ thuộc vào nguồn vốn ngân hàng có thể gia tăng các yếu tố dễ bị tổn thương của hệ thống tài chính và cuối cùng làm hạn chế tăng trưởng dựa vào đầu tư.

Tiếp tục phụ thuộc vào nguồn vốn ngân hàng có thể gia tăng các yếu tố dễ bị tổn thương của hệ thống tài chính. Ảnh: Hoàng Anh

Yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô

Các nhà nghiên cứu của ADB đánh giá, triển vọng tăng trưởng trong ngắn hạn tích cực nhưng rủi ro thiên về xu hướng giảm. Nhu cầu toàn cầu suy yếu và chính sách thương mại bất ổn định có thể gây sức ép lên xuất khẩu và đầu tư, trong khi căng thẳng địa chính trị và giá năng lượng tăng có thể làm gia tăng áp lực lạm phát và tỷ giá. 

Trong nước, tín dụng tăng nhanh để phục vụ tăng trưởng dựa vào đầu tư có thể làm gia tăng những rủi ro của hệ thống tài chính. Các doanh nghiệp nhỏ tiếp tục gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn.

“Duy trì tăng trưởng chất lượng cao đòi hỏi phải tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và đẩy mạnh cải cách cơ cấu. Kiềm chế lạm phát, kiểm soát áp lực tỷ giá, bảo đảm chất lượng tín dụng và nâng cao hiệu quả triển khai đầu tư công vẫn là các ưu tiên hàng đầu”, ADB nhấn mạnh.  

Theo đó, cải cách tài chính cần tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống ngân hàng, đồng thời phát triển sâu rộng thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, nhằm huy động nguồn vốn dài hạn và giảm sự phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng. 

Những cải cách thể chế sâu rộng hơn nhằm nâng cao năng suất, thúc đẩy phát triển khu vực tư nhân và cải thiện hiệu quả phân bổ nguồn lực cũng đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì tăng trưởng và hỗ trợ Việt Nam chuyển đổi thành quốc gia thu nhập cao.