Chiến dịch đánh cắp 'Vũ khí Báo thù' của Hitler ra khỏi Ba Lan - Kỳ 1

Adolf Hitler đặt kỳ vọng V2 - tên lửa đạn đạo hiện đại đầu tiên trên thế giới - có thể xoay chuyển cục diện Thế chiến II.

Theo BBC, ngày 6/8/1944, Hồng quân Liên Xô tiến vào ngôi làng Blizna ở phía tây bắc thành phố Rzeszów của Ba Lan, chính thức giải phóng khu vực này khỏi sự chiếm đóng của phát xít Đức. Đó chỉ là một ngôi làng nhỏ nằm giữa những cánh đồng và rừng thông bạt ngàn, thoạt nhìn không có nhiều giá trị về quân sự. Nhưng những hố bom sâu trong rừng, các mảnh kim loại vương vãi cùng những ngôi nhà nông trại giả được dựng lên đã cho thấy nơi đây từng che giấu một bí mật mà Đức Quốc xã đặt rất nhiều kỳ vọng.

Trước khi rút lui vài ngày, quân Đức đã sử dụng Blizna làm bãi thử cho một loại vũ khí mới mà Adolf Hitler tin rằng có thể xoay chuyển cục diện chiến tranh với các nước Đồng minh phương Tây. Đó là Vergeltungswaffe 2 (V2), hay còn gọi là "Vũ khí báo thù số 2" - tên lửa đạn đạo hiện đại đầu tiên trên thế giới.

Được thiết kế bởi kỹ sư người Đức Wernher von Braun, V2 có tầm bắn khoảng 280 km và mang đầu đạn nặng gần một tấn. Nhờ bay ở độ cao lớn với tốc độ siêu thanh, tên lửa gần như không thể bị đánh chặn bằng các phương tiện phòng không thời đó, đồng thời cũng không phát ra bất kỳ tín hiệu cảnh báo nào trước khi lao xuống mục tiêu. Chính vì vậy, giới lãnh đạo Đức Quốc xã coi đây là "vũ khí kỳ diệu", đủ sức thay đổi cục diện chiến tranh khi mọi mặt trận đang dần nghiêng về phía Đồng minh.

Wernher von Braun (mặc suit sẫm màu) tại Trung tâm nghiên cứu quân sự Peenemünde. Ảnh: Wikipedia

Thế nhưng, chỉ vài tuần trước khi Blizna được giải phóng, các bộ phận quan trọng của chính loại vũ khí này đã được bí mật đưa từ Ba Lan sang Anh trong một trong những chiến dịch tình báo táo bạo và ly kỳ nhất của Thế chiến II.

Phát hiện "vũ khí kỳ diệu" của Hitler

Trên thực tế, Đức đã bắt đầu chương trình phát triển V2 từ năm 1936. Tuy nhiên, trong nhiều năm, tình báo Anh gần như không hề biết đến sự tồn tại của dự án này. Chỉ đến đầu năm 1943, những mảnh ghép đầu tiên mới dần xuất hiện.

Trong bộ phim tài liệu “The Secret War” do BBC thực hiện năm 1977, Tiến sĩ R.V. Jones, người phụ trách Cơ quan Tình báo Khoa học Không quân Anh trong thời chiến, nhớ lại rằng trước năm 1939, phía Anh chỉ nhận được một vài thông tin rời rạc cho thấy Đức có thể đang nghiên cứu tên lửa tầm xa. Sau đó, mọi dấu vết đều biến mất.

Mãi đến tháng 12/1942, một điệp viên mới - sau này được xác định là một kỹ sư hóa học người Đan Mạch - mới báo về rằng ông vô tình nghe thấy cuộc trò chuyện giữa hai kỹ sư Đức tại Berlin. Họ nhắc đến một loại vũ khí hoàn toàn mới đang được phát triển và thử nghiệm tại vùng duyên hải Baltic.

Tên lửa V2 của Đức Quốc xã đang được đưa vào vị trí để chuẩn bị phóng. Ảnh: Popperfoto

Thông tin ấy ban đầu vẫn chưa đủ để tình báo Anh hình dung quy mô của chương trình. Bước ngoặt chỉ đến sau một sự việc tưởng như rất bình thường. Hai vị tướng Đức bị quân Đồng minh bắt giữ trong những hoàn cảnh khác nhau được đưa sang Anh để thẩm vấn. Sau khi kết thúc, họ được để ở cùng một căn phòng mà không hề biết nơi này đã bị gắn thiết bị nghe lén.

Tin rằng chỉ có hai người với nhau, họ bắt đầu trao đổi về tiến độ của chương trình V2. Cả hai đều tỏ ra ngạc nhiên vì hơn một năm trước đã được thông báo rằng loại tên lửa này sẽ sớm được đưa vào chiến đấu, nhưng đến thời điểm đó vẫn chưa thấy xuất hiện trên chiến trường. Theo lời kể của Tiến sĩ Jones, một trong hai người nói: "Chúng ta đang ở gần London mà chẳng nghe thấy tiếng nổ nào. Chắc hẳn đã có chuyện gì đó xảy ra."

Cuộc trò chuyện ngắn ấy khiến nhà phân tích tình báo Charles Frank lập tức chú ý. Ông ngẩng đầu khỏi bản ghi chép và nói với Tiến sĩ Jones một câu mà sau này được xem là bước ngoặt của toàn bộ chiến dịch: "Chúng ta cần phải coi những tên lửa đó là mối đe dọa thực sự".

Bãi thử bí mật giữa rừng thông Ba Lan

Từ những đầu mối thu thập được, tình báo Anh nhanh chóng xác định trung tâm nghiên cứu V2 của Đức nằm tại thị trấn Peenemünde, trên một hòn đảo ngoài khơi biển Baltic.

Thị trấn nghỉ dưỡng Peenemunde của Đức là nơi đặt trụ sở bí mật của chương trình phát triển V2 (SPL). Ảnh: BBC

Tháng 8/1943, Không quân Hoàng gia Anh mở cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào cơ sở này, buộc Đức Quốc xã phải chuyển toàn bộ hoạt động thử nghiệm và huấn luyện sang một địa điểm khác an toàn hơn.

Lựa chọn của họ là Blizna, cách Warsaw khoảng 240 km về phía nam. Những cánh rừng rậm bao quanh giúp che giấu các bệ phóng khỏi máy bay trinh sát Đồng minh, trong khi khu vực thưa dân cư cũng hạn chế nguy cơ lộ bí mật. Bãi thử này được coi trọng đến mức trong những tháng sau đó, cả Adolf Hitler lẫn Heinrich Himmler, người đứng đầu lực lượng SS và là một trong những kiến trúc sư của cuộc diệt chủng Holocaust, đều trực tiếp tới thị sát.

Nhưng chương trình V2 lại gặp phải một trục trặc lớn. Phần lớn các tên lửa thử nghiệm đều phát nổ hoặc vỡ tung giữa không trung trước khi bay tới khu vực mục tiêu gần sông Bug ở miền đông Ba Lan, cách bãi phóng khoảng 320 km. Để tìm nguyên nhân, quân Đức lập hẳn một đơn vị chuyên trách có nhiệm vụ nhanh chóng thu hồi các mảnh vỡ sau mỗi vụ rơi, đưa về cho các kỹ sư phân tích.

Điều họ không ngờ tới là chính những vụ rơi liên tiếp ấy lại tạo cơ hội cho lực lượng kháng chiến Ba Lan. Trong cuộc chạy đua âm thầm giữa một bên là các đội thu hồi của quân Đức, bên kia là những người dân và du kích địa phương, chỉ cần ai tiếp cận hiện trường trước sẽ nắm trong tay chìa khóa giải mã loại vũ khí bí mật nhất của Hitler.

Vũ khí bí mật của Hitler trở thành mục tiêu săn lùng của lực lượng tình báo Đồng minh. Ảnh: Wikipedia

Ẩn dưới những sọt rau

Việc chuyển bãi thử tên lửa tới Blizna giúp Đức Quốc xã tránh được các đợt không kích của Đồng minh, nhưng lại phát sinh một rủi ro mà họ không lường trước. Những quả V2 liên tục rơi xuống khu vực có đông dân cư sinh sống, trong khi người dân địa phương vốn đã hợp tác chặt chẽ với lực lượng kháng chiến Ba Lan.

Trong bộ phim tài liệu “The Secret War”, các nhà làm phim cho biết chính phong trào kháng chiến đã đề nghị người dân tìm mọi cách tiếp cận hiện trường các vụ rơi trước quân Đức, thu gom bất cứ mảnh vỡ nào có thể rồi bí mật chuyển cho các nhà khoa học. Một cuộc chạy đua thầm lặng bắt đầu, và chỉ cần chậm vài giờ, mọi dấu vết sẽ bị các đội thu hồi của phát xít Đức mang đi.

Cơ hội lớn nhất đến vào tháng 5/1944, khi một quả V2 gặp sự cố và lao xuống khu vực đầm lầy ven sông Bug. Khác với những lần trước, tên lửa không phát nổ mà cắm sâu xuống lớp bùn, gần như còn nguyên vẹn.

Người dân trong vùng lập tức phủ lau sậy lên thân tên lửa để che giấu, rồi bí mật báo tin cho Trung úy Tadeusz Jakobski, chỉ huy một đơn vị kháng chiến. Ba mươi ba năm sau, khi trở lại địa điểm này trong cuộc phỏng vấn với BBC, ông vẫn nhớ rõ khoảnh khắc ấy: "Tên lửa rơi xuống đây mà không phát nổ. Quân Đức tìm kiếm nhiều ngày nhưng không phát hiện. Khi họ bỏ cuộc, chúng tôi kéo nó lên bờ và các chuyên gia từ Warsaw lập tức tới tháo dỡ".

Những tòa nhà bị phá hủy ở Whitechapel, London, sau khi bị tên lửa V-2 tấn công vào ngày 27/3/1945. Ảnh: Wikipedia

Việc tháo rời một tên lửa đạn đạo hiện đại ngay giữa vùng bị quân Đức kiểm soát là nhiệm vụ đầy rủi ro. Mọi thao tác phải được thực hiện thật nhanh, bởi chỉ cần một đội tuần tra xuất hiện, toàn bộ chiến dịch sẽ đổ bể. Sau khi hoàn tất, các bộ phận của V2 được cho vào những bao tải, giấu dưới các sọt rau trên xe ngựa rồi lặng lẽ vận chuyển về Warsaw theo những con đường quê ít người qua lại. Suốt hành trình, các đoàn xe luôn có du kích vũ trang bí mật bám theo từ trong rừng để đề phòng những cuộc kiểm tra bất ngờ.

Dù lực lượng chiếm đóng lập nhiều chốt kiểm soát quanh thủ đô, toàn bộ số linh kiện vẫn được đưa vào Warsaw an toàn. Nhiệm vụ tiếp theo là giải mã những thiết bị điện tử tinh vi của V2 - công việc được giao cho Giáo sư Janusz Groszkowski, một trong những nhà vật lý hàng đầu Ba Lan.

Nhưng việc nghiên cứu chúng ở trường đại học gần như là điều không thể. Gestapo thường xuyên khám xét các cơ sở nghiên cứu và chỉ một cuộc đột kích bất ngờ cũng đủ khiến toàn bộ mạng lưới kháng chiến bị lộ.

Lực lượng kháng chiến vì thế quyết định chọn một nơi mà không ai nghĩ tới: căn hộ của... một sĩ quan Đức.