Hàng Việt vào Anh: Cơ hội từ hiệp định thương mại, thách thức từ tiêu chuẩn

Tăng trưởng ấn tượng nhưng thị phần còn khiêm tốn

Bà Hồ Thị Quyên - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) cho biết, Vương quốc Anh là một trong những nền kinh tế lớn, có sức mua dồi dào, hệ thống phân phối phát triển và là thị trường giàu tiềm năng của hàng hóa Việt Nam.

Ảnh minh họa.

Quan hệ thương mại song phương tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ trong bối cảnh hai nước nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 10/2025. 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 5,02 tỷ USD; trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Anh 4,51 tỷ USD (tăng 16,34%), nhập khẩu khoảng 508,64 triệu USD và duy trì mức xuất siêu gần 4 tỷ USD. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực gồm điện tử, điện thoại, máy móc, thiết bị, dệt may, giày dép, nông sản và thủy sản. Cơ cấu hàng hóa có sự dịch chuyển rõ nét sang nhóm công nghiệp chế biến và công nghệ cao, tiêu biểu là nhóm máy vi tính, linh kiện điện tử tăng trưởng tới 49% trong quý I/2026.

Trước đà tăng trưởng của năm 2025 (đạt 9,38 tỷ USD), ông Nguyễn Lý Trường An - Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận chuyển Thương mại Biển Xanh, dự báo kim ngạch hai chiều năm 2026 có thể vượt 10 tỷ USD và xuất khẩu sang Anh hoàn toàn có thể chạm mốc 13,5 tỷ USD vào năm 2030 nếu duy trì đà tăng 10%/năm.

Tuy nhiên, hàng hóa Việt Nam mới chỉ chiếm 1,2% tổng lượng hàng nhập khẩu của Anh, một tỷ trọng khá nhỏ so với tổng quy mô nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ lên tới 945,1 tỷ bảng Anh của quốc gia này năm 2025.

Hàng Việt đối mặt nhiều thách thức

Theo các chuyên gia, hành trình chinh phục thị trường Anh của doanh nghiệp Việt Nam đang đối mặt với hàng loạt thách thức lớn.

Ông Nguyễn Lý Trường An cảnh báo, thặng dư thương mại của Việt Nam sang Anh càng lớn thì mức độ kiểm soát kỹ thuật từ phía Anh sẽ càng siết chặt, qua 4 tầng tiêu chuẩn: các quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc theo luật định của Anh; đáp ứng quy tắc xuất xứ và đăng ký chứng nhận điện tử qua hệ thống eCoSys của Việt Nam để hưởng ưu đãi thuế quan; quy định môi trường; yêu cầu riêng từ các nhà mua hàng...

Cùng với đó là xu hướng thắt chặt tiêu dùng. Dẫn báo cáo của Bộ Kinh doanh và Thương mại Anh (DBT), ông Nguyễn Minh Khôi - Trưởng nhóm Công tác Thương mại của BritCham Việt Nam cho biết, tâm lý người tiêu dùng Anh giai đoạn 2025-2026 có xu hướng thận trọng. Có tới 64,5% người tiêu dùng trên 50 tuổi sẵn sàng đổi sang thương hiệu có giá cạnh tranh hơn. Người tiêu dùng đánh giá chất lượng qua bằng chứng thực chất: 50% chú trọng độ bền, 32% yêu cầu minh bạch vật liệu, 30% quan tâm tới chứng nhận và 26% xét đến bao bì tái chế.

Ngoài ra, nhà nhập khẩu Anh đánh giá rủi ro trên toàn bộ lô hàng, yêu cầu lưu trữ hồ sơ tối thiểu 4 năm và xác định chính xác mã hàng 10 chữ số đặc thù của Anh cùng chi phí giá về đến kho (landed cost) thay vì chỉ tính giá giao hàng lên sàn (FOB).

Để vượt qua các rào cản và mở rộng thị phần tại Anh, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần thực hiện đồng bộ các giải pháp chiến lược. Cần linh hoạt lựa chọn giữa các hiệp định thương mại UKVFTA và CPTPP để tối ưu hóa lợi ích. Doanh nghiệp cần căn cứ vào nguồn nguyên liệu thực tế của từng lô hàng để lựa chọn hiệp định có lợi nhất. Việc nắm chắc quy tắc xuất xứ phải được đặt lên hàng đầu trước khi đàm phán về giá.

Quang cảnh buổi hội thảo.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần tìm hiểu các quy định, chính sách và chương trình của Nhà nước để có được sự hỗ trợ cần thiết. Bà Trịnh Thị Tuyết Anh - Giám đốc cấp cao Công ty TNHH Grant Thornton Việt Nam nhấn mạnh doanh nghiệp nên tận dụng Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (Go Global) giai đoạn 2026 - 2030 cùng hành lang pháp lý thông thoáng mới để thiết lập chi nhánh, văn phòng R&D, trung tâm phân phối hoặc thực hiện các thương vụ M&A công nghệ tại Anh.

Cùng với đó, chuyển từ trạng thái "đối phó" sang "chủ động chuẩn hóa từ sớm". Thay vì đợi có đơn hàng mới làm hồ sơ, doanh nghiệp cần chủ động kiểm nghiệm chất lượng, kiểm kê, đo lường phát thải carbon, sử dụng bao bì chứa tối thiểu 30% nhựa tái chế và đầu tư kho dịch vụ logistics bên thứ ba (3PL) để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển giao 2027–2028 khi thị trường chuyển trọng tâm từ giá sang tuân thủ.

Theo ông Nguyễn Minh Khôi, doanh nghiệp cần đáp ứng 5 năng lực: chất lượng ổn định, năng lực tuân thủ, hồ sơ xuất xứ, khả năng đáp ứng số lượng đặt hàng tối thiểu (MOQ) của nhà mua hàng và số hóa dữ liệu. Cùng với đó là chiến lược phân phối đa kênh kết hợp bán buôn trực tiếp và thương mại điện tử (khi có 64% người Anh mua tại cửa hàng và 66% mua qua sàn trực tuyến) theo lộ trình 5 bước: chuẩn hóa chi phí landed cost, chọn phân khúc, thẩm định đối tác, thử nghiệm tỷ lệ tiêu thụ hàng hóa (sell-through) và mở rộng có kiểm soát số lượng mã sản phẩm (SKU).

Tận dụng hiệu quả "lợi thế kép" từ các FTA thế hệ mới kết hợp với việc chủ động tái cấu trúc quy trình sản xuất theo hướng xanh hóa, minh bạch sẽ là chìa khóa vàng giúp hàng hóa Việt Nam đứng vững và bứt phá tại thị trường khó tính bậc nhất thế giới này.