Chính sách mới cho người có uy tín và các cá nhân tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 307/2026/NĐ-CP ngày 4/8/2026 quy định về lựa chọn, công nhận, chính sách đối với Người có uy tín và các tổ chức, cá nhân tiêu biểu trong vùng đồng bào DTTS.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 20/9/2026, thay thế Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg (được sửa đổi, bổ sung một số điều tại Quyết định số 28/2023/QĐ-TTg ngày 23/11/2023) với nhiều điểm mới mang tính đột phá về thẩm quyền, mức hỗ trợ và mở rộng đối tượng thụ hưởng.

Việc ban hành chính sách dưới hình thức nghị định góp phần nâng cao hiệu lực pháp lý, tạo sự thống nhất trong tổ chức thực hiện. Đây không chỉ là văn bản quy định chế độ, chính sách mà còn là khung pháp lý toàn diện về công tác phát huy vai trò Người có uy tín trong đồng bào DTTS, đồng bào có đạo.

Người có uy tín góp phần quan trọng để xã Tú Lệ, tỉnh Lào Cai củng cố khối đại đoàn kết, xây dựng đời sống văn hóa tiến bộ, hướng tới phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Ảnh: Tuấn Ninh

Hoàn thiện tiêu chuẩn lựa chọn Người có uy tín

Theo Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg, Người có uy tín được lựa chọn trên cơ sở các tiêu chí như gương mẫu, chấp hành tốt chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có ảnh hưởng trong cộng đồng và được nhân dân tín nhiệm.

Sáp nhập thôn, bản: Giải bài toán gắn kết lòng ngườiXem chi tiết

Những tiêu chí này tiếp tục được kế thừa trong Nghị định số 307/2026/NĐ-CP, song được bổ sung, nâng cao theo hướng xác định Người có uy tín là lực lượng nòng cốt trong phát triển cộng đồng.

Theo đó, ngoài các tiêu chuẩn trước đây, Người có uy tín phải là người tiêu biểu, có nhiều đóng góp trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi; đồng thời tích cực tham gia bảo vệ an ninh trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và xây dựng khối đại đoàn kết các dân tộc.

Quy trình lựa chọn, công nhận, bổ sung, thay thế Người có uy tín cũng được kế thừa nhưng được quy định thành một chương riêng gồm 2 điều, với hướng dẫn cụ thể hơn. Trong khi đó, tại Quyết định số 12/2018/QĐ-TTg, nội dung này được quy định tại Điều 6.

Nâng mức chi, mở rộng diện thụ hưởng và trang bị kỹ năng số

Nghị định số 307/2026/NĐ-CP điều chỉnh tăng nhiều định mức hỗ trợ vật chất, đồng thời tiếp tục duy trì các chính sách động viên tinh thần và cung cấp thông tin cho Người có uy tín.

Đối với hoạt động thăm hỏi dịp Tết và lễ hội truyền thống, từ ngày 20/9/2026, mức hỗ trợ tăng gấp đôi so với quy định trước đây, từ 500 nghìn đồng/người/lần lên 1 triệu đồng/người/lần; số lần thăm hỏi tối đa cũng tăng từ 2 lên 3 lần/năm.

Với trường hợp Người có uy tín bị ốm đau, nghị định bỏ cách phân chia mức hỗ trợ theo cấp quản lý, thay vào đó căn cứ theo tuyến khám, chữa bệnh thực tế. Mức hỗ trợ tối đa gồm: 1 triệu đồng đối với khám chữa bệnh tuyến ban đầu, 3 triệu đồng đối với tuyến cơ bản và 5 triệu đồng đối với tuyến chuyên sâu.

Đối với trường hợp gặp thiên tai, sự cố, nghị định quy định hỗ trợ 5 triệu đồng/người nếu bị thiệt hại về người; thiệt hại về tài sản được hỗ trợ tối đa 5 triệu đồng/hộ/lần và không quá 10 triệu đồng/hộ/năm, cao hơn đáng kể so với quy định trước đây.

Người có uy tín thôn Sông Moóc, xã Hoành Mô, tỉnh Quảng Ninh tuyên truyền trên phát thanh cho người dân. Ảnh: Mỹ Dung

Không chỉ quy định chính sách đối với Người có uy tín, Nghị định số 307/2026/NĐ-CP còn dành riêng Chương V quy định chính sách thăm hỏi, tặng quà, động viên, biểu dương đối với các tổ chức, cá nhân người DTTS tiêu biểu như nguyên lãnh đạo cấp cao, Anh hùng lực lượng vũ trang, nhà giáo, nghệ sĩ, thầy thuốc ưu tú, hộ nghèo tiêu biểu, các đơn vị lực lượng vũ trang, trường học tại vùng đặc biệt khó khăn...

Một điểm mới đáng chú ý là nghị định bổ sung chính sách bồi dưỡng kỹ năng khai thác, sử dụng và xử lý thông tin trên Internet, mạng xã hội cho Người có uy tín. Chính sách này được triển khai song song với việc tiếp tục cung cấp báo chí không thu tiền và tổ chức các lớp tập huấn nghiệp vụ tuyên truyền, hòa giải ở cơ sở.

Phân cấp mạnh hơn cho địa phương

Một trong những thay đổi nổi bật của Nghị định số 307/2026/NĐ-CP là việc phân cấp mạnh thẩm quyền thực hiện cho chính quyền cơ sở, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Nếu trước đây quy trình lựa chọn, công nhận Người có uy tín phải qua nhiều cấp (thôn - xã - huyện - tỉnh) và do Chủ tịch UBND cấp tỉnh phê duyệt, thì nay Chủ tịch UBND cấp xã được giao thẩm quyền xem xét, quyết định công nhận, bổ sung hoặc đưa ra khỏi danh sách Người có uy tín.

Việc rút gọn quy trình giúp địa phương chủ động hơn trong công tác rà soát, đánh giá hằng năm, bảo đảm chính sách được triển khai đúng đối tượng, kịp thời và sát với thực tế cộng đồng.

Cùng với đó, điều kiện bình chọn cũng được tinh giản. Mỗi thôn thuộc vùng đồng bào DTTS được lựa chọn 1 Người có uy tín, không còn quy định khống chế tỷ lệ phải có “ít nhất 1/3 số hộ hoặc nhân khẩu là người DTTS” như trước đây.

Với những điểm mới về tiêu chuẩn, chính sách hỗ trợ và cơ chế phân cấp, Nghị định số 307/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới, phát huy hiệu quả hơn vai trò cầu nối của Người có uy tín và các điển hình tiên tiến trong việc giữ gìn an ninh trật tự, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi trong giai đoạn mới.