Chiến sự Trung Đông đẩy giá phân bón tăng mạnh, áp lực quay lại như thời COVID-19

Giá tăng sốc

Trên thị trường quốc tế, giá phân bón đang phản ứng trực tiếp với biến động năng lượng, đặc biệt là dầu thô và khí tự nhiên, nguyên liệu đầu vào cốt lõi của sản xuất phân đạm.

Chỉ trong hơn 10 ngày qua, giá ure tại khu vực Trung Đông đã tăng rất mạnh, từ khoảng 480-490 USD/tấn lên 650-660 USD/tấn, tương đương mức tăng 30-35%. Đây là một trong những nhịp tăng nhanh nhất của thị trường phân bón trong nhiều năm trở lại đây, phản ánh mức độ nhạy cảm cao trước rủi ro địa chính trị.

Các dòng phân DAP, MAP cũng đồng loạt tăng giá. Trong đó, giá DAP trên thị trường quốc tế đã tăng khoảng 10-15% trong thời gian ngắn, trong khi MAP ghi nhận mức tăng 8-12%, chủ yếu do chi phí nguyên liệu và vận chuyển leo thang. Tại một số thị trường, giá chào bán thậm chí tăng theo từng tuần, phản ánh mức độ biến động nhanh của thị trường phân bón trước tác động từ căng thẳng địa chính trị.

Dù phần lớn nguồn cung đã được tự chủ trong nước, nhưng trước áp lực từ thị trường thế giới, giá phân bón nội địa vẫn điều chỉnh gần như tức thời theo diễn biến quốc tế.

Giá phân bón liên tục tăng mạnh trong những ngày gần đây.

Trong khoảng 2-3 tuần gần đây, giá ure trong nước đã tăng phổ biến khoảng 300-500 đồng/kg, tương đương 5-8% so với trước khi căng thẳng Trung Đông leo thang. Hiện giá ure Phú Mỹ và Cà Mau dao động quanh 10.800-11.500 đồng/kg, một số khu vực lên gần 11.700 đồng/kg.

Ở nhóm phân bón nhập khẩu, mức tăng còn rõ hơn. Giá DAP hiện phổ biến ở mức 14.500-15.500 đồng/kg, tăng khoảng 800-1.200 đồng/kg so với trước đó. Các doanh nghiệp cho biết giá chào hàng từ đối tác nước ngoài đã chuyển sang điều chỉnh theo tuần, thay vì theo tháng, cho thấy thị trường đang trong trạng thái biến động nhanh và khó dự báo.

Thị trường bước vào giai đoạn nhạy cảm

Nhiều doanh nghiệp đã rút ngắn thời gian hiệu lực báo giá, buộc đại lý và khách hàng phải ra quyết định nhanh hơn để tránh rủi ro giá tiếp tục tăng. Cùng với đó, thị trường bắt đầu xuất hiện tâm lý giữ hàng chờ giá, đặc biệt ở các mặt hàng nhập khẩu. Đặc biệt, tốc độ tăng giá lần này nhanh hơn nhiều so với các chu kỳ trước. Nếu trước đây phải mất vài tháng để giá trong nước “ngấm” theo thế giới, thì hiện nay sự điều chỉnh gần như diễn ra đồng thời.

Đại diện Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau cho biết, biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến chi phí đầu vào, đặc biệt là giá khí và chi phí logistics. Theo doanh nghiệp này, nếu xung đột kéo dài, giá nguyên liệu sản xuất phân bón sẽ tiếp tục neo ở mức cao, tạo áp lực lên mặt bằng giá trong nước.

Phân bón tăng giá nhanh khiến nông dân gặp khó.

Đáng chú ý, Đạm Cà Mau nhận định thị trường đang bước vào giai đoạn “nhạy cảm”, khi giá có xu hướng tăng nhưng sức mua chưa phục hồi tương xứng. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp sẽ chủ động điều tiết sản xuất, bảo đảm nguồn cung cho thị trường nội địa, đặc biệt phục vụ các vụ sản xuất trọng điểm.

Lãnh đạo một doanh nghiệp kinh doanh phân bón tại khu vực phía Nam đánh giá, thị trường hiện đang có dấu hiệu thăm dò giá khá rõ. “Nguồn hàng không thiếu, nhưng nhiều đại lý bắt đầu bán chậm lại để nghe ngóng thị trường. Giá thế giới tăng quá nhanh nên ai cũng e ngại nhập vào giá cao, nhưng cũng lo giá sẽ còn lên nữa. Tâm lý này khiến thị trường trở nên rất nhạy cảm”, đại diện doanh nghiệp cho biết.

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, việc giá phân bón tăng nhanh trong những ngày gần đây không chỉ làm tăng chi phí đầu vào mà còn có nguy cơ lan sang toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp.

Phân bón chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí sản xuất, nên khi giá tăng, nông dân buộc phải hoặc giảm lượng sử dụng, hoặc chấp nhận chi phí cao hơn. Trong bối cảnh giá nông sản chưa tăng tương xứng, biên lợi nhuận của người sản xuất đang bị thu hẹp. Nếu xu hướng này kéo dài, sản lượng có thể bị ảnh hưởng.

Xuân Phong