Chọn ngành, chọn trường giữa thời đại AI

Khi kiến thức không còn là lợi thế duy nhất

Sau khi biết điểm thi tốt nghiệp THPT, gia đình chị Thu Hà (Hà Nội) bước vào một quyết định quan trọng khác: lựa chọn trường đại học.

Trong bối cảnh tuyển sinh có nhiều thay đổi và cơ hội học tập ngày càng đa dạng, điều khiến chị Hà băn khoăn không chỉ là con có thể trúng tuyển vào đâu, mà còn là môi trường nào sẽ phù hợp cho hành trình ba đến bốn năm tiếp theo.

Đó cũng là mối quan tâm của nhiều phụ huynh hiện nay. Nếu trước đây, việc chọn trường thường gắn với danh tiếng, ngành học hay cơ hội việc làm sau tốt nghiệp, thì sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến nhiều gia đình nhìn nhận lại giá trị thực sự của giáo dục đại học.

Khi AI ngày càng có khả năng tìm kiếm thông tin, phân tích dữ liệu và hỗ trợ thực hiện nhiều công việc chuyên môn, lợi thế cạnh tranh của người trẻ không còn nằm ở lượng kiến thức ghi nhớ trong lớp học. Thay vào đó, nhiều doanh nghiệp ngày càng coi trọng khả năng đánh giá thông tin, tư duy phản biện, đưa ra phán đoán và giải quyết những vấn đề mà công nghệ chưa thể thay thế.

Bà Vân Lê, cựu học viên chương trình MBA của Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), đồng thời là chuyên gia nhân sự cấp cao với nhiều năm kinh nghiệm tại các doanh nghiệp đa quốc gia, cho biết trong bối cảnh AI ngày càng đảm nhiệm hiệu quả các công việc liên quan đến tìm kiếm, tổng hợp và xử lý kiến thức, nhiều tổ chức đang nhìn nhận lại mô hình ASK (Attitude – Thái độ, Skills – Kỹ năng và Knowledge – Kiến thức) khi đánh giá ứng viên.

Nếu trước đây kiến thức chuyên môn thường được xem là lợi thế nổi bật, thì hiện nay, khi kiến thức có thể nhanh chóng được cập nhật và hỗ trợ bởi AI, thái độ và kỹ năng mới là những yếu tố tạo nên sự khác biệt rõ rệt giữa các ứng viên trẻ.

“Chúng tôi có thể đào tạo thêm kiến thức chuyên môn và hướng dẫn người trẻ sử dụng các công cụ AI, nhưng rất khó đào tạo tư duy học hỏi, tinh thần chủ động, khả năng thích nghi hay năng lực đặt câu hỏi đúng. Trong thời đại AI, đây mới là những phẩm chất quyết định một người trẻ có thể tận dụng công nghệ để phát triển hay bị công nghệ bỏ lại phía sau”, bà nhận định.

Điều này cũng lý giải vì sao ngày càng nhiều phụ huynh quan tâm đến những trải nghiệm mà một trường đại học có thể mang lại bên cạnh chương trình học. Trong một thế giới mà kiến thức ngày càng dễ tiếp cận, câu hỏi không chỉ là “mình học gì”, mà còn là “mình có thể tạo ra giá trị gì từ những điều đã học và trở thành ai sau những năm tháng đại học”.

Giá trị phía sau tấm bằng

Trong bối cảnh đó, nhiều gia đình không còn chỉ quan tâm đến chương trình đào tạo hay tấm bằng sau tốt nghiệp, mà còn chú ý đến cách một trường đại học giúp sinh viên thích nghi với sự phát triển của AI, tích lũy trải nghiệm thực tiễn và phát triển những năng lực cần thiết cho tương lai.

Tại Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV), hệ sinh thái học tập và trải nghiệm sinh viên được xây dựng dựa trên mô hình chuẩn Chất lượng ba cấp độ (Triple Quality Framework), kết hợp các tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, hệ thống đảm bảo chất lượng giáo dục đại học Anh Quốc (QAA) và bộ tiêu chuẩn đánh giá quốc tế của QS.

Trong bối cảnh nhiều trường đại học trên thế giới đang thử nghiệm các hình thức đánh giá mới với sự hỗ trợ của AI, BUV triển khai Khung đánh giá AIAS (AI Assessment Scale), cho phép xác định rõ mức độ sử dụng AI phù hợp trong từng hình thức học tập và đánh giá. Theo nhà trường, cách tiếp cận này giúp sinh viên sử dụng AI một cách có trách nhiệm, đồng thời phát triển khả năng đánh giá thông tin, tư duy phản biện và đưa ra phán đoán độc lập.

Song song với kiến thức chuyên môn, sinh viên được phát triển các năng lực như giao tiếp chuyên nghiệp, lãnh đạo, hợp tác và giải quyết vấn đề thông qua chương trình Nâng cao Năng lực cá nhân và Kỹ năng xã hội (PSG).

Ngoài lớp học, sinh viên có cơ hội tham gia thực tập, dự án thực tế và các hoạt động kết nối nghề nghiệp thông qua mạng lưới hơn 500 doanh nghiệp đối tác của BUV. Đồng thời, mạng lưới hơn 70 trường đại học đối tác trên năm châu mở ra cơ hội trao đổi, chuyển tiếp quốc tế và trải nghiệm môi trường học tập đa văn hóa.

Theo số liệu do nhà trường cung cấp, 100% sinh viên có việc làm hoặc tiếp tục học lên trong vòng ba tháng sau khi tốt nghiệp.

Đối với chị Vân, phụ huynh của Trần Ngọc Bảo Minh – học sinh Trường THPT chuyên Ngoại ngữ vừa nhận học bổng toàn phần Đại sứ Vương quốc Anh tại BUV, chính môi trường học tập và cơ hội phát triển toàn diện là yếu tố quan trọng trong quyết định lựa chọn trường của gia đình.

“Điều thuyết phục chúng tôi không chỉ là chương trình học hay bằng cấp quốc tế. Điều quan trọng hơn là môi trường giúp sinh viên phát triển tính tự lập, khả năng giao tiếp, tư duy phản biện và sự tự tin khi bước vào thế giới nghề nghiệp”, chị Vân chia sẻ.

Nhằm tạo thêm cơ hội tiếp cận môi trường giáo dục quốc tế cho học sinh trên cả nước, BUV hiện triển khai học bổng Graduation Star dành cho các thí sinh đạt kết quả cao trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Theo nhà trường, chương trình không chỉ ghi nhận nỗ lực học tập mà còn mở ra cơ hội tiếp cận môi trường đào tạo chuẩn Anh Quốc, mạng lưới doanh nghiệp, trải nghiệm quốc tế và các chương trình phát triển toàn diện ngay từ những năm đầu đại học.

Với những phụ huynh như chị Thu Hà hay chị Vân, câu hỏi “nên chọn trường nào” có lẽ không còn được trả lời chỉ bằng một ngưỡng điểm hay một bảng xếp hạng. Điều nhiều gia đình tìm kiếm không chỉ là một nơi để học, mà còn là một môi trường giúp người trẻ phát triển tư duy, tích lũy trải nghiệm và sẵn sàng cho những cơ hội phía trước.

Trong một thế giới nơi AI có thể hỗ trợ con người tiếp cận tri thức nhanh hơn bao giờ hết, điều tạo nên khác biệt của người trẻ không chỉ là những gì họ biết, mà còn là khả năng tư duy độc lập, thích nghi, hợp tác và tạo ra giá trị từ những kiến thức, trải nghiệm đã tích lũy trong suốt hành trình đại học.