Chiến lược Iran của Tổng thống Trump biến chuyển thế nào và kết quả thực tế ra sao?
Trong bài phát biểu trước toàn quốc, Tổng thống Donald Trump khẳng định Mỹ sẽ 'rất sớm' đạt được các mục tiêu chiến lược tại Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump trong bài phát biểu được truyền hình phát trên toàn quốc tại Washington, D.C., tối 1/4/2026. Ảnh: THX/TTXVN
Tuy nhiên, theo tờ The Guardian (Anh), vấn đề nằm ở chỗ chính các mục tiêu này đã liên tục được điều chỉnh kể từ khi chiến sự bùng phát ngày 28/2.
Làm suy yếu chương trình tên lửa và UAV của Iran
Ngay khi chiến sự bắt đầu, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ phá hủy hoàn toàn kho tên lửa của Iran. Trước đó, Tehran được ước tính sở hữu khoảng 2.500 tên lửa đạn đạo tốc độ cao, khiến việc vô hiệu hóa năng lực này trở thành ưu tiên hàng đầu, đồng thời cũng là mục tiêu của Israel.
Sau hơn một tháng giao tranh, tần suất phóng tên lửa của Iran đã giảm khoảng 90%, năng lực sản xuất dài hạn bị suy giảm đáng kể. Tuy vậy, Iran vẫn duy trì khả năng tấn công ở mức hạn chế nhằm vào Israel và các quốc gia vùng Vịnh, gây thiệt hại và thương vong nhất định.
Theo Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel, từ ngày thứ tư của chiến tranh, Iran đã thực hiện từ 7 đến 19 đợt tấn công mỗi ngày vào Israel. Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn hàng chục UAV và tên lửa.
Dù vậy, các nguồn tin cho rằng Mỹ mới chỉ chắc chắn phá hủy khoảng một phần ba kho tên lửa của Iran. Phát biểu gần đây của ông Trump cũng mềm mỏng hơn khi chỉ nói rằng chương trình tên lửa và UAV của Iran đã bị kiềm chế đáng kể, thay vì bị xóa sổ hoàn toàn như tuyên bố ban đầu.
Ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân
Một trong những mục tiêu cốt lõi khác là ngăn Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Thời điểm đầu chiến sự, Iran được cho là sở hữu khoảng 440 kg uranium làm giàu ở mức 60%, đủ để chế tạo khoảng 10 đầu đạn nếu tiếp tục làm giàu lên 90%.
Tuy nhiên, các cơ quan tình báo phương Tây và chuyên gia độc lập nhận định Iran chưa đủ năng lực chế tạo bom hoàn chỉnh, đặc biệt sau các đợt không kích trước đó của Mỹ và Israel.
Trong những tuần gần đây, nhiều cơ sở hạt nhân của Iran tiếp tục bị tấn công, khiến khả năng chế tạo bom gần như không còn. Dù vậy, lượng vật liệu hạt nhân vẫn tồn tại, được cho là lưu trữ tại Isfahan. Ông Trump cho biết ông “không quan tâm” vì cơ sở này nằm sâu dưới lòng đất và đang bị giám sát bằng vệ tinh.
Phá hủy hải quân, không quân
Ngay từ đầu, ông Trump tuyên bố sẽ “xóa sổ” hải quân Iran, sau đó Ngoại trưởng Marco Rubio bổ sung mục tiêu phá hủy cả không quân nước này.
Theo Nhà Trắng, khoảng 150 tàu của Iran đã bị phá hủy, trong khi không quân Iran gần như không thể hoạt động hiệu quả. Mỹ và Israel duy trì ưu thế trên không ngay từ những ngày đầu chiến sự.
Tuy nhiên, các mối đe dọa phi đối xứng vẫn tồn tại. Iran vẫn có khả năng gây gián đoạn tại Eo biển Hormuz bằng UAV hoặc thủy lôi. Những diễn biến này khiến giá dầu Brent tăng mạnh 8% sau phát biểu của ông Trump, khi ông cho rằng các nước khác nên đi đầu trong việc mở lại tuyến hàng hải quan trọng này.
Ban đầu, ông Trump cam kết loại bỏ ảnh hưởng của các lực lượng thân Iran như Hezbollah ở Lebanon, lực lượng Houthi ở Yemen hay các nhóm vũ trang tại Iraq.
Tuy nhiên, giao tranh tại các khu vực này vẫn tiếp diễn. Israel đã mở chiến dịch tại miền Nam Lebanon nhằm vào Hezbollah, song tên lửa vẫn tiếp tục được phóng vào lãnh thổ Israel. Lực lượng Houthi cũng tiến hành nhiều cuộc tấn công tên lửa, đồng thời đe dọa tuyến vận tải qua Biển Đỏ.
Tại Iraq, các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào căn cứ phương Tây vẫn diễn ra hằng đêm. Đại sứ quán Mỹ tại nước này đã cảnh báo nguy cơ tấn công và kêu gọi công dân rời đi.
Trong bối cảnh đó, mục tiêu của ông Trump dường như đã thu hẹp lại, tập trung vào việc cắt đứt khả năng Iran hỗ trợ các đồng minh khu vực, thay vì loại bỏ hoàn toàn các lực lượng này.
Thay đổi chế độ
Ban đầu, ông Trump từng kêu gọi người dân Iran nổi dậy, ám chỉ mục tiêu thay đổi chế độ. Tuy nhiên, sau khi lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng trong ngày đầu chiến sự, không có dấu hiệu nào cho thấy một cuộc nổi dậy quy mô lớn.
Việc con trai ông, Mojtaba Khamenei, lên nắm quyền cho thấy bộ máy lãnh đạo Iran vẫn duy trì được sự ổn định tương đối, dù còn nhiều nghi vấn về tương lai lâu dài.
Chính quyền Mỹ sau đó cũng giảm nhấn mạnh mục tiêu thay đổi chế độ, dù ông Trump gần đây vẫn cho rằng điều này đã xảy ra trên thực tế.
Nhìn tổng thể, Mỹ đã đạt được một số kết quả nhất định như làm suy yếu năng lực quân sự truyền thống của Iran và hạn chế đáng kể các mối đe dọa trực tiếp. Tuy nhiên, nhiều mục tiêu ban đầu đã được điều chỉnh theo hướng thực tế hơn.
Các mối đe dọa phi đối xứng, mạng lưới đồng minh khu vực và cấu trúc quyền lực nội bộ của Iran vẫn tồn tại. Điều này cho thấy, dù đạt được một số thành tựu chiến thuật, Washington vẫn chưa thể đạt được một chiến thắng chiến lược toàn diện như kỳ vọng ban đầu.
Tin nóng
Bất chấp các đợt không kích hằng ngày của Mỹ và Israel nhằm vào hàng loạt mục tiêu quân sự trong suốt 5 tuần qua, tình báo Mỹ đánh giá khoảng một nửa số bệ phóng tên lửa của Iran vẫn còn nguyên vẹn và hàng nghìn máy bay không người lái tấn công vẫn nằm trong kho vũ khí của nước này.
Hãng thông tấn RIA đưa tin, Nga sẽ yêu cầu Mỹ và Israel đảm bảo lệnh ngừng bắn trong khi nước này sơ tán thêm nhân viên người Nga khỏi nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở Iran.
Truyền thông Iran đã công bố một đoạn video, được cho là ghi lại cảnh một máy bay không người lái Hermes 900 của Israel bị hệ thống phòng không Iran bắn hạ trên bầu trời Shiraz (Iran). Chiếc máy bay không người lái này ước tính trị giá hơn 7 triệu USD.
Hamas đã chuyển tới các bên trung gian một loạt yêu cầu và điều chỉnh đối với kế hoạch do Mỹ đề xuất, trong đó nhấn mạnh việc chấm dứt các hành động mà họ cho là vi phạm từ phía Israel.
Nền kinh tế thế giới đang bị bắt làm con tin bởi việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, theo nhận định của CNN.
'Khi chúng tôi kết thúc, hãy tiếp quản chính phủ của các bạn. Nó sẽ thuộc về các bạn', Tổng thống Mỹ Donald Trump nhắn nhủ như vậy với người dân Iran vào cuối tháng 2 vừa qua, khi tuyên bố chiến tranh với Iran.
Tin mới
Ngày 1-4, Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng các quan chức Ukraine đã họp trực tuyến với các nhà đàm phán Mỹ nhằm thảo luận đề xuất ngừng bắn trong dịp Lễ Phục sinh và thúc đẩy tiến trình hòa bình.
Cuộc diễn tập bắn đạn thật đầu tiên của khu trục hạm An Khánh cho thấy năng lực tác chiến thực tế của hải quân Trung Quốc đang được nâng cao, đặc biệt tại khu vực nhạy cảm gần Đài Loan.
Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan Wladyslaw Kosiniak-Kamysz cho biết, Warsaw sẽ không chuyển các hệ thống tên lửa phòng không Patriot do Mỹ sản xuất đến Trung Đông để giúp Mỹ chặn các cuộc tấn công từ Iran.
Tổng thống Donald Trump ngày 2/4 đã sa thải Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và bổ nhiệm Thứ trưởng Tư pháp Todd Blanche, cựu luật sư riêng của ông Trump, vào vị trí quyền Bộ trưởng Tư pháp.
Trong mắt người dân châu Âu, từ vị thế là một chiếc ô bảo hộ cho sức khỏe và sự ổn định của nền kinh tế châu Âu, đồng đôla đã biến thành thủ phạm gây ra bất ổn thương mại và khủng hoảng tiền tệ.
Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến trình đề xuất ngân sách quốc phòng kỷ lục cho năm tài khóa tới, tập trung vào các chương trình vũ khí quy mô lớn nhằm củng cố năng lực răn đe và bổ sung kho dự trữ quân sự.
Ngày 2/4, hãng thông tấn nhà nước IRNA của Iran đưa tin ít nhất 8 dân thường nước này đã thiệt mạng và 95 người khác bị thương trong các cuộc không kích do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào một cây cầu cao tốc nối thủ đô Tehran với thành phố Karaj nhằm cắt đứt tuyến tiếp vận quan trọng phục vụ vận chuyển linh kiện tên lửa và thiết bị bay không người lái. Cây cầu này là một mắt xích quan trọng trong mạng lưới hậu cần phục vụ các hoạt động quân sự của Iran.
Hàng loạt máy bay A-10 liên tiếp xuất kích với hỏa lực tầm gần mạnh mẽ, trong khi lá chắn phòng không Iran bộc lộ dấu hiệu suy yếu.