Saudi Arabia duy trì khả năng chống chịu giữa sức ép kinh tế

Đặc biệt đó là sự gián đoạn trong hoạt động xuất khẩu năng lượng, song các chỉ số mới nhất cho thấy khu vực phi dầu mỏ của nước này vẫn duy trì khả năng phục hồi nhất định.

Nhà máy lọc dầu tại Dammam, Saudi Arabia. Ảnh: THX/TTXVN

Theo số liệu ước tính do Cơ quan Thống kê Saudi Arabia (Gastat) công bố ngày 30/7, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế của Saudi Arabia giảm 4,8% trong quý II/2026 so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu lần suy giảm theo quý đầu tiên kể từ năm 2023. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự sụt giảm mạnh của ngành dầu mỏ, với mức giảm 25%, trong bối cảnh hoạt động khai thác và xuất khẩu năng lượng bị ảnh hưởng bởi căng thẳng khu vực, trong đó có những gián đoạn liên quan tới eo biển Hormuz.

Bên cạnh lĩnh vực dầu mỏ, khu vực phi dầu mỏ cũng mất đà tăng trưởng. Theo Gastat, khu vực này chỉ tăng 0,6% trong quý II/2026, thấp hơn đáng kể so với mức tăng 5,4% cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, những tín hiệu gần đây cho thấy hoạt động kinh tế đang dần ổn định trở lại. Chuyên trang kinh tế vùng Vịnh AGBI dẫn báo cáo mới nhất của Riyad Bank cho biết, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) của khu vực tư nhân phi dầu mỏ Saudi Arabia đạt 53,1 điểm trong tháng 7, duy trì trên ngưỡng 50 điểm - mức phân biệt giữa tăng trưởng và suy giảm. Đây là tháng thứ tư liên tiếp các điều kiện kinh doanh tại Saudi Arabia được cải thiện, với sản lượng và đơn hàng mới tăng. Nhu cầu trong nước phục hồi cùng với việc chuỗi cung ứng dần bình thường hóa đã hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp.

Trong khi đó, hoạt động xuất khẩu vẫn chịu sức ép do ảnh hưởng của xung đột khu vực và chi phí vận tải cao. Các đơn hàng xuất khẩu của khu vực phi dầu mỏ tiếp tục giảm tháng thứ năm liên tiếp, dù tốc độ suy giảm đã chậm lại. Trong lĩnh vực năng lượng, những rủi ro an ninh hàng hải tiếp tục là thách thức lớn đối với Saudi Arabia. Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng và nguy cơ gián đoạn tại tuyến hàng hải Biển Đỏ - Bab al-Mandeb đặt ra sức ép đối với hoạt động xuất khẩu dầu của quốc gia này.

Hệ thống đường ống Đông - Tây (East-West Pipeline), nối các mỏ dầu ở phía Đông Saudi Arabia với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, đã trở nên đặc biệt quan trọng trong bối cảnh eo biển Hormuz gặp bất ổn. Tuyến đường này giúp Saudi Arabia duy trì khả năng xuất khẩu dầu qua một lộ trình thay thế. Trong thời gian qua, việc chuyển hướng vận tải qua các tuyến thay thế như kênh đào Suez hoặc hệ thống đường ống SuMed của Ai Cập vẫn đối mặt với những hạn chế về công suất và chi phí.

Những sức ép này cũng ảnh hưởng tới triển vọng tài chính của Saudi Arabia. Một số tổ chức phân tích cho rằng thâm hụt ngân sách năm 2026 có thể cao hơn các dự báo ban đầu do tác động của việc giảm sản lượng dầu, tăng chi phí tài chính và nhu cầu tăng vay nợ.

Trong khi đó, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vẫn đánh giá Saudi Arabia có khả năng thích ứng trước các cú sốc nhờ nền tảng kinh tế vững chắc, hệ thống hạ tầng dầu khí, logistics đa dạng và các biện pháp cải thiện môi trường kinh doanh. IMF giữ nguyên dự báo nền kinh tế Saudi Arabia tăng trưởng 1,7% trong năm 2026, trong đó khu vực phi dầu mỏ dự kiến tăng 2,7%. Theo tổ chức này, giá dầu cao hơn có thể phần nào bù đắp tác động từ việc giảm sản lượng xuất khẩu, dù triển vọng vẫn tiềm ẩn nhiều bất định.

Các chuyên gia nhận định những số liệu gần đây phản ánh hai xu hướng song song của kinh tế Saudi Arabia: một mặt chịu tác động mạnh từ cú sốc bên ngoài do phụ thuộc lớn vào dầu mỏ; mặt khác cho thấy khả năng chống chịu ngày càng tăng nhờ quá trình đa dạng hóa kinh tế trong khuôn khổ chương trình Tầm nhìn 2030.