Chiến tranh Mỹ - Iran khiến EU tốn thêm 100 tỷ euro để mua nhiên liệu

Ảnh minh họa - Ảnh: Politico

Theo ông Dan Jorgensen, Ủy viên phụ trách năng lượng của Liên minh châu Âu (EU), kể từ khi chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu hồi cuối tháng 2, khối này đã phải chi thêm 100 tỷ euro, tương đương 114 tỷ USD, cho nhiên liệu hóa thạch dù lượng nhập khẩu không tăng.

Trước sức ép từ giá năng lượng, các nước thành viên EU đang trao đổi với Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) về việc tiếp tục đưa dầu dự trữ ra thị trường.

Chia sẻ tại một cuộc họp ở Dublin ngày thứ Ba (29/9), ông Jorgensen cho biết các bộ trưởng năng lượng của khối đã thảo luận về việc đưa ra thị trường số dầu dự trữ chiến lược còn lại theo cam kết hồi tháng 3. Mục tiêu là giảm áp lực lên giá nhiên liệu trong bối cảnh chi phí tăng cao.

“Trong năm nay, chúng ta đã phải chi thêm 100 tỷ euro để mua cùng một lượng dầu và khí đốt”, ông Jorgensen nói với báo chí tại cuộc họp.

Trước đó, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), cho biết EU có thể cần đưa thêm dầu dự trữ ra thị trường nếu mức độ gián đoạn nguồn cung căng thẳng hơn so với hiện nay. Ông cũng lưu ý rằng một số nước châu Âu chưa đưa ra thị trường toàn bộ lượng dầu dự trữ theo cam kết  3.

Hồi tháng 3, 32 nước thành viên IEA đã cùng cam kết đưa dầu dự trữ chiến lược ra thị trường, với tổng lượng dầu lớn nhất từ trước đến nay. Ngày 29/9, Mỹ cho biết đã đưa ra thị trường toàn bộ lượng dầu dự trữ chiến lược mà nước này cam kết đóng góp trong đợt đó.

“Trong khi Mỹ và Nhật Bản đang thực hiện cam kết, một số nước thành viên châu Âu mới chỉ đưa ra thị trường một phần nhỏ lượng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ đã cam kết. Chúng tôi kêu gọi tất cả các nước thành viên thực hiện đầy đủ cam kết”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói.

Theo nguồn tin của tờ báo Financial Times, Washington đang gây sức ép để các nước châu Âu đưa dầu diesel từ kho dự trữ chiến lược ra thị trường. Châu Âu hiện dự trữ 39 triệu tấn dầu diesel, tương đương hơn 2 tháng tiêu thụ, nhằm phòng ngừa nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Khoản chi tăng thêm cho nhiên liệu hóa thạch cho thấy châu Âu dễ bị tổn thương trước nguy cơ giá năng lượng tăng mạnh trong mùa đông này. Mối lo này gia tăng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước bày tỏ ủng hộ việc cấm xuất khẩu dầu diesel.

Tuy nhiên, trước cuộc họp tại Dublin, các quan chức EU đánh giá khả năng Mỹ áp dụng lệnh cấm là thấp. Ông Jorgensen cho biết ông “vui mừng” trước những phát biểu gần đây của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ, người bày tỏ nghi ngờ về hiệu quả của việc cấm hoàn toàn xuất khẩu dầu diesel.

Ông Darragh O'Brien, Bộ trưởng Năng lượng Ireland - nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên EU - cho biết đã trao đổi với các quan chức chính quyền Mỹ bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc tại New York tuần trước.

“Có vẻ như Mỹ sẽ không áp dụng lệnh cấm kéo dài 90 ngày”, ông O'Brien nói.

Trao đổi với Financial Times, ông O’Brien cho biết ông ủng hộ đánh thuế đối với phần lợi nhuận tăng đột biến của các doanh nghiệp dầu khí nhờ giá năng lượng tăng cao. Theo ông, đây là một trong số ít biện pháp ngắn hạn có thể áp dụng trên toàn châu Âu để giảm bớt gánh nặng chi phí nhiên liệu cho các hộ gia đình.

“Tôi cho rằng chúng ta cần cùng thực hiện việc này. Nếu áp dụng, biện pháp đó nên được triển khai trên toàn châu Âu”, ông O'Brien nói. Ông cũng cho rằng cần nghiên cứu cách sử dụng nguồn thu từ khoản thuế này để giảm hóa đơn năng lượng.

Như vậy, Ireland đã cùng 6 nước thành viên khác, trong đó có Đức, Italy và Tây Ban Nha, kêu gọi áp thuế lợi nhuận bất thường đối với các doanh nghiệp dầu khí.

Bên cạnh việc đưa dầu dự trữ ra thị trường, các nước EU sẽ thảo luận cách ứng phó với giá năng lượng cao trong mùa đông. Ông Jorgensen kêu gọi các nước đề xuất biện pháp giảm tiêu thụ năng lượng, tiếp tục bổ sung khí đốt để các kho dự trữ đạt ít nhất 80% sức chứa, đồng thời áp dụng các biện pháp hỗ trợ tạm thời, hướng đúng đối tượng cần hỗ trợ.

Trước đó, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cảnh báo rằng trên toàn cầu, chỉ một nửa số biện pháp mà các chính phủ triển khai nhằm giảm gánh nặng giá năng lượng cho người tiêu dùng thực sự hướng đúng đối tượng. Việc hỗ trợ chưa đúng mục tiêu làm gia tăng áp lực lên tài chính công.

Tại Tây Ban Nha, ngày 29/9, bà Sara Aagesen Munoz, Bộ trưởng Chuyển đổi sinh thái kiêm Phó thủ tướng thứ ba, công bố thêm các biện pháp hỗ trợ hộ gia đình. Theo đó, chính phủ nước này sẽ giới hạn mức tăng giá khí đốt theo biểu giá do chính phủ điều tiết ở 15%.

Khi được hỏi liệu các biện pháp hỗ trợ có khiến người dân tiêu thụ nhiều khí đốt hơn hay không, bà nói: “Trong tình hình hiện nay, chúng tôi cần bảo vệ người dân. Người dân Tây Ban Nha có thể trông cậy vào sự hỗ trợ của chính phủ”.

Tại Italy, chính phủ của Thủ tướng Giorgia Meloni đã thuyết phục Công ty Dầu khí Quốc gia Azerbaijan (Socar) và doanh nghiệp quốc doanh Kuwait Petroleum International tạm thời áp dụng giá trần đối với nhiên liệu bán tại các mạng lưới bán lẻ của 2 công ty ở Italy, lần lượt là IP và Q8.

Quyết định này được đưa ra vài ngày sau khi Eni, tập đoàn năng lượng do Chính phủ Italy kiểm soát, thông báo áp dụng giá trần đối với xăng bán trong nước trong ít nhất 1 tháng. Eni cho biết đây là hành động thể hiện sự sẻ chia với đất nước, người tiêu dùng và khách hàng.

Ước tính, trong năm nay, Italy đã chi 2,8 tỷ euro để giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu. Tuy nhiên, ngân sách nước này không còn nhiều dư địa để tiếp tục hỗ trợ ở quy mô lớn, buộc chính phủ của bà Meloni phải kêu gọi sự hỗ trợ từ các nhà cung cấp nhiên liệu lớn.