Yên Hòa phát triển cây dược liệu gắn với sinh kế người dân

Xã Yên Hòa nhìn từ trên cao.

Hiệu quả bước đầu từ mô hình thử nghiệm

Gia đình anh Lương Văn Sơn là một trong những hộ được hỗ trợ giống sa nhân tím để trồng thử nghiệm. Với 100 gốc giống, gia đình thực hiện trồng, chăm sóc theo hướng dẫn của cán bộ chuyên môn. Sau hơn một tháng, cây sinh trưởng tốt, bước đầu cho thấy khả năng thích nghi tại khu vực trồng.

Kết quả này giúp gia đình anh Sơn có thêm động lực tiếp tục chăm sóc, theo dõi mô hình. Hiệu quả thu hoạch và thu nhập sẽ cần được đánh giá trong thời gian tới.

Với khôi nhung tía, một số hộ đã có sản phẩm tiêu thụ. Tại bản Thái Hòa, năm 2023, gia đình anh Vi Văn Chân cùng 14 hộ khác tham gia dự án phát triển cây dược liệu trên tổng diện tích 5,5 ha, được hỗ trợ giống và hướng dẫn kỹ thuật. Riêng gia đình anh Chân trồng 1 ha.

Theo anh Chân, cây sinh trưởng tốt, cho thu hoạch từ 2–3 đợt mỗi năm và được thu mua tương đối ổn định. Sản lượng đạt khoảng 1,5 tấn lá tươi/ha/năm. Sau sơ chế, lá khô có giá bán khoảng 250.000 đồng/kg; doanh thu gia đình ước đạt 75 triệu đồng/ha/năm.

Những mô hình này cung cấp thêm cơ sở thực tế để địa phương lựa chọn cây trồng. Việc hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật giúp các hộ lần đầu tiếp cận cây dược liệu giảm một phần chi phí và từng bước làm quen với quy trình sản xuất.

Theo báo cáo của UBND xã, các loại cây đang được thống kê gồm khôi nhung tía, ba kích tím, sa nhân tím và bo bo. Trong đó, sa nhân tím và bo bo được triển khai trong năm 2026.

Học sinh xã Yên Hòa tham quan mô hình cây khôi nhung của gia đình ông Vi Văn Chôm, ở bản Thái Hoà.

Lựa chọn vùng trồng phù hợp, chú trọng kỹ thuật

Yên Hòa định hướng phát triển cây dược liệu thành vùng nguyên liệu tập trung, thay vì chỉ dừng ở các mô hình riêng lẻ. Việc lựa chọn cây trồng được đặt trên cơ sở điều kiện sinh thái, khả năng chăm sóc và nhu cầu tiêu thụ.

Bên cạnh các mô hình dưới tán rừng tại khu vực được phép, địa phương nghiên cứu bố trí đất nông nghiệp để trồng gừng, nghệ, sả Java, hương nhu, húng quế, tía tô. Các loại cây khác dự kiến được xem xét gồm tràm năm gân, bồ kết, trầm hương, khôi nhung tía và bo bo.

Trong giai đoạn 2027–2035, xã định hướng nghiên cứu phát triển khoảng 1.000 ha cây dược liệu. Đây là mục tiêu dự kiến, cần tiếp tục làm rõ quỹ đất, điều kiện tổ chức sản xuất và phương án tiêu thụ. Đối với diện tích liên quan đến rừng, việc triển khai phải phù hợp chức năng rừng, bảo vệ hệ sinh thái và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Thực tế tại một số mô hình sa nhân tím, bo bo cho thấy nắng nóng kéo dài và điều kiện chăm sóc chưa phù hợp đã ảnh hưởng đến tỷ lệ sống, sinh trưởng. Vì vậy, hỗ trợ kỹ thuật cần được duy trì từ khâu chọn giống, trồng đến chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.

Cùng với hướng dẫn của cán bộ chuyên môn, các hộ tham gia cần chủ động chăm sóc, bảo vệ cây và bố trí nguồn lực phù hợp. Đây là cơ sở để duy trì mô hình sau thời gian hỗ trợ ban đầu.

Đoàn công tác xã Yên Hòa tham quan, tìm hiểu mô hình phát triển dự án cây xạ đen tại Hòn Mát tháng 11/2026.

Kết nối doanh nghiệp, hướng tới chế biến và tiêu thụ

Để hình thành nguồn nguyên liệu ổn định, Yên Hòa xác định cần tổ chức các hộ theo vùng sản xuất, khuyến khích phát triển tổ hợp tác, hợp tác xã làm đầu mối liên kết với doanh nghiệp.

Sản xuất tập trung sẽ tạo thuận lợi hơn cho việc thống nhất quy trình, kiểm soát chất lượng, tổ chức thu hoạch và cung ứng nguyên liệu. Quy mô mở rộng cần gắn với nhu cầu thu mua và năng lực chế biến, giúp người dân chủ động tính toán đầu tư.

Ông Đậu Đức Truyền, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Yên Hòa, cho biết xã đã làm việc với Công ty Cổ phần Đầu tư Green Group để khảo sát tiềm năng phát triển vùng dược liệu.

“Thời gian tới, xã định hướng nghiên cứu, đề xuất đầu tư nhà máy chế biến sâu, gắn với quy hoạch vùng nguyên liệu và thị trường tiêu thụ. Việc hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến thu mua, chế biến sẽ góp phần nâng cao giá trị dược liệu, tạo đầu ra ổn định và khuyến khích người dân mở rộng sản xuất”, ông Truyền cho biết.

Để triển khai định hướng này, địa phương cần tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn trong đào tạo kỹ thuật, lựa chọn vùng trồng và kết nối đối tác. Hạ tầng phục vụ vận chuyển giống, vật tư, nguyên liệu cũng là nội dung cần được quan tâm.

Từ những diện tích thử nghiệm, Yên Hòa đang có thêm dữ liệu để lựa chọn hướng phát triển cây dược liệu. Nhân rộng trên cơ sở kết quả sản xuất, bảo vệ tài nguyên rừng và xác định được đầu ra sẽ giúp các mô hình tạo nguồn thu ổn định hơn cho người dân.