Chính phủ đề xuất hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công

Trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, triển khai Kết luận số 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, cơ quan, địa phương rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, ngân sách nhà nước; nghiên cứu xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), gồm thống nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.

Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 và Luật Đầu tư công năm 2019 (có sửa đổi, bổ sung vào năm 2025) đã được sửa đổi, hoàn thiện căn bản trong giai đoạn vừa qua; thể chế hóa kịp thời các nghị quyết, kết luận của Đảng; đảm bảo vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, chủ động của ngân sách địa phương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; xử lý điểm nghẽn trong đầu tư công, tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, việc tồn tại đồng thời hai luật dẫn đến những bất cập, hạn chế.

Do vậy, theo Tờ trình của Chính phủ, việc thống nhất hai luật là cần thiết nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa kế hoạch đầu tư công trong tổng thể kế hoạch tài chính 5 năm; cân đối nguồn lực và kiểm soát rủi ro tài khóa trung hạn; cắt giảm tối đa trình tự, thủ tục trùng lắp, rút ngắn thời gian và giảm chi phí tuân thủ; huy động, quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững.

Dự án Luật kế thừa tối đa các quy định của Luật Ngân sách và Luật Đầu tư công, có tinh chỉnh để phù hợp với tinh thần hợp nhất, không tạo khoảng trống pháp lý.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Dự thảo Luật chỉ quy định những vấn đề khung, những vấn đề có tính chất nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội; giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung về trình tự, thủ tục và những vấn đề thường biến động trong triển khai theo đúng tinh thần của Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị.

Đồng thời, sửa đổi, bổ sung một số quy định để xử lý yêu cầu thực tiễn, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai.

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn cho biết, tán thành sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý, căn cứ thực tiễn ban hành Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị việc xây dựng dự án Luật cần bám sát các quan điểm, theo đó, việc hợp nhất hai Luật cần được đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công; bảo đảm hợp nhất phải thực sự khắc phục được sự giao thoa, bất cập, chồng chéo giữa hai Luật; đồng thời quy định thống nhất quy trình quản lý lập dự toán, phân bổ, thực hiện, quyết toán ngân sách nhà nước và đầu tư công.

Bảo đảm việc hợp nhất phù hợp với quy định của Hiến pháp, chủ trương của Đảng về vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý ngân sách nhà nước, phân bổ đầu tư công 5 năm, hằng năm trên nguyên tắc "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm"; phân cấp nguồn lực tương xứng với nhiệm vụ được giao.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Hữu Toàn trình bày Báo cáo ý kiến về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

Dự thảo Luật cần hoàn thiện cơ chế quản lý đầu tư công theo hướng quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn. Trong đó, quy định rõ nguyên tắc phân bổ vốn trên cơ sở đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với các chương trình, dự án; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong việc bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Đáng chú ý, việc sửa đổi Luật cần được thực hiện trên cơ sở tổng kết thi hành Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công; đánh giá đúng nguyên nhân các tồn tại, bất cập; đề xuất giải pháp phù hợp khắc phục những hạn chế, điểm nghẽn đã được nhận diện và đồng bộ, thống nhất với các luật có liên quan.

Về những nội dung định hướng lớn, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm vào kế hoạch tài chính 5 năm; thống nhất quy trình phân bổ và giao dự toán ngân sách nhà nước với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; thống nhất chủ trương ban hành một Nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước đồng bộ giữa phân bổ chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Với các nội dung về phân cấp, phân quyền, cơ quan chủ trì thẩm tra nhất trí với quy định trong dự thảo Luật về các nội dung thuộc thẩm quyền của Quốc hội. Đối với đầu tư công, Quốc hội quy định về tiêu chí, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia.

Đối với dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C, giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong quá trình tổ chức thực hiện.